Suy giảm testosterone: Dấu hiệu, nguyên nhân và cách điều trị

Giảm ham muốn, mệt mỏi hoặc giảm sức mạnh cơ đôi khi khiến nam giới lo lắng về suy giảm testosterone. Tuy nhiên, các biểu hiện này còn xuất hiện trong nhiều vấn đề sức khỏe khác. Vì vậy, cần kết hợp triệu chứng với xét nghiệm phù hợp trước khi kết luận testosterone thấp.

Suy giảm testosterone là gì?

Testosterone là hormone sinh dục quan trọng ở nam giới, góp phần duy trì ham muốn tình dục, khối lượng cơ, mật độ xương và quá trình sản xuất tinh trùng. Hormone này chủ yếu được sản xuất tại tinh hoàn.

Suy giảm testosterone là tình trạng cơ thể có nồng độ testosterone thấp kèm các triệu chứng phù hợp. Trong lâm sàng, tình trạng testosterone thấp kéo dài kèm triệu chứng hoặc dấu hiệu phù hợp được đánh giá trong khuôn khổ thiểu năng sinh dục nam.

Nồng độ testosterone thay đổi theo tuổi và thời điểm trong ngày, vì vậy một kết quả xét nghiệm thấp chưa đủ để chẩn đoán. Bác sĩ thường cần kết hợp triệu chứng với xét nghiệm testosterone được thực hiện và xác nhận phù hợp.

Ngoài ra, mệt mỏi, giảm ham muốn hoặc thay đổi tâm trạng cũng có thể liên quan đến béo phì, rối loạn giấc ngủ, bệnh mạn tính hoặc thuốc đang sử dụng.

Dấu hiệu suy giảm testosterone thường gặp

Dấu hiệu suy giảm testosterone có thể ảnh hưởng đến chức năng tình dục, thể chất, tâm trạng và khả năng sinh sản. Mức độ biểu hiện khác nhau ở từng người.

Thay đổi chức năng tình dục

Người bệnh có thể giảm ham muốn, ít cương tự phát, khó đạt hoặc duy trì sự cương. Một số trường hợp có số lượng tinh trùng thấp, ảnh hưởng khả năng sinh sản.

Tuy nhiên, rối loạn cương còn có thể liên quan đến bệnh tim mạch, đái tháo đường, thuốc hoặc yếu tố tâm lý nên không thể dùng riêng triệu chứng này để kết luận testosterone thấp.

Thay đổi về thể chất

Testosterone thấp kéo dài có thể gây:

• Giảm khối lượng và sức mạnh cơ.
• Tăng mỡ cơ thể.
• Mệt mỏi, giảm năng lượng.
• Giảm lông mặt hoặc lông cơ thể.
• Phát triển mô tuyến vú ở một số người.
• Giảm mật độ xương.

Những biểu hiện này cũng có thể xuất hiện do nhiều nguyên nhân khác, vì vậy cần được đánh giá cùng tình trạng sức khỏe tổng thể.

Thay đổi tâm trạng và khả năng tập trung

Một số người có thể khó tập trung, giảm động lực, thay đổi tâm trạng hoặc thường xuyên mệt mỏi. Stress, thiếu ngủ và một số bệnh lý cũng có thể gây biểu hiện tương tự.

Nếu các triệu chứng kéo dài hoặc ảnh hưởng sinh hoạt, người bệnh nên đi khám để xác định nguyên nhân.

Nguyên nhân nào gây suy giảm testosterone?

Suy giảm testosterone có thể do bất thường tại tinh hoàn, rối loạn vùng dưới đồi hoặc tuyến yên, bệnh lý nền và một số yếu tố sức khỏe khác.

Nguyên nhân tại tinh hoàn

Khi tinh hoàn bị tổn thương hoặc giảm chức năng, khả năng sản xuất testosterone có thể suy giảm. Nguyên nhân thường gặp gồm chấn thương, viêm nhiễm, bệnh di truyền, hóa trị hoặc xạ trị.

Rối loạn vùng dưới đồi hoặc tuyến yên

Vùng dưới đồi và tuyến yên điều hòa hoạt động sản xuất testosterone của tinh hoàn. Bệnh lý tại các cơ quan này, một số rối loạn di truyền hoặc thuốc có thể làm giảm tín hiệu kích thích sản xuất hormone.

Yếu tố sức khỏe liên quan

Một số yếu tố có thể liên quan đến testosterone thấp gồm:

• Thừa cân hoặc béo phì.
• Đái tháo đường type 2 và một số bệnh mạn tính.
• Ngưng thở khi ngủ.
• Một số loại thuốc.
• Tuổi cao.
• Một số phương pháp điều trị ung thư.

Việc điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân cụ thể. Người bệnh không nên tự sử dụng thuốc hoặc sản phẩm được quảng cáo là tăng testosterone khi chưa được thăm khám.

Suy giảm testosterone được chẩn đoán như thế nào?

Chẩn đoán suy giảm testosterone cần kết hợp triệu chứng, khám lâm sàng và xét nghiệm hormone, vì các biểu hiện như giảm ham muốn, mệt mỏi hay khó tập trung có thể gặp trong nhiều tình trạng khác.

Xét nghiệm testosterone toàn phần thường được thực hiện vào buổi sáng, khi nồng độ hormone cao hơn. Nếu kết quả thấp, cần đo lại testosterone toàn phần buổi sáng vào một ngày khác để xác nhận trước khi chẩn đoán.

Quá trình đánh giá có thể gồm:

• Khai thác triệu chứng, bệnh sử và thuốc đang sử dụng.
• Khám thể chất và hệ sinh dục khi cần.
• Xét nghiệm testosterone toàn phần hoặc testosterone tự do.
• Xét nghiệm LH, FSH để hỗ trợ tìm nguyên nhân.
• Thực hiện thêm xét nghiệm hoặc chẩn đoán hình ảnh khi nghi ngờ bệnh tuyến yên.
• Tinh dịch đồ nếu người bệnh gặp vấn đề về sinh sản.

Không nên dựa vào một kết quả testosterone thấp đơn lẻ để tự chẩn đoán hoặc tự sử dụng hormone. Kết quả cần được đánh giá cùng triệu chứng và tình trạng sức khỏe tổng thể.

Suy giảm testosterone có thể gây giảm ham muốn, thay đổi thể chất, tâm trạng và khả năng sinh sản, nhưng những biểu hiện này không đủ để tự chẩn đoán. Khi có dấu hiệu suy giảm testosterone kéo dài, người bệnh nên thăm khám và xét nghiệm phù hợp. Khả năng điều trị phụ thuộc vào nguyên nhân, vì vậy không nên tự sử dụng testosterone hoặc các sản phẩm được quảng cáo tăng nội tiết tố nam.