Trẻ sơ sinh tăng cân chậm là do đâu? Những biện pháp giúp trẻ tăng cân khỏe mạnh

Trong những tháng đầu đời, cân nặng là một trong những chỉ số phản ánh sự phát triển của trẻ sơ sinh. Nếu bé tăng cân chậm hoặc không đạt mức mong đợi, nhiều cha mẹ sẽ cảm thấy lo lắng. Thực tế, tình trạng này có thể liên quan đến chế độ bú, khả năng hấp thu hoặc một số vấn đề sức khỏe. Tìm hiểu nguyên nhân sẽ giúp cha mẹ có biện pháp chăm sóc phù hợp để trẻ tăng cân khỏe mạnh.

Trẻ sơ sinh tăng cân chậm là do đâu?

Trẻ sơ sinh bị tăng cân chậm không phải là bệnh mà là dấu hiệu cho thấy trẻ có thể chưa được cung cấp đủ dinh dưỡng, hấp thu kém hoặc tiêu hao năng lượng nhiều hơn bình thường. Tình trạng này cũng có thể liên quan đến bệnh lý, chế độ ăn hoặc cách chăm sóc.

Các nguyên nhân trước khi sinh

Theo WHO cho biết, một số trẻ có nguy cơ tăng cân chậm ngay từ trong bụng mẹ do thai chậm phát triển, sinh non, nhiễm trùng trong thai kỳ hoặc dị tật thai. Ngoài ra, việc mẹ sử dụng rượu, thuốc lá, ma túy hoặc một số loại thuốc khi mang thai cũng có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của thai nhi.

Trẻ bú không đủ hoặc bú kém (0 - 6 tháng)

Trong 6 tháng đầu, nguyên nhân thường gặp là trẻ bú chưa đủ do mẹ ít sữa, bú không hiệu quả, pha sữa không đúng cách hoặc số lần bú chưa đáp ứng nhu cầu. Trẻ thường xuyên nôn trớ, bỏ bú hoặc gặp khó khăn khi bú cũng dễ tăng cân chậm.

Trẻ hấp thu kém hoặc mắc bệnh

Một số bệnh lý như không dung nạp protein sữa bò, trào ngược dạ dày - thực quản, dị tật vùng miệng, bệnh tim bẩm sinh hoặc rối loạn tiêu hóa có thể khiến trẻ ăn kém, hấp thu dinh dưỡng không tốt hoặc tăng nhu cầu năng lượng.

Chế độ ăn dặm chưa hợp lý (7 - 12 tháng)

Ở giai đoạn ăn dặm, trẻ có thể tăng cân chậm nếu ăn dặm muộn, khẩu phần chưa đủ hoặc thiếu đa dạng. Ngoài ra, trẻ khó nhai, nuốt, dị ứng thực phẩm hoặc nhiễm ký sinh trùng đường ruột cũng có thể ảnh hưởng đến sự tăng trưởng.

Thói quen ăn uống sau 12 tháng

Sau 1 tuổi, trẻ tăng cân chậm thường liên quan đến kén ăn, uống quá nhiều sữa hoặc nước trái cây, khẩu phần thiếu dinh dưỡng. Một số bệnh lý như bệnh celiac, dị ứng thực phẩm, rối loạn nuốt hoặc các yếu tố về tâm lý, kinh tế gia đình cũng có thể là nguyên nhân.

Một số dấu hiệu nhận biết trẻ sơ sinh chậm tăng cân

Sau đây là một số dấu hiệu nhận biết trẻ sơ sinh bị chậm tăng cân:

• Cân nặng thấp hơn mức mong đợi: Theo dõi cân nặng là cách đơn giản để đánh giá sự phát triển của trẻ sơ sinh. Trong vài ngày đầu sau sinh, trẻ có thể giảm cân sinh lý, nhưng sau đó cần tăng cân đều theo từng tuần. Nếu cân nặng tăng rất ít, không tăng hoặc tiếp tục giảm trong thời gian dài, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để tìm nguyên nhân.
• Trẻ bú ít hoặc bú không hiệu quả: Thông thường, trẻ sơ sinh bú khoảng 8 - 12 cữ mỗi ngày, mỗi cữ cách nhau 2 - 3 giờ. Nếu trẻ bú ít hơn, thời gian bú ngắn, bú không đủ lượng sữa hoặc thường xuyên bỏ bú, cơ thể sẽ không nhận đủ năng lượng cần thiết để phát triển. Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến khiến trẻ tăng cân chậm.
• Trẻ quấy khóc, ngủ không yên: Một số trẻ tăng cân chậm thường xuyên quấy khóc, ngủ ít hoặc khó ngủ, dẫn đến bú kém và ảnh hưởng đến quá trình phát triển. Cha mẹ nên tạo môi trường yên tĩnh, nhiệt độ phù hợp để giúp trẻ ngủ ngon hơn. Nếu trẻ quấy khóc kéo dài, kèm theo bú kém hoặc chậm tăng cân, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được bác sĩ kiểm tra và tư vấn kịp thời.

Nếu nhận thấy trẻ có một hoặc nhiều dấu hiệu trên trong thời gian dài, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để xác định nguyên nhân và có hướng chăm sóc phù hợp, giúp trẻ phát triển khỏe mạnh.

Những biện pháp giúp trẻ tăng cân khỏe mạnh

Để trẻ tăng cân tốt trong những tháng đầu đời, cha mẹ cần kết hợp giữa việc đảm bảo nguồn dinh dưỡng đầy đủ và xây dựng môi trường chăm sóc phù hợp. Dưới đây là những biện pháp được khuyến khích áp dụng:

• Ưu tiên nuôi con bằng sữa mẹ: Theo CDC, sữa mẹ cung cấp đầy đủ dưỡng chất và kháng thể, giúp trẻ phát triển toàn diện và tăng cân ổn định trong 6 tháng đầu đời.
• Cho trẻ bú đúng cách: Hướng dẫn trẻ ngậm bắt vú đúng và bú đủ số cữ để đảm bảo nhận đủ lượng sữa cần thiết.
• Duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý cho mẹ: Mẹ nên ăn đa dạng thực phẩm, uống đủ nước và nghỉ ngơi hợp lý để duy trì nguồn sữa chất lượng.
• Bổ sung sữa công thức khi cần: Nếu sữa mẹ không đủ, cha mẹ nên tham khảo ý kiến bác sĩ để lựa chọn loại sữa và lượng sữa phù hợp với trẻ.

Việc đáp ứng đầy đủ nhu cầu dinh dưỡng là nền tảng quan trọng giúp trẻ tăng cân đều và phát triển khỏe mạnh trong giai đoạn đầu đời.

Bên cạnh chế độ dinh dưỡng, việc chăm sóc và theo dõi sức khỏe hằng ngày cũng góp phần không nhỏ vào quá trình tăng trưởng của trẻ.

• Đảm bảo trẻ ngủ đủ giấc: Giấc ngủ chất lượng giúp cơ thể tiết hormone tăng trưởng, hỗ trợ phát triển thể chất và cải thiện khả năng bú.
• Giữ tinh thần của mẹ thoải mái: Hạn chế căng thẳng, ngủ đủ giấc và giữ tâm lý ổn định sẽ giúp quá trình tiết sữa diễn ra thuận lợi hơn.
• Tăng cường sức đề kháng: Tiêm chủng đúng lịch, giữ môi trường sống sạch sẽ, tránh khói thuốc lá và chăm sóc vệ sinh đúng cách giúp trẻ ít mắc bệnh, bú tốt hơn.
• Đưa trẻ khám sức khỏe định kỳ: Theo dõi cân nặng và chiều cao thường xuyên giúp phát hiện sớm tình trạng tăng cân chậm để có hướng can thiệp phù hợp.

Nếu đã áp dụng các biện pháp trên nhưng trẻ vẫn tăng cân kém hoặc có dấu hiệu bất thường, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám và tư vấn nguyên nhân cũng như hướng xử trí phù hợp.

Tóm lại, trẻ sơ sinh tăng cân chậm không phải lúc nào cũng là dấu hiệu của bệnh lý, nhưng cha mẹ không nên chủ quan. Theo dõi cân nặng thường xuyên, đảm bảo chế độ dinh dưỡng phù hợp và đưa trẻ đi khám khi cần sẽ giúp phát hiện sớm nguyên nhân, từ đó hỗ trợ trẻ tăng cân khỏe mạnh và phát triển toàn diện.