Trẻ vặn mình liên tục: Nguyên nhân, dấu hiệu bất thường và cách xử lý

Trẻ liên tục vặn mình là hiện tượng thường gặp, đặc biệt ở trẻ sơ sinh và trẻ dưới 6 tháng tuổi. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ về hiện tượng này. Bài viết hôm nay của Tiêm chủng Long Châu sẽ bật mí cho bạn đọc nguyên nhân, các dấu hiệu cần lưu ý và hướng xử trí khi trẻ bị vặn mình liên tục.

Trẻ vặn mình liên tục có bình thường không?

Bé vặn mình liên tục phần lớn là hiện tượng sinh lý hoàn toàn bình thường, đặc biệt là trong những tháng đầu đời. Lúc này, hệ thần kinh, cơ xương khớp và hệ tiêu hóa của trẻ vẫn đang trong quá trình học cách thích nghi với môi trường bên ngoài tử cung.

Hiện tượng này thường là tình trạng bé liên tục co duỗi, gồng mình hoặc xoay người trong một khoảng thời gian ngắn. Bạn có thể dễ dàng bắt gặp các biểu hiện như:

• Cong lưng, duỗi người mạnh hoặc gồng cứng tay chân trong vài giây.
• Xoay người liên tục hoặc cựa quậy, khua tay chân không ngừng khi ngủ.
• Mặt đỏ bừng lên mỗi khi vặn mình.

Trên thực tế, tình trạng vặn mình thường xuất hiện nhiều nhất ở giai đoạn từ sơ sinh đến khoảng 3 - 6 tháng tuổi do hệ thần kinh của bé còn non nớt và các phản xạ sơ sinh đang hoạt động mạnh. Hiện tượng này sẽ giảm rõ rệt sau khi bé được 6 tháng tuổi. Cha mẹ có thể yên tâm đây chỉ là một cột mốc phát triển sinh lý bình thường nếu bé vẫn hội đủ các yếu tố sau:

• Bú tốt, tăng cân đều đặn theo từng tháng.
• Vẫn ngủ tương đối ngon giấc, không quấy khóc ngằn ngặt kéo dài.
• Không có các dấu hiệu bất thường khác về thần kinh hay tiêu hóa (như nôn trớ liên tục, sốt, hay co giật).

Nguyên nhân khiến bé vặn mình liên tục

Hiện tượng bé vặn mình liên tục có thể xuất phát từ những nguyên nhân sinh lý tự nhiên, yếu tố môi trường hoặc đôi khi là dấu hiệu cảnh báo về sức khỏe. Cụ thể:

Hệ thần kinh chưa hoàn thiện

Hệ thần kinh trung ương của trẻ sơ sinh còn non nớt, chưa thể kiểm soát tốt các chuyển động của cơ thể. Lúc này, các phản xạ sơ sinh hoạt động rất mạnh mẽ khiến bé dễ vặn mình, đặc biệt là khi ngủ. Đây là một phần của quá trình học cách điều phối cơ thể và sẽ tự biến mất khi hệ thần kinh của bé hoàn thiện hơn.

Đầy hơi, khó tiêu hoặc khó khăn khi đi tiêu

Hệ tiêu hóa chưa trưởng thành là nguyên nhân phổ biến khiến trẻ liên tục vặn mình. Khi tích tụ khí trong ruột hoặc khó đẩy phân, bé thường gồng bụng, co chân, cong lưng và vặn người để tống hơi hoặc phân ra ngoài. Nhiều bé đỏ mặt, rên nhẹ hoặc khóc trong lúc cố gắng, tạo thành chuỗi hành động vặn mình liên tục, đặc biệt sau bú hoặc vào buổi tối.

Ảnh hưởng từ môi trường ngủ

Môi trường không thoải mái cũng khiến trẻ vặn mình nhiều hơn. Theo đó, nhiệt độ phòng quá nóng hoặc quá lạnh, tã ướt, quần áo bó sát, ánh sáng mạnh hoặc tiếng ồn có thể làm bé khó chịu, dẫn đến cựa quậy, xoay người và vặn mình liên tục suốt đêm.

Thiếu vi chất hoặc các nguyên nhân bệnh lý

Nếu tình trạng vặn mình đi kèm với các dấu hiệu bất thường về sức khỏe khác, cha mẹ cần lưu ý đến khả năng em bé đang gặp phải các vấn đề như trào ngược dạ dày thực quản, dị ứng đạm sữa bò hoặc các rối loạn thần kinh hiếm gặp.

Dấu hiệu nhận biết trẻ liên tục vặn mình do bệnh lý

Mặc dù đa số trường hợp vặn mình ở trẻ sơ sinh là hiện tượng sinh lý bình thường, nhưng cha mẹ tuyệt đối không được chủ quan. Nếu tình trạng vặn mình đi kèm với các biểu hiện bất thường dưới đây, đó có thể là tín hiệu cảnh báo một vấn đề bệnh lý nguy hiểm:

• Dấu hiệu liên quan đến hô hấp: Bé có biểu hiện thở nhanh, thở rút lõm lồng ngực, tiếng thở khò khè hoặc vùng môi và các đầu ngón tay, ngón chân có dấu hiệu bị tím tái.
• Dấu hiệu liên quan đến thần kinh: Bé xuất hiện các cơn co giật, tình trạng run gồng tay chân kéo dài, mắt đảo bất thường hoặc phản ứng chậm chạp, kém nhạy bén với môi trường xung quanh.
• Dấu hiệu về dinh dưỡng và tăng trưởng: Bé bỗng nhiên bú kém hẳn hoặc bỏ bú, thường xuyên bị nôn trớ nhiều, chậm tăng cân hoặc có dấu hiệu sụt cân.
• Dấu hiệu về giấc ngủ và tâm lý: Bé quấy khóc dai dẳng nhiều giờ liền, rất khó dỗ dành và thời gian ngủ trong ngày bị sụt giảm nghiêm trọng so với bình thường.

Cha mẹ cần đưa trẻ đến cơ sở y tế gần nhất ngay nếu tình trạng vặn mình liên tục đi kèm với một trong các dấu hiệu khẩn cấp sau đây:

• Trẻ vặn mình kèm theo sốt.
• Xuất hiện các cơn co giật hoặc có biểu hiện khó thở, thở mệt.
• Bé bú kém kéo dài hoặc bỏ bú hoàn toàn.
• Tốc độ tăng cân bị chững lại rõ rệt hoặc sụt cân trong nhiều tuần liên tiếp.

Phải làm sao khi trẻ vặn mình tần suất dày đặc? 

Nếu tình trạng vặn mình của bé là do sinh lý, cha mẹ không cần quá lo lắng. Thay vào đó, hãy áp dụng ngay các biện pháp chăm sóc khoa học dưới đây để giúp con cảm thấy dễ chịu và thư giãn hơn:

Điều chỉnh tư thế bú và chủ động vỗ ợ hơi cho bé

Để giảm thiểu lượng khí thừa đi vào dạ dày, cha mẹ nên:

• Chỉnh lại khớp ngậm: Đảm bảo bé ngậm bắt vú đúng khớp khi bú mẹ để hạn chế nuốt phải không khí.
• Nghiêng bình sữa đúng góc: Nếu bé bú bình, hãy luôn giữ bình sữa nghiêng một góc đủ để sữa ngập kín núm vú, tránh để bé bú phải hơi.
• Vỗ ợ hơi đều đặn: Dành từ 5 - 10 phút để vỗ ợ hơi cho bé sau mỗi cữ bú trước khi đặt bé nằm xuống.

Tạo không gian ngủ lý tưởng cho con

Một giấc ngủ ngon và sâu sẽ giúp hệ thần kinh của bé được thư giãn hoàn toàn. Cha mẹ cần kiểm tra và điều chỉnh phòng ngủ của bé theo các tiêu chuẩn sau:

• Giữ nhiệt độ phòng ổn định trong khoảng 24 - 26°C và đảm bảo không gian luôn thông thoáng.
• Cho bé mặc quần áo từ chất liệu cotton mềm mại, co giãn tốt và tuyệt đối không quấn tã hay chăn quá bó sát.
• Giảm tối đa ánh sáng và tiếng ồn vào ban đêm để tránh làm bé bị giật mình, cựa quậy.

Massage nhẹ nhàng giúp bé thư giãn và dễ tiêu

Các động tác massage không chỉ giúp xoa dịu các bó cơ đang căng cứng khi bé gồng mình mà còn hỗ trợ hệ tiêu hóa hoạt động trơn tru hơn. Theo đó, mẹ nên:

• Massage bụng cho bé: Dùng lòng bàn tay xoa nhẹ nhàng quanh rốn bé theo chiều kim đồng hồ từ 5 - 10 phút sau khi bú khoảng 30 phút.
• Tập động tác đạp xe: Nhẹ nhàng cầm hai chân của bé và di chuyển co duỗi như đang đạp xe để giúp bé dễ dàng tống đẩy hơi thừa ra ngoài.

Bổ sung vitamin D đúng liều lượng theo chỉ định

Vitamin D đóng vai trò cực kỳ quan trọng trong việc phát triển hệ xương và ổn định hệ thần kinh của trẻ nhỏ. Tuy nhiên, cha mẹ chỉ bổ sung đúng liều lượng theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc khuyến cáo y tế, tuyệt đối không tự ý cho bé uống canxi hay các loại vi chất khác khi chưa có chỉ định chuyên khoa.

Ghi nhật ký theo dõi tần suất vặn mình của con

Cha mẹ nên chủ động ghi chép lại những thời điểm bé hay vặn mình nhất trong ngày, cường độ gồng mình mạnh hay nhẹ và các biểu hiện đi kèm (nếu có). Những thông tin thực tế này sẽ giúp bác sĩ chẩn đoán chính xác tình trạng của bé trong các buổi khám định kỳ.

Tóm lại, trẻ vặn mình liên tục phần lớn là hiện tượng sinh lý bình thường trong những tháng đầu đời, có thể xoa dịu bằng cách tối ưu phòng ngủ, tư thế bú và massage cho bé. Tuy nhiên, nếu tình trạng này đi kèm các dấu hiệu bất thường về hô hấp, thần kinh hoặc chậm tăng cân, cha mẹ cần đưa trẻ đi khám ngay. 

Bên cạnh việc chăm sóc hàng ngày, chủ động xây dựng hàng rào miễn dịch vững chắc mới là chìa khóa giúp con lớn khôn khỏe mạnh. Cha mẹ có thể tham khảo và đăng ký các gói tiêm chủng toàn diện cho trẻ tại Tiêm chủng Long Châu ngay hôm nay với các lựa chọn linh hoạt như gói combo 6 tháng, gói combo 12 tháng và gói combo 24 tháng... Bảo vệ bé từ những năm tháng đầu đời! Đăng ký gói tiêm chủng tại Trung tâm Tiêm chủng Long Châu để bé được tiêm đúng lịch, đầy đủ và tiết kiệm hơn. Đặt lịch ngay hôm nay!