icon_app_03735b6399_696a3c8baf_193690009b

Tải ứng dụng Nhà Thuốc Long Châu để xem sổ tiêm chủng điện tử

Mở trong ứng dụng Nhà Thuốc Long Châu

Tăng natri máu: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Phạm Thị Trâm18/11/2026
bac_si_le_thi_my_duyen_5ed931023d
Bác sĩ

Lê Thị Mỹ Duyên

Đã kiểm duyệt nội dung

Có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Tiêm chủng và Nội khoa. Bác sĩ luôn liên tục cập nhật và trau dồi chuyên môn để mang đến những thông tin hữu ích cho cộng đồng.

Xem thêm

Khát nước nhiều kèm theo mệt mỏi có thể là biểu hiện của tình trạng mất nước hoặc rối loạn điện giải, nhưng cũng có thể do nhiều nguyên nhân khác. Tăng natri máu là một trong những tình trạng cần lưu ý, đặc biệt khi cơ thể mất nước hoặc không thể bổ sung đủ nước.

Natri là chất điện giải thiết yếu, nhưng khi nồng độ của nó trong máu vượt quá ngưỡng an toàn, cơ thể sẽ phải đối mặt với nhiều thách thức sức khỏe. Hiểu rõ nguyên nhân, dấu hiệu và cách phát hiện tăng natri máu giúp mỗi người chủ động nhận biết nguy cơ và tìm kiếm sự chăm sóc y tế kịp thời.

Tăng natri máu là gì?

Tăng natri máu là một dạng rối loạn điện giải xảy ra khi nồng độ natri trong huyết thanh cao hơn mức bình thường. Thông thường, chỉ số natri trong máu dao động trong khoảng 135 - 145 mmol/L tùy theo khoảng tham chiếu của phòng xét nghiệm. Tình trạng này được xác định khi nồng độ natri vượt ngưỡng 145 mmol/L.

Natri đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng chất lỏng và hoạt động của hệ thần kinh, cơ bắp. Tăng natri máu thường xảy ra khi cơ thể mất quá nhiều nước so với natri hoặc không được cung cấp đủ nước. Ít gặp hơn, tình trạng này có thể do đưa quá nhiều natri vào cơ thể, chẳng hạn trong một số trường hợp sử dụng dung dịch chứa quá nhiều natri. Người cao tuổi, trẻ sơ sinh và người bị suy giảm ý thức hoặc hạn chế khả năng tự uống nước là những nhóm có nguy cơ tăng natri máu cao hơn, đặc biệt khi bị mất nước hoặc không được cung cấp đủ nước.

Tăng natri máu là tình trạng nồng độ natri trong huyết thanh vượt quá 145 mmol/L
Tăng natri máu là tình trạng nồng độ natri trong huyết thanh vượt quá 145 mmol/L

Nguyên nhân gây tăng natri máu

Nguyên nhân gây ra tình trạng này rất đa dạng và thường được phân loại dựa trên thể tích dịch ngoại bào của cơ thể, bao gồm giảm thể tích, tăng thể tích hoặc thể tích bình thường.

Tăng natri máu kèm giảm thể tích

Đây là trường hợp cơ thể mất cả nước và muối, nhưng lượng nước mất đi nhiều hơn. Nguyên nhân có thể gồm mất dịch qua đường tiêu hóa (nôn, tiêu chảy), qua da (đổ mồ hôi nhiều, bỏng) hoặc qua thận, chẳng hạn do sử dụng thuốc lợi tiểu quai, một số bệnh lý thận hoặc tình trạng tăng thải nước tiểu.

Tăng natri máu kèm thể tích bình thường

Trong trường hợp này, tổng lượng natri trong cơ thể không thay đổi nhưng lượng nước bị thiếu hụt. Nguyên nhân có thể gồm tăng mất nước qua da khi sốt hoặc đổ mồ hôi nhiều, qua đường hô hấp khi thở nhanh, hoặc mất nước qua thận do đái tháo nhạt trung ương hay đái tháo nhạt do thận, khiến người bệnh bài xuất lượng lớn nước tiểu loãng.

Tăng natri máu kèm tăng thể tích

Đây là tình trạng ít gặp, xảy ra khi lượng natri trong cơ thể tăng quá mức so với lượng nước. Nguyên nhân có thể bao gồm truyền dung dịch muối ưu trương, uống nhầm nước muối, hoặc một số tình trạng dư thừa mineralocorticoid làm tăng giữ natri.

Mất nước hoặc tích tụ natri quá mức trong cơ thể đều có thể gây tăng natri máu
Mất nước hoặc tích tụ natri quá mức trong cơ thể đều có thể gây tăng natri máu

Triệu chứng tăng natri máu

Các dấu hiệu của tăng natri máu phụ thuộc vào mức độ và tốc độ diễn biến của tình trạng. Khát nước là triệu chứng thường gặp của tăng natri máu, nhưng mức độ khát có thể khác nhau tùy từng người. Một số người, đặc biệt là người cao tuổi, trẻ nhỏ hoặc người suy giảm ý thức, có thể không biểu hiện rõ triệu chứng này. Đây là cơ chế bảo vệ tự nhiên của cơ thể nhằm thúc đẩy việc bổ sung nước.

Khi natri máu tăng cao, đặc biệt nếu tăng nhanh, nước dịch chuyển ra khỏi tế bào não khiến các tế bào co lại, có thể gây ra những biểu hiện thần kinh với mức độ khác nhau. Người bệnh có thể bị yếu cơ, mệt mỏi, bứt rứt hoặc lú lẫn. Trong những trường hợp nặng, có thể xuất hiện co giật, hôn mê và nguy cơ xuất huyết não, đe dọa trực tiếp đến tính mạng.

Tăng natri máu có nguy hiểm không?

Tăng natri máu có thể gây ra những biến chứng nghiêm trọng, đặc biệt là tổn thương thần kinh. Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào nồng độ natri, tốc độ khởi phát và tình trạng sức khỏe của người bệnh. Trong những trường hợp nặng, tình trạng này có thể gây tổn thương não, xuất huyết nội sọ và đe dọa tính mạng.

Việc điều trị cũng cần được kiểm soát cẩn thận. Nếu nồng độ natri được hạ xuống quá nhanh, nước sẽ ồ ạt di chuyển trở lại vào tế bào não, gây phù não, một biến chứng có thể dẫn đến tổn thương thần kinh vĩnh viễn hoặc tử vong. Vì vậy, người bệnh cần được bác sĩ đánh giá nguyên nhân, lựa chọn phương pháp điều trị và theo dõi nồng độ natri trong quá trình điều chỉnh.

Cần thăm khám bác sĩ ngay khi có các triệu chứng bất thường để được chẩn đoán chính xác
Cần thăm khám bác sĩ ngay khi có các triệu chứng bất thường để được chẩn đoán chính xác

Chẩn đoán và điều trị tăng natri máu

Chẩn đoán tăng natri máu chủ yếu dựa vào xét nghiệm đo nồng độ natri huyết thanh. Tình trạng này thường được xác định khi natri huyết thanh >145 mmol/L. Sau đó, bác sĩ sẽ đánh giá tình trạng lâm sàng và tìm nguyên nhân để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Bác sĩ cũng có thể chỉ định thêm các xét nghiệm khác như đo áp lực thẩm thấu máu và nước tiểu, chức năng thận và glucose máu nhằm đánh giá tình trạng cân bằng nước, khả năng cô đặc nước tiểu và tìm nguyên nhân gây tăng natri máu.

Nguyên tắc điều trị là bù lượng nước thiếu hụt, xử lý nguyên nhân và điều chỉnh nồng độ natri máu phù hợp với tình trạng lâm sàng. Phác đồ điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân và tình trạng thể tích của bệnh nhân:

  • Nếu có giảm thể tích: Khi người bệnh có giảm thể tích tuần hoàn nặng hoặc huyết động không ổn định, bác sĩ có thể sử dụng dịch tinh thể đẳng trương như NaCl 0,9% để phục hồi tuần hoàn. Sau khi huyết động ổn định, tiếp tục bù lượng nước thiếu hụt bằng đường uống hoặc dịch truyền phù hợp.
  • Nếu thể tích bình thường: Bệnh nhân sẽ được bù nước bằng đường uống hoặc truyền dung dịch nhược trương như Glucose 5%.
  • Nếu có tăng thể tích: Bác sĩ có thể phối hợp glucose 5% để bù nước tự do với thuốc lợi tiểu quai nhằm tăng thải natri qua thận và kiểm soát tình trạng quá tải dịch. Phác đồ cần được cá thể hóa và theo dõi chặt chẽ nồng độ natri, chức năng thận cùng các điện giải khác.

Tốc độ điều chỉnh natri máu cần được cá thể hóa và theo dõi bằng các xét nghiệm lặp lại. Với tăng natri máu kéo dài hoặc không rõ thời gian khởi phát, tốc độ giảm natri thường được giới hạn khoảng 0,5 mmol/L/giờ, tương đương 10 - 12 mmol/L trong 24 giờ. Bác sĩ cần điều chỉnh mục tiêu theo tình trạng lâm sàng và đáp ứng điều trị để hạn chế nguy cơ biến chứng thần kinh.

Cách phòng ngừa tăng natri máu

Đảm bảo cơ thể được cung cấp đủ nước và phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ là những biện pháp quan trọng giúp phòng ngừa tăng natri máu, đặc biệt ở người cao tuổi, trẻ nhỏ và người khó tự bổ sung nước.

Cần chú ý bổ sung đủ nước khi thời tiết nóng, sốt hoặc tăng mất dịch. Khi nôn mửa hay tiêu chảy, có thể cần sử dụng dung dịch bù nước đường uống theo hướng dẫn phù hợp. Người mắc bệnh tim, bệnh thận hoặc đang được chỉ định hạn chế dịch nên tham khảo ý kiến nhân viên y tế về lượng dịch cần bổ sung. Đối với người cao tuổi hoặc người hạn chế khả năng tự chăm sóc, người nhà nên chủ động nhắc nhở và hỗ trợ bổ sung nước phù hợp. Bên cạnh đó, duy trì chế độ ăn cân bằng, tránh tiêu thụ quá nhiều muối và kiểm soát tốt các bệnh lý nền, đặc biệt là đái tháo đường, cũng góp phần hạn chế nguy cơ mất nước và rối loạn điện giải.

Uống đủ nước mỗi ngày là biện pháp phòng ngừa đơn giản và hiệu quả
Uống đủ nước mỗi ngày là biện pháp phòng ngừa đơn giản và hiệu quả

Tăng natri máu là rối loạn điện giải có thể gây biến chứng nghiêm trọng nếu không được phát hiện và xử trí phù hợp. Khi xuất hiện khát nước nhiều, mệt mỏi bất thường hoặc các biểu hiện như lú lẫn, giảm tỉnh táo, người bệnh cần được đánh giá y tế. Đặc biệt, thay đổi tri giác cần được xử trí khẩn cấp vì có thể là dấu hiệu của tình trạng bệnh nặng.

Miễn trừ trách nhiệm

Thông tin được cung cấp chỉ mang tính chất tham khảo, không thay thế ý kiến tham vấn y khoa. Trước khi đưa ra quyết định liên quan đến sức khỏe, bạn nên được bác sĩ thăm khám, chẩn đoán và điều trị theo hướng dẫn chuyên môn.
Liên hệ hotline 1800 6928 để được Bác sĩ Long Châu hỗ trợ nếu cần được tư vấn.

icon_starBài viết có hữu ích với bạn?

NGUỒN THAM KHẢO

Chủ đề:
Chia sẻ:

NỘI DUNG LIÊN QUAN