Bị trĩ kiêng ăn gì và nên ăn gì để bệnh không trở nặng?

Chế độ ăn uống có mối liên hệ với bệnh trĩ, đặc biệt thông qua tình trạng táo bón và thói quen đi tiêu. Chế độ ăn ít chất xơ có thể làm phân cứng, khó đi và khiến người bệnh phải rặn nhiều hơn. Ngược lại, bổ sung đủ chất xơ và nước giúp phân mềm, dễ di chuyển qua đường ruột hơn. Vì vậy, bên cạnh việc tìm hiểu bị trĩ kiêng ăn gì, người bệnh cũng nên chú trọng đến những thực phẩm giúp duy trì thói quen đi tiêu thuận lợi và hạn chế táo bón.

Người bị trĩ kiêng ăn gì để giảm đau và khó chịu?

Không có một danh sách thực phẩm bắt buộc phải kiêng hoàn toàn đối với tất cả người bệnh trĩ. Tuy nhiên, một số nhóm thực phẩm có thể làm chế độ ăn thiếu chất xơ hoặc khiến triệu chứng tiêu hóa, hậu môn khó chịu hơn ở một số người. Việc điều chỉnh khẩu phần nên tập trung vào việc duy trì phân mềm, hạn chế táo bón và tránh những thực phẩm mà bản thân nhận thấy làm triệu chứng nặng hơn.

Thực phẩm cay nóng

Các loại gia vị như ớt, tiêu, mù tạt và những món ăn cay không nhất thiết làm bệnh trĩ nặng hơn ở tất cả mọi người. Tuy nhiên, một số người có thể cảm thấy nóng rát hoặc khó chịu vùng hậu môn sau khi ăn thực phẩm cay, đặc biệt khi đang có triệu chứng.

Nếu nhận thấy đồ cay làm tăng cảm giác nóng rát, đau hoặc khó chịu khi đi đại tiện, bạn nên hạn chế những thực phẩm này trong thời gian có triệu chứng. Thay vì kiêng tuyệt đối, có thể điều chỉnh mức độ cay tùy theo khả năng dung nạp của cơ thể.

Đồ ăn chứa nhiều dầu mỡ và chất béo chuyển hóa

Thức ăn nhanh, đồ chiên rán và một số thực phẩm chế biến sẵn thường chứa nhiều chất béo nhưng lại ít chất xơ. Nếu sử dụng thường xuyên và thay thế các thực phẩm giàu chất xơ như rau, trái cây, đậu và ngũ cốc nguyên hạt, chế độ ăn có thể không cung cấp đủ chất xơ cần thiết để duy trì phân mềm.

Vì vậy, người bị trĩ nên hạn chế các món chiên rán, thức ăn nhanh và thực phẩm chế biến sẵn, đồng thời ưu tiên các thực phẩm giàu chất xơ. Cách điều chỉnh này đặc biệt hữu ích nếu người bệnh đang bị táo bón hoặc thường xuyên phải rặn khi đi tiêu.

Thịt đỏ và chế độ ăn nhiều thịt, ít chất xơ

Thịt bò, thịt lợn, thịt cừu và các loại thịt khác là nguồn cung cấp protein nhưng không chứa chất xơ. Vì vậy, vấn đề không nằm ở việc người bệnh phải kiêng hoàn toàn thịt đỏ, mà là cần tránh để khẩu phần có quá nhiều thịt nhưng thiếu rau, trái cây, đậu và ngũ cốc nguyên hạt.

Khi chế độ ăn được xây dựng cân đối giữa nguồn đạm và thực phẩm giàu chất xơ, người bệnh vẫn có thể sử dụng thịt trong khẩu phần phù hợp. Nếu đang táo bón, nên ưu tiên bổ sung thêm rau, trái cây và các nguồn chất xơ thay vì chỉ tập trung vào việc loại bỏ thịt.

Thực phẩm quá mặn

Các món ăn chế biến sẵn, đồ ăn đóng gói và thức ăn nhanh có thể chứa nhiều sodium, đồng thời thường không phải là nguồn cung cấp chất xơ tốt. Vì vậy, người bị trĩ nên hạn chế những thực phẩm này và ưu tiên thực phẩm tươi, đa dạng rau củ, trái cây, đậu và ngũ cốc nguyên hạt.

Việc giảm thực phẩm quá mặn cũng phù hợp với nguyên tắc xây dựng chế độ ăn lành mạnh nói chung. Tuy nhiên, không nên cho rằng ăn mặn trực tiếp làm phân khô hoặc làm chậm lưu thông máu ở các tĩnh mạch vùng hậu môn.

Đồ uống có cồn và chất kích thích

Rượu bia và các đồ uống có cồn nên được hạn chế, đặc biệt nếu người bệnh nhận thấy chúng làm các triệu chứng tiêu hóa hoặc vùng hậu môn khó chịu hơn. Uống đủ nước và duy trì chế độ ăn giàu chất xơ quan trọng hơn trong việc phòng ngừa táo bón.

Bên cạnh đó, một số đồ uống chứa caffeine có thể ảnh hưởng đến thói quen đi tiêu ở từng người. Vì vậy, người bệnh nên chú ý phản ứng của cơ thể và hạn chế những đồ uống khiến triệu chứng trở nên khó chịu hơn.

Bị trĩ nên ăn gì để hỗ trợ điều trị hiệu quả?

Bên cạnh việc nắm rõ bị trĩ kiêng ăn gì, xây dựng chế độ ăn giàu chất xơ và uống đủ nước là một trong những biện pháp quan trọng giúp làm mềm phân, hạn chế táo bón và giảm tình trạng phải rặn khi đi tiêu. Một chế độ ăn cho người bệnh trĩ nên tập trung vào các nhóm thực phẩm sau:

Tăng cường thực phẩm giàu chất xơ

Chất xơ là thành phần quan trọng trong chế độ ăn của người bị trĩ, đặc biệt khi có táo bón. Chất xơ giúp tăng khối lượng phân và hỗ trợ duy trì phân mềm, dễ đi hơn khi được kết hợp với lượng nước phù hợp.

• Chất xơ hòa tan: Có nhiều trong yến mạch, lúa mạch, các loại đậu, cà rốt, táo và một số loại trái cây. Loại chất xơ này có khả năng giữ nước và tạo dạng gel, góp phần làm phân mềm hơn.
• Chất xơ không hòa tan: Có trong ngũ cốc nguyên hạt và nhiều loại rau. Loại chất xơ này giúp tăng khối lượng phân và hỗ trợ nhu động ruột.

Nên tăng lượng chất xơ từ từ để hệ tiêu hóa có thời gian thích nghi, đặc biệt với những người trước đó ăn ít chất xơ. Nếu tăng chất xơ quá nhanh, một số người có thể gặp đầy hơi hoặc khó chịu bụng.

Các loại ngũ cốc nguyên hạt và khoai lang

Thay vì chỉ sử dụng các sản phẩm tinh chế như gạo trắng hoặc bánh mì trắng, người bệnh có thể đa dạng hóa khẩu phần bằng các loại ngũ cốc nguyên hạt như gạo lứt, yến mạch hoặc các loại hạt phù hợp.

Khoai lang cũng có thể được đưa vào chế độ ăn vì cung cấp carbohydrate và chất xơ. Tuy nhiên, không cần xem khoai lang như một loại “thuốc nhuận tràng”; hiệu quả hỗ trợ đi tiêu chủ yếu đến từ tổng lượng chất xơ và chất lỏng trong chế độ ăn.

Uống đủ nước mỗi ngày

Nước đóng vai trò quan trọng trong việc giúp chất xơ phát huy tác dụng và duy trì độ mềm của phân. Khi tăng lượng chất xơ, người bệnh cũng cần chú ý uống đủ nước và các chất lỏng phù hợp.

Không có một lượng nước cố định phù hợp cho tất cả mọi người. Nhu cầu nước phụ thuộc vào tuổi, thể trạng, mức độ vận động, thời tiết và tình trạng sức khỏe. Vì vậy, thay vì bắt buộc phải uống đúng 2 - 2,5 lít mỗi ngày, nên duy trì lượng nước phù hợp với nhu cầu của cơ thể.

Ngoài nước lọc, nước từ canh, súp và thực phẩm có hàm lượng nước cao cũng góp phần cung cấp chất lỏng cho cơ thể.

Lựa chọn nguồn đạm dễ tiêu hóa

Người bệnh không nhất thiết phải loại bỏ thịt đỏ khỏi khẩu phần. Thay vào đó, có thể đa dạng hóa nguồn protein bằng cá, thịt gia cầm bỏ da, trứng, đậu phụ và các loại đậu tùy nhu cầu dinh dưỡng.

Cá hồi, cá ngừ và các loại cá khác có thể là nguồn protein phù hợp, đồng thời cung cấp các chất béo có lợi. Tuy nhiên, không nên khẳng định omega-3 có tác dụng điều trị trực tiếp tình trạng viêm hoặc búi trĩ. Quan trọng hơn, nguồn đạm nên được kết hợp với rau, trái cây và các thực phẩm giàu chất xơ để tạo nên chế độ ăn cân đối.

Những lưu ý khác trong sinh hoạt cho người bị trĩ

Ngoài việc điều chỉnh chế độ ăn uống, một số thay đổi trong thói quen đi tiêu và sinh hoạt hằng ngày cũng có thể giúp kiểm soát triệu chứng bệnh trĩ.

• Tạo thói quen đi tiêu phù hợp: Không nên nhịn khi có nhu cầu đi tiêu và tránh rặn mạnh. Không nên ngồi lâu trên bồn cầu vì điều này có thể làm tăng áp lực lên vùng hậu môn.
• Không ngồi quá lâu: Nếu công việc phải ngồi trong thời gian dài, nên thường xuyên đứng dậy, đi lại và thay đổi tư thế. Đây là thói quen tốt cho sức khỏe nói chung và giúp hạn chế thời gian ngồi liên tục.
• Vận động nhẹ nhàng: Duy trì hoạt động thể chất thường xuyên như đi bộ, bơi lội hoặc các hình thức vận động phù hợp có thể hỗ trợ nhu động ruột và giúp hạn chế táo bón. Mức độ vận động nên phù hợp với thể trạng của mỗi người.
• Vệ sinh đúng cách: Giữ vùng hậu môn sạch và khô sau khi đi đại tiện. Có thể vệ sinh nhẹ nhàng bằng nước hoặc sử dụng sản phẩm phù hợp; tránh chà xát mạnh hoặc dùng các sản phẩm có hương liệu dễ gây kích ứng. Nếu sử dụng giấy vệ sinh, nên lau nhẹ thay vì chà xát vùng hậu môn.

Việc xây dựng chế độ ăn giàu chất xơ, uống đủ nước và duy trì thói quen đi tiêu phù hợp có thể giúp hạn chế táo bón và hỗ trợ kiểm soát triệu chứng bệnh trĩ. Tuy nhiên, chế độ ăn không thay thế cho việc thăm khám và điều trị khi cần thiết.

Nếu có chảy máu trực tràng, đau nhiều, triệu chứng kéo dài hoặc tái diễn, hoặc tình trạng không cải thiện sau khi chăm sóc tại nhà, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân và được hướng dẫn điều trị phù hợp. Chảy máu hậu môn không phải lúc nào cũng do bệnh trĩ, vì vậy không nên tự chẩn đoán chỉ dựa trên triệu chứng này.