Trẻ 21 tháng chưa biết đi có đáng lo? Nguyên nhân và hướng xử trí

Sự phát triển của mỗi đứa trẻ là một hành trình riêng biệt, không bé nào giống bé nào. Tuy nhiên, việc đi lại là một trong những kỹ năng vận động quan trọng, và khi cột mốc này đến muộn hơn so với bạn bè, sự quan tâm của cha mẹ là hoàn toàn chính đáng. Hiểu rõ trẻ 21 tháng chưa biết đi giúp cha mẹ theo dõi phát triển đúng cách.

Trẻ 21 tháng chưa biết đi có bình thường không?

Hầu hết trẻ em bắt đầu những bước đi đầu tiên trong khoảng từ 9 đến 18 tháng tuổi. Do đó, một em bé 21 tháng tuổi vẫn chưa thể tự đi được xem là có sự chậm trễ so với các mốc phát triển thông thường. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc bé chắc chắn có một vấn đề sức khỏe nghiêm trọng.

Các chuyên gia nhi khoa thường nhìn vào bức tranh tổng thể về sự phát triển của trẻ. Nếu bé vẫn có các kỹ năng vận động phù hợp với lứa tuổi như đứng lên khi có hỗ trợ, di chuyển bằng cách bám vào đồ vật, sử dụng hai chân cân đối và tương tác tốt với mọi người xung quanh, có thể bé chỉ đạt mốc đi độc lập muộn hơn, nhưng vẫn cần được đánh giá để tìm nguyên nhân. Nhìn chung, một trẻ 21 tháng chưa biết đi được xem là chậm so với mốc trung bình, nhưng cần được đánh giá thêm các yếu tố khác trước khi đưa ra kết luận.

Nguyên nhân khiến trẻ chậm biết đi

Có nhiều yếu tố khác nhau có thể ảnh hưởng đến thời điểm một đứa trẻ bắt đầu biết đi. Việc xác định nguyên nhân sẽ giúp cha mẹ có hướng hỗ trợ con phù hợp nhất.

Yếu tố thể chất và cơ địa

Một số trẻ có thể có hệ cơ yếu hơn, đặc biệt là cơ chân, lưng và bụng, khiến việc giữ thăng bằng và nâng đỡ cơ thể trở nên khó khăn hơn. Trẻ sinh non thường có xu hướng đạt các cột mốc phát triển muộn hơn so với trẻ sinh đủ tháng. Ngoài ra, những em bé có cân nặng lớn hơn cũng có thể cần nhiều sức mạnh hơn để học cách đứng và đi. Một số tình trạng như còi xương do thiếu vitamin D và rối loạn khoáng hóa xương hoặc suy dinh dưỡng cũng ảnh hưởng trực tiếp đến sức mạnh của hệ xương khớp.

Yếu tố tâm lý và môi trường

Tính cách của trẻ cũng đóng một vai trò quan trọng. Những bé có tính cách cẩn trọng, nhút nhát có thể mất nhiều thời gian hơn để dám tự mình bước đi. Môi trường sống cũng ảnh hưởng không nhỏ; nếu trẻ được bế ẵm quá nhiều hoặc sử dụng xe tập đi quá thường xuyên, bé sẽ có ít cơ hội để rèn luyện các nhóm cơ cần thiết cho việc đi lại. Xe tập đi không được khuyến khích như một phương pháp giúp trẻ học đi sớm và một số loại xe còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn. Đôi khi, một trải nghiệm không vui như bị ngã đau cũng có thể khiến bé sợ hãi và không dám thử lại.

Các vấn đề y khoa tiềm ẩn

Trong một số trường hợp, chậm biết đi có thể là dấu hiệu của một vấn đề y khoa cần được quan tâm. Các vấn đề về thị lực có thể ảnh hưởng đến khả năng định hướng và giữ thăng bằng của trẻ. Các bệnh lý về xương khớp như loạn sản khớp háng cũng là một nguyên nhân. Ngoài ra, cần xem xét các tình trạng về thần kinh - cơ như bại não trẻ em hoặc loạn dưỡng cơ. Nếu trẻ chậm biết đi kèm theo chậm phát triển ở nhiều lĩnh vực khác (ngôn ngữ, giao tiếp), cha mẹ nên đưa trẻ đi đánh giá để xác định nguyên nhân và có hướng hỗ trợ phù hợp. Do đó, việc tìm hiểu nguyên nhân khiến trẻ 21 tháng chưa biết đi là bước đầu tiên để có hướng can thiệp phù hợp. Vậy cha mẹ nên làm gì khi trẻ 21 tháng chưa biết đi?

Khi đối mặt với tình huống này, sự kiên nhẫn và các phương pháp hỗ trợ đúng đắn từ cha mẹ là vô cùng cần thiết để giúp con tự tin hơn trên hành trình tập đi.

• Tạo không gian an toàn: Hãy đảm bảo nhà cửa là một nơi an toàn để bé khám phá. Dọn dẹp các vật cản, bọc các cạnh bàn sắc nhọn và sử dụng thảm xốp để giảm thiểu va đập khi bé ngã.
• Khuyến khích vận động: Thay vì bế ẵm, hãy đặt bé xuống sàn chơi nhiều hơn. Cha mẹ có thể chơi cùng con các trò chơi khuyến khích việc đứng lên, vịn và di chuyển, chẳng hạn như lăn bóng hoặc đặt đồ chơi yêu thích của bé ở một khoảng cách ngắn.
• Hỗ trợ đúng cách: Để bé đi chân trần trong nhà sẽ giúp tăng cường cảm nhận của lòng bàn chân và cải thiện khả năng giữ thăng bằng. Khi dắt bé đi, hãy giữ nhẹ ở phần hông hoặc dưới cánh tay thay vì nắm chặt hai tay bé, điều này giúp bé tự điều chỉnh thăng bằng tốt hơn.
• Động viên và khen ngợi: Luôn dành cho con những lời khen ngợi và nụ cười mỗi khi bé nỗ lực, dù chỉ là một cố gắng nhỏ. Sự khích lệ tích cực sẽ giúp bé có thêm động lực. Tuyệt đối không so sánh con với các bạn đồng lứa.

Sự kiên nhẫn và hỗ trợ tích cực từ gia đình là đóng vai trò quan trọng khi trẻ 21 tháng chưa biết đi. Đồng thời, đảm bảo một chế độ dinh dưỡng đầy đủ vitamin D và canxi cũng rất quan trọng cho sự phát triển của hệ xương.

Khi nào cần đưa trẻ đi khám chuyên khoa?

Mặc dù nhiều trẻ chậm biết đi vẫn phát triển hoàn toàn bình thường, cha mẹ cần đưa con đi khám bác sĩ nhi khoa nếu nhận thấy các dấu hiệu đáng lưu ý sau đây.

Hãy tìm đến chuyên gia nếu trẻ đã qua 18 tháng tuổi mà vẫn chưa thể tự đứng vững, hoặc không có bất kỳ nỗ lực nào để vịn đứng hay men đi. Một dấu hiệu khác cần quan tâm là khi trẻ đi lại một cách bất thường, ví dụ như luôn đi bằng đầu ngón chân, dáng đi không đối xứng hoặc có vẻ đi khập khiễng.

Cha mẹ cũng nên đưa bé đi khám nếu cảm thấy cơ bắp của con quá cứng hoặc quá mềm, lỏng lẻo. Đặc biệt, nếu việc chậm đi kèm theo các dấu hiệu của chậm phát triển nhận thức hoặc chậm trễ ở các kỹ năng khác như ngôn ngữ, giao tiếp xã hội, việc thăm khám là vô cùng cần thiết. Đừng ngần ngại tìm kiếm sự tư vấn chuyên môn nếu bạn lo lắng về tình trạng trẻ 21 tháng chưa biết đi, bởi can thiệp sớm luôn mang lại hiệu quả tốt nhất.

Hành trình mỗi đứa trẻ là duy nhất, và việc chậm biết đi không phải lúc nào cũng là dấu hiệu đáng báo động. Bằng sự quan sát tinh tế, kiên nhẫn đồng hành và tìm kiếm sự tư vấn y khoa kịp thời khi cần, cha mẹ hoàn toàn có thể giúp con vượt qua giai đoạn này và tự tin sải những bước chân đầu tiên trong đời.