Trĩ ngoại tắc mạch: Những thông tin quan trọng cần biết

Đau đột ngột, sưng phồng và cảm giác căng tức ở vùng hậu môn là những dấu hiệu khiến nhiều người lo ngại mình đang gặp vấn đề nghiêm trọng. Trong số đó, trĩ ngoại tắc mạch là tình trạng thường bị hiểu lầm hoặc bỏ qua trong giai đoạn đầu. 

Định nghĩa về trĩ ngoại và trĩ ngoại tắc mạch

Trĩ là cấu trúc mạch máu bình thường nằm trong ống hậu môn, giúp kiểm soát phân và khí. Khi những cấu trúc này bị giãn quá mức, phì đại hoặc viêm, chúng tạo thành bệnh trĩ. Dựa trên vị trí và đặc điểm, bệnh trĩ được chia thành trĩ nội, trĩ ngoại và trĩ hỗn hợp.

Trĩ ngoại xuất hiện khi các búi trĩ nằm dưới đường lược và được bao phủ bởi lớp da ở rìa hậu môn. Do khu vực này có nhiều dây thần kinh cảm giác, trĩ ngoại thường gây đau và khó chịu hơn so với trĩ nội.

Trong một số trường hợp, trĩ ngoại có thể tiến triển thành trĩ ngoại tắc mạch - một biến chứng cấp tính xảy ra khi máu trong búi trĩ bị ứ đọng và đông lại, tạo thành cục máu đông (huyết khối). Khi các tĩnh mạch vùng rìa hậu môn bị tăng áp lực hoặc chèn ép, thành mạch dễ bị tổn thương, dẫn đến hình thành huyết khối và gây tắc nghẽn mạch. Tình trạng này thường gây đau dữ dội, xuất hiện khối sưng căng màu xanh tím ở mép hậu môn và ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt hàng ngày.

Trĩ ngoại tắc mạch là tình trạng huyết khối cấp tính tại đám rối tĩnh mạch ngoại hậu môn, gây đau nhiều và thường khởi phát đột ngột. Khối tắc mạch có màu xanh tím, căng và rất nhạy cảm khi chạm vào.

Nguyên nhân gây trĩ ngoại tắc mạch

Trĩ ngoại tắc mạch hình thành khi dòng máu trong các tĩnh mạch ở rìa hậu môn bị ứ đọng và đông lại, tạo ra cục huyết khối. Có nhiều yếu tố làm tăng nguy cơ xuất hiện tình trạng này, trong đó phần lớn liên quan đến thói quen sinh hoạt và chế độ ăn uống.

Trước hết, táo bón kéo dài là nguyên nhân thường gặp nhất. Việc rặn mạnh khi đi đại tiện làm tăng áp lực đột ngột lên hệ tĩnh mạch vùng hậu môn, khiến thành mạch dễ bị giãn, tổn thương và hình thành huyết khối. Tình trạng này phổ biến hơn ở người cao tuổi do nhu động ruột giảm và thói quen uống nước, ăn chất xơ không đầy đủ.

Bên cạnh đó, béo phì hoặc lối sống ít vận động cũng làm tăng nguy cơ mắc trĩ và tắc mạch trĩ ngoại. Khi hoạt động thể lực giảm, tuần hoàn máu trở nên kém hiệu quả, gây ứ trệ máu tại các vùng chịu áp lực thường xuyên như hậu môn. Sự ứ đọng kéo dài tạo điều kiện thuận lợi cho cục máu đông hình thành trong búi trĩ.

Những người làm việc phải ngồi lâu - như nhân viên văn phòng, tài xế, thợ may… cũng có nguy cơ cao hơn do dòng máu tĩnh mạch ở vùng chậu - hậu môn bị cản trở. Tình trạng này khiến búi trĩ ngoại dễ phình giãn và tắc mạch khi gặp yếu tố kích thích.

Ngoài ra, chế độ ăn uống không lành mạnh như tiêu thụ quá nhiều đồ cay nóng, rượu bia, thuốc lá hoặc chất kích thích có thể làm niêm mạc hậu môn - trực tràng bị kích ứng, tăng phản ứng viêm và làm bệnh trĩ trở nên nặng hơn. Khi các búi trĩ ngoại sưng đau kéo dài, nguy cơ hình thành huyết khối càng tăng.

Tổng hợp các yếu tố trên cho thấy trĩ ngoại tắc mạch không chỉ là biến chứng cấp tính mà còn là hậu quả của quá trình tác động kéo dài lên hệ tĩnh mạch hậu môn. Việc điều chỉnh lối sống và thói quen sinh hoạt có vai trò quan trọng trong phòng ngừa và hạn chế tái phát.

Trĩ ngoại tắc mạch có nguy hiểm không?

Trĩ ngoại tắc mạch được xem là dấu hiệu cho thấy bệnh trĩ đã chuyển sang giai đoạn nặng hơn. Khi cục máu đông hình thành trong búi trĩ, người bệnh thường xuất hiện đau dữ dội, đau nhói kéo dài, đặc biệt khi ngồi, đi lại hoặc đại tiện. Sau đó, bề mặt búi trĩ có thể xuất hiện mảng hoại tử khô, rồi loét rộng nếu không được kiểm soát tốt. Tình trạng loét này tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập, làm tăng nguy cơ nhiễm khuẩn vùng hậu môn và dẫn tới các biến chứng nặng hơn.

Không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe thể chất, trĩ ngoại tắc mạch còn gây khó khăn trong sinh hoạt hằng ngày, làm người bệnh lo lắng, căng thẳng và gặp trở ngại trong công việc. Nếu không được xử trí đúng cách, biến chứng có thể tiến triển nhanh, khiến việc điều trị phức tạp hơn.

Mặc dù vậy, trĩ ngoại tắc mạch hoàn toàn có thể điều trị được. Phác đồ phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của tổn thương:

• Với trường hợp nhẹ, người bệnh thường được dùng thuốc nội khoa như thuốc trợ tĩnh mạch, thuốc giảm đau, kháng viêm, kháng sinh khi có nhiễm khuẩn, thuốc chống phù nề và thuốc điều trị táo bón.
• Khi búi trĩ sưng lớn, đau nhiều và xuất hiện cục máu đông rõ rệt, bác sĩ có thể chỉ định tiểu phẫu lấy huyết khối để giải phóng tắc nghẽn giúp giảm đau nhanh và ngăn ngừa biến chứng.

Tóm lại, trĩ ngoại tắc mạch là biến chứng thường gặp nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được nhận biết sớm và xử trí đúng cách. Hiểu rõ nguyên nhân, triệu chứng và các hướng điều trị sẽ giúp người bệnh chủ động hơn trong chăm sóc sức khỏe hậu môn - trực tràng, đồng thời hạn chế được những biến chứng đau đớn và ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày. Khi xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ, người bệnh nên thăm khám sớm để được tư vấn phác đồ phù hợp, từ đó phục hồi nhanh và an toàn hơn.