Sảy thai liên tiếp là gì và cần làm gì để bảo vệ thai kỳ?

Mất thai là trải nghiệm khó khăn đối với nhiều phụ nữ, đặc biệt khi tình trạng này xảy ra nhiều lần. Sảy thai có thể liên quan đến bất thường nhiễm sắc thể của phôi thai, bệnh lý của mẹ, bất thường cấu trúc tử cung, rối loạn nội tiết hoặc một số yếu tố miễn dịch và đông máu. Tuy nhiên, không phải trường hợp nào cũng xác định được nguyên nhân rõ ràng. Khi có tiền sử mất thai nhiều lần, người bệnh nên được bác sĩ sản phụ khoa đánh giá toàn diện để tìm yếu tố nguy cơ và chuẩn bị tốt hơn cho lần mang thai tiếp theo. 

Sảy thai liên tiếp là gì?

Sảy thai là hiện tượng thai kỳ bị chấm dứt tự nhiên trước khi thai đạt 20 tuần tuổi hoặc có trọng lượng dưới 500 gram. Khi tình trạng này xảy ra từ hai lần trở lên ở cùng một người sẽ được gọi là mất thai liên tiếp.

Một số thông tin đáng lưu ý về tình trạng này:

• Sảy thai tự nhiên khá phổ biến: Khoảng 15% trường hợp mang thai có thể gặp tình trạng sảy thai.
• Khó nhận biết ở giai đoạn sớm: Không ít phụ nữ chưa kịp biết mình mang thai thì đã xảy ra sảy thai, bởi phần lớn trường hợp xảy ra trong 12 tuần đầu của thai kỳ.
• Nguy cơ tái diễn: Phụ nữ từng bị sảy thai có khả năng tiếp tục gặp tình trạng này ở những lần mang thai sau, đặc biệt khi đã xảy ra nhiều lần liên tiếp.

Những yếu tố có thể dẫn đến mất thai liên tiếp

Mất thai liên tiếp có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, liên quan đến sức khỏe của mẹ, chất lượng phôi hoặc những bất thường trong quá trình mang thai. Việc xác định đúng nguyên nhân giúp bác sĩ có hướng đánh giá và can thiệp phù hợp, từ đó hỗ trợ tăng khả năng duy trì thai kỳ khỏe mạnh.

Rối loạn miễn dịch và hormone

Các vấn đề liên quan đến miễn dịch và nội tiết được xem là một trong những nhóm nguyên nhân quan trọng gây mất thai liên tiếp. Những bất thường này có thể liên quan đến chất lượng noãn, tinh trùng hoặc quá trình phát triển của phôi.

Một số tình trạng thường được đề cập gồm:

• Thiếu hụt pha hoàng thể: Sự thiếu hụt hormone trong pha hoàng thể có thể ảnh hưởng đến khả năng duy trì thai kỳ.
• Suy giáp: Suy giáp không được kiểm soát có thể làm tăng nguy cơ mất thai liên tiếp, đồng thời liên quan đến sinh non, trẻ nhẹ cân và tăng huyết áp thai kỳ.
• Rối loạn dung nạp glucose: Tình trạng này có thể liên quan đến nguy cơ sảy thai và dị tật thai. Đặc biệt, phụ nữ mắc đái tháo đường có HbA1c cao trong 3 tháng đầu thai kỳ có nguy cơ sảy thai và thai dị dạng cao hơn đáng kể.
• Tăng prolactin: Nồng độ prolactin tăng được chứng minh có liên quan đến nguy cơ sảy thai ở phụ nữ.

Bất thường nhiễm sắc thể và yếu tố di truyền

Một số trường hợp bố hoặc mẹ mang những bất thường nhỏ trong bộ gen nhưng bản thân không biểu hiện ảnh hưởng rõ rệt. Tuy nhiên, các bất thường này có thể tác động đáng kể đến phôi hoặc thai, từ đó dẫn đến sảy thai.

Bên cạnh yếu tố di truyền, tuổi của người mẹ cũng có liên quan đến nguy cơ sảy thai. Khi tuổi mẹ tăng, chất lượng noãn có thể giảm và làm gia tăng khả năng xuất hiện bất thường nhiễm sắc thể. Phụ nữ ở tuổi 40 có nguy cơ sảy thai cao so với phụ nữ 20 tuổi.

Các bất thường về cấu trúc tử cung

Những thay đổi bất thường về hình thái hoặc cấu trúc giải phẫu của tử cung có thể làm tăng nguy cơ sảy thai. Một số bất thường thường gặp gồm:

• Tử cung có vách ngăn;
• Tử cung hai sừng;
• Tử cung một sừng;
• Tử cung đôi;
• Dính buồng tử cung;
• Polyp buồng tử cung;
• U xơ dưới niêm mạc;
• Hở eo cổ tử cung, thường liên quan đến sảy thai trong tam cá nguyệt thứ hai.

Sảy thai chưa xác định được nguyên nhân

Trong nhiều trường hợp sảy thai liên tiếp, nguyên nhân vẫn không được xác định ngay cả sau khi đánh giá; ACOG cho biết tỷ lệ này có thể trên 50%. Với những trường hợp này, bác sĩ có thể đánh giá tình trạng của hai vợ chồng và cân nhắc các phương pháp hỗ trợ sinh sản phù hợp, nhằm tăng khả năng sinh con khỏe mạnh và hạn chế nguy cơ bất thường.

Ngoài các nguyên nhân bệnh lý, một số thói quen hoặc yếu tố liên quan đến người mẹ cũng có thể làm tăng nguy cơ mất thai liên tiếp. Hút thuốc, uống rượu hoặc sử dụng quá nhiều chất gây nghiện đều có thể ảnh hưởng đến thai kỳ. Bên cạnh đó, một số loại thuốc cũng có khả năng gây sảy thai.

Vì vậy, trong thời gian mang thai, phụ nữ không nên tự ý sử dụng thuốc mà cần dùng thuốc theo đúng hướng dẫn và chỉ định của bác sĩ.

Những cách chủ động giảm nguy cơ sảy thai tái diễn

Trong trường hợp mất thai liên tiếp 2 lần xuất phát từ bất thường nhiễm sắc thể của phôi thai, hiện chưa có biện pháp phòng ngừa cụ thể. Tuy nhiên, nếu nguyên nhân liên quan đến những yếu tố có khả năng can thiệp, bạn có thể chủ động giảm nguy cơ bằng một số biện pháp sau:

Duy trì thói quen sinh hoạt khoa học

Một lối sống lành mạnh có thể góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình mang thai. Phụ nữ có kế hoạch sinh con nên:

• Xây dựng chế độ ăn uống đa dạng, đầy đủ dưỡng chất;
• Duy trì hoạt động thể chất thường xuyên;
• Không hút thuốc lá;
• Hạn chế rượu bia và các sản phẩm chứa caffein;
• Kiểm soát cân nặng, đặc biệt trong trường hợp thừa cân hoặc béo phì.

Thừa cân, béo phì có liên quan đến nguy cơ sảy thai cao hơn. Vì vậy, người thừa cân hoặc béo phì nên trao đổi với bác sĩ về mục tiêu cân nặng phù hợp trước khi mang thai.

Chủ động kiểm tra và phòng bệnh lây truyền qua đường tình dục

Một số bệnh lây truyền qua đường tình dục như chlamydia, giang mai hoặc bệnh lậu có thể làm gia tăng nguy cơ sảy thai. Do đó, trước khi lên kế hoạch mang thai, bạn nên kiểm tra sức khỏe nếu xuất hiện những dấu hiệu bất thường như:

• Ngứa vùng âm đạo;
• Dịch tiết âm đạo thay đổi bất thường;
• Đau hoặc buốt khi đi tiểu.

Bổ sung axit folic trước khi mang thai

Axit folic, hay vitamin B9, thường được khuyến nghị cho phụ nữ đang có kế hoạch mang thai. Bổ sung axit folic trước khi mang thai và trong giai đoạn đầu thai kỳ giúp giảm nguy cơ dị tật ống thần kinh ở thai nhi. Liều lượng axit folic cần bổ sung có thể khác nhau tùy từng người. Vì vậy, bạn nên trao đổi với bác sĩ để được hướng dẫn về liều dùng phù hợp trước và trong giai đoạn đầu thai kỳ.

Sảy thai liên tiếp có thể liên quan đến nhiều nguyên nhân khác nhau, từ bất thường nhiễm sắc thể, bệnh lý miễn dịch, nội tiết đến bất thường cấu trúc tử cung. Không phải trường hợp nào cũng xác định được nguyên nhân, nhưng thăm khám trước khi mang thai giúp phát hiện các yếu tố nguy cơ có thể can thiệp. Người từng mất thai nhiều lần nên trao đổi với bác sĩ sản phụ khoa để được đánh giá cá nhân hóa, chuẩn bị sức khỏe và xây dựng kế hoạch theo dõi phù hợp cho thai kỳ tiếp theo.