Trẻ sơ sinh bị đầy hơi phải làm sao? Cách phòng ngừa cho bé

Hệ tiêu hóa của trẻ sơ sinh còn non nớt nên rất dễ gặp các vấn đề như đầy hơi và chướng bụng. Nhiều cha mẹ lo lắng khi thấy bé khóc kéo dài, co chân hoặc bụng căng cứng. Tuy nhiên, nếu hiểu đúng cách chăm sóc và xử lý, tình trạng này hoàn toàn có thể cải thiện tại nhà mà không cần can thiệp y tế phức tạp. 

Trẻ sơ sinh bị đầy hơi phải làm sao? 

Khi nhận thấy bé có dấu hiệu đầy hơi, cha mẹ có thể áp dụng ngay một số biện pháp đơn giản sau đây để giúp bé dễ chịu hơn mà không cần dùng thuốc.

Cho bé ợ hơi đúng cách sau khi bú 

Sau mỗi cữ bú, cha mẹ cần bế bé ở tư thế thẳng đứng và vỗ nhẹ lưng trong khoảng từ 10 đến 15 phút để giúp đẩy không khí ra ngoài và giảm áp lực trong dạ dày. Có thể thử một trong ba tư thế bế phổ biến tùy theo sự thoải mái của bé, bao gồm: Bế bé tựa vào vai người lớn, cho bé ngồi trên đùi với tư thế hơi nghiêng về phía trước, hoặc đặt bé nằm sấp trên cánh tay.

Massage bụng nhẹ nhàng 

Cha mẹ có thể dùng lòng bàn tay xoa nhẹ bụng bé theo chiều kim đồng hồ để kích thích nhu động ruột và giúp khí thoát ra dễ dàng hơn. Nên thực hiện khi bé đang tỉnh táo và không thực hiện ngay sau khi bú để tránh nôn trớ. Kết hợp thêm động tác co duỗi chân bé nhịp nhàng, tương tự như đạp xe, cũng giúp hỗ trợ tiêu hóa hiệu quả.

Điều chỉnh tư thế bú 

Nếu bé bú mẹ trực tiếp, cần đảm bảo miệng bé ngậm kín quầng vú để hạn chế nuốt không khí vào trong. Nếu bé dùng bình sữa, cha mẹ nên chọn núm vú có lỗ phù hợp với độ tuổi và giữ bình nghiêng một góc vừa phải để sữa luôn lấp đầy núm vú, tránh bé nuốt phải không khí trong quá trình bú.

Kiểm tra chế độ ăn của mẹ

Với trẻ bú mẹ hoàn toàn, một số thực phẩm trong khẩu phần ăn của mẹ có thể ảnh hưởng gián tiếp đến tiêu hóa của bé qua sữa mẹ. Các thực phẩm cần theo dõi gồm: Đậu các loại, bắp cải, hành tây và đồ uống có gas. Mẹ nên ghi chép lại những gì đã ăn và quan sát phản ứng của bé trong vài giờ sau để xác định nguyên nhân, thay vì loại bỏ đồng loạt nhiều thực phẩm cùng lúc.

Giữ bé ở tư thế thẳng sau bú

Không nên đặt bé nằm ngay sau khi bú xong. Cha mẹ nên giữ bé ở tư thế thẳng đứng hoặc hơi nghiêng khoảng từ 20 đến 30 phút để hỗ trợ quá trình tiêu hóa và hạn chế trào ngược.

Sử dụng biện pháp hỗ trợ khi cần thiết

Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định men vi sinh hoặc thuốc giảm đầy hơi chứa simethicone dành cho trẻ sơ sinh. Tuy nhiên, cha mẹ không nên tự ý mua và sử dụng khi chưa có hướng dẫn từ chuyên gia y tế, vì mỗi trẻ có thể có phản ứng khác nhau.

Nguyên nhân khiến trẻ sơ sinh bị đầy hơi và dấu hiệu nhận biết sớm

Để xử lý hiệu quả, cha mẹ cần hiểu rõ nguyên nhân gây ra tình trạng này và nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường ở bé.

Nguyên nhân phổ biến

Việc trẻ sơ sinh bị đầy hơi thường xuất phát từ sự kết hợp giữa các yếu tố sinh lý tự nhiên và những tác động bên ngoài trong quá trình chăm sóc:

• Hệ tiêu hóa của bé chưa hoàn thiện là yếu tố nền tảng khiến cơ thể trẻ dễ tích khí và khó phân giải thức ăn hơn so với trẻ lớn.
• Bé vô tình nuốt phải một lượng lớn không khí vào dạ dày trong khi bú hoặc khi quấy khóc liên tục trong thời gian dài.
• Một số trường hợp có liên quan đến tình trạng không dung nạp lactose tạm thời khiến bụng bé luôn trong trạng thái căng tức.
• Phản ứng của cơ thể bé khi bắt đầu chuyển đổi sang loại sữa công thức mới hoặc do chế độ ăn của mẹ có thực phẩm gây đầy bụng.

Dấu hiệu nhận biết

Cha mẹ có thể nhận biết bé bị đầy hơi thông qua các dấu hiệu sau:

• Bụng căng và cứng hơn bình thường khi sờ vào.
• Bé co chân lên gần bụng, đặc biệt sau cữ bú.
• Quấy khóc kéo dài, khó dỗ, nhất là vào buổi chiều tối.
• Xì hơi nhiều lần trong ngày.
• Khó ngủ hoặc ngủ không sâu giấc.

Đầy hơi nhẹ không ảnh hưởng đến việc ăn và ngủ của bé thường tự cải thiện sau vài tuần và được xem là bình thường, đặc biệt ở trẻ dưới 3 tháng tuổi. Tuy nhiên, cha mẹ cần đưa bé đến cơ sở y tế sớm nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:

• Bé nôn ói nhiều lần liên tiếp.
• Không tăng cân hoặc sụt cân.
• Tiêu chảy hoặc táo bón kéo dài từ hai đến ba ngày trở lên.
• Khóc thét dữ dội, không thể dỗ được dù đã áp dụng các biện pháp thông thường.

Cách phòng ngừa đầy hơi ở trẻ sơ sinh cha mẹ nên áp dụng hằng ngày

Việc xây dựng các thói quen chăm sóc đúng cách ngay từ những ngày đầu sẽ giúp cha mẹ chủ động phòng ngừa và giảm thiểu đáng kể tình trạng đầy hơi ở trẻ sơ sinh:

• Đảm bảo bé bú đúng khớp ngậm ngay từ đầu để hạn chế tối đa lượng không khí vô tình nuốt vào dạ dày.
• Không nên để bé quá đói mới cho bú vì khi đó bé thường có xu hướng bú nhanh và mạnh hơn, dễ dẫn đến nuốt nhiều khí.
• Chia nhỏ các cữ bú thay vì cho bé ăn quá nhiều trong một lần để hệ tiêu hóa hoạt động nhẹ nhàng và hiệu quả hơn.
• Hạn chế để bé quấy khóc quá lâu bằng cách đáp ứng sớm các nhu cầu về ăn uống, vệ sinh hay vỗ về nhằm giảm lượng khí tích tụ.
• Tham khảo ý kiến bác sĩ khi chọn loại sữa công thức dễ tiêu hóa và tránh tự ý thay đổi sữa liên tục khiến hệ tiêu hóa của bé khó thích nghi.
• Duy trì lịch trình ăn uống và giấc ngủ đều đặn mỗi ngày giúp hệ vi sinh cũng như các cơ quan tiêu hóa hoạt động ổn định.

Bên cạnh các biện pháp đúng đắn, một số hiểu lầm phổ biến có thể khiến tình trạng của bé không cải thiện hoặc thậm chí trở nên nghiêm trọng hơn.

• Tránh lạm dụng các loại thuốc giảm đầy hơi khi chưa có chỉ định rõ ràng từ bác sĩ để không gây ảnh hưởng tiêu cực đến hệ tiêu hóa non nớt của bé.
• Không nên kiêng khem quá mức trong chế độ ăn của mẹ mà chỉ cần hạn chế những loại thực phẩm thực sự gây phản ứng bất lợi cho bé sau khi theo dõi cụ thể.
• Tuyệt đối không cho trẻ dưới 6 tháng tuổi uống thêm nước hoặc các loại nước thảo dược chưa kiểm chứng vì dễ gây rối loạn tiêu hóa và cản trở hấp thu dinh dưỡng.
• Việc tự ý áp dụng các mẹo dân gian chưa qua kiểm chứng khoa học có thể khiến tình trạng đầy hơi của trẻ không cải thiện mà còn trở nên nghiêm trọng hơn.

Nhìn chung, khi tìm hiểu trẻ sơ sinh bị đầy hơi phải làm sao, cha mẹ cần quan sát biểu hiện của bé và điều chỉnh cách chăm sóc phù hợp. Một số biện pháp đơn giản có thể giúp giảm khó chịu và hỗ trợ hệ tiêu hóa của trẻ hoạt động ổn định hơn. Khi triệu chứng kéo dài hoặc bất thường, nên tham khảo ý kiến bác sĩ để đảm bảo an toàn cho bé.