Quá trình gây tê ngoài màng cứng khi chuyển dạ diễn ra thế nào?

Đối với nhiều phụ nữ, việc chuẩn bị cho hành trình vượt cạn không chỉ là niềm vui mà còn đi kèm với những lo lắng về cơn đau. Phương pháp gây tê ngoài màng cứng đã trở thành một giải pháp quen thuộc, giúp hàng triệu bà mẹ trên thế giới trải qua cuộc sinh một cách thoải mái. Việc tìm hiểu kỹ lưỡng về thủ thuật này sẽ giúp bạn đưa ra quyết định phù hợp nhất cho bản thân.

Gây tê ngoài màng cứng giúp giảm đau chuyển dạ như thế nào?

Gây tê ngoài màng cứng là kỹ thuật đưa thuốc gây tê tại chỗ, thường phối hợp với opioid, vào khoang ngoài màng cứng để ức chế dẫn truyền các tín hiệu đau qua các rễ thần kinh tủy sống, từ đó làm giảm cảm giác đau trong quá trình chuyển dạ. Bác sĩ gây mê sẽ sử dụng thuốc gây tê tại chỗ với nồng độ và liều phù hợp, thường phối hợp với opioid, sau đó duy trì thuốc qua catheter ngoài màng cứng trong suốt quá trình chuyển dạ. Giúp sản phụ giảm đau hiệu quả mà vẫn giữ được sự tỉnh táo trong suốt quá trình sinh nở.

Thuốc được đưa vào vị trí nào?

Thuốc được đưa vào một khu vực đặc biệt ở cột sống gọi là khoang ngoài màng cứng. Khoang ngoài màng cứng là khoang nằm bên ngoài màng cứng (dura mater), trong ống sống, chứa mô mỡ, mạch máu và các cấu trúc thần kinh. Bác sĩ sử dụng một kim chuyên dụng để tiếp cận khoang ngoài màng cứng, sau đó luồn một catheter mềm qua kim vào khoang này. Kim được rút ra và catheter được cố định trên lưng để đưa thuốc trong quá trình chuyển dạ.

Sau khi đặt catheter đúng vị trí, kim sẽ được rút ra và chỉ còn lại ống catheter được dán cố định vào lưng. Thuốc tê sẽ được truyền liên tục qua ống catheter này trong suốt cuộc chuyển dạ, giúp duy trì hiệu quả giảm đau ổn định.

Mẹ còn cảm nhận được cơn gò và rặn sinh không?

Đây là một ưu điểm lớn của phương pháp này. Mục tiêu của gây tê ngoài màng cứng là giảm đau chứ không làm mất hoàn toàn cảm giác. Mẹ bầu vẫn sẽ cảm nhận được áp lực của các cơn gò tử cung, giúp bạn nhận biết khi nào cần rặn sinh một cách hiệu quả theo hướng dẫn của nữ hộ sinh và bác sĩ.

Việc vẫn cảm nhận được cơn gò giúp người mẹ tham gia tích cực hơn vào quá trình sinh nở, thay vì bị cơn đau dữ dội làm kiệt sức. Điều này làm cho quá trình gây tê ngoài màng cứng khi chuyển dạ trở thành một lựa chọn được ưu tiên.

Gây tê ngoài màng cứng có đau không và bao lâu thì có tác dụng?

Nỗi lo về việc bị chọc kim vào lưng là hoàn toàn dễ hiểu. Tuy nhiên, quy trình này được thực hiện với các bước giảm thiểu sự khó chịu cho sản phụ một cách tối đa.

Cảm giác khi đặt catheter

Trước khi thực hiện thủ thuật, vùng da ở lưng của bạn sẽ được sát trùng kỹ lưỡng và tiêm một liều thuốc tê tại chỗ. Mũi tiêm thuốc tê này có thể gây cảm giác châm chích nhẹ trong vài giây, tương tự như khi lấy máu xét nghiệm. Sau khi thuốc tê tại chỗ có tác dụng, bạn sẽ hầu như không cảm thấy đau khi bác sĩ đưa kim gây tê vào.

Bạn có thể cảm thấy một áp lực hoặc cảm giác lạ ở lưng khi kim và catheter được đưa vào vị trí, nhưng đó không phải là cảm giác đau đớn. Việc giữ yên tư thế theo hướng dẫn của bác sĩ là rất quan trọng để thủ thuật diễn ra thuận lợi và nhanh chóng.

Hiệu quả giảm đau và những trường hợp giảm đau chưa đầy đủ

Sau khi bắt đầu đưa thuốc, tác dụng giảm đau thường xuất hiện trong vài phút và tăng dần trong khoảng 10 - 20 phút hoặc lâu hơn tùy kỹ thuật và thuốc sử dụng. Nếu hiệu quả chưa đầy đủ, bác sĩ gây mê có thể đánh giá và điều chỉnh phương pháp giảm đau.

Trong một số ít trường hợp, hiệu quả giảm đau có thể không đồng đều, chẳng hạn như chỉ giảm đau một bên hoặc vẫn còn một vài điểm đau (hot spots). Khi đó, bạn cần thông báo ngay cho bác sĩ gây mê để họ có thể điều chỉnh tư thế của bạn, thay đổi liều lượng thuốc hoặc vị trí của catheter.

Những tác dụng không mong muốn có thể gặp

Mặc dù là một phương pháp an toàn và phổ biến, gây tê ngoài màng cứng vẫn có thể đi kèm một số tác dụng phụ. Hầu hết chúng đều nhẹ, thoáng qua và có thể kiểm soát được.

Hạ huyết áp, ngứa, bí tiểu và sốt

Hạ huyết áp là tác dụng phụ thường gặp nhất, do thuốc tê có thể làm giãn mạch máu. Huyết áp của sản phụ sẽ được theo dõi trước và sau khi dùng thuốc. Nếu xuất hiện hạ huyết áp đáng kể, bác sĩ có thể điều chỉnh dịch truyền và sử dụng thuốc vận mạch khi cần thiết. Ngứa nhẹ, đặc biệt là ở mặt và ngực, cũng có thể xảy ra do tác dụng của thuốc giảm đau opioid. Ngứa, đặc biệt khi có sử dụng opioid ngoài màng cứng, có thể xảy ra. Tình trạng này thường nhẹ và có thể được xử trí bằng cách điều chỉnh thuốc hoặc sử dụng thuốc điều trị ngứa phù hợp theo chỉ định của bác sĩ.

Thuốc tê cũng làm giảm cảm giác ở bàng quang, khiến bạn khó nhận biết khi nào cần đi tiểu, dẫn đến bí tiểu. Do đó, một ống thông tiểu thường sẽ được đặt để dẫn lưu nước tiểu. Ngoài ra, một số sản phụ có thể bị sốt nhẹ, nhưng nguyên nhân chính xác vẫn chưa được làm rõ hoàn toàn.

Đau đầu sau chọc thủng màng cứng

Đây là một biến chứng không phổ biến, xảy ra khi kim gây tê vô tình đi sâu hơn và làm thủng lớp màng cứng bao quanh tủy sống. Điều này gây rò rỉ dịch não tủy, dẫn đến một cơn đau đầu đặc trưng: Đau dữ dội hơn khi ngồi hoặc đứng và thuyên giảm khi nằm xuống.

Các trường hợp nhẹ có thể được điều trị triệu chứng và theo dõi. Trong trường hợp nặng hơn, bác sĩ có thể thực hiện một thủ thuật gọi là “vá màng cứng bằng máu tự thân” (epidural blood patch) để khắc phục.

Các biến chứng hiếm gặp

Các biến chứng nghiêm trọng như nhiễm trùng (áp xe ngoài màng cứng), tụ máu trong khoang ngoài màng cứng gây chèn ép thần kinh, hoặc tổn thương thần kinh vĩnh viễn là cực kỳ hiếm gặp, đặc biệt khi thủ thuật được thực hiện bởi các bác sĩ gây mê có kinh nghiệm trong môi trường vô trùng tại bệnh viện.

Những trường hợp không phù hợp với gây tê ngoài màng cứng

Phương pháp này không phải lúc nào cũng là lựa chọn phù hợp cho tất cả mọi người. Bác sĩ sẽ không chỉ định gây tê ngoài màng cứng nếu bạn thuộc một trong các trường hợp sau:

• Bạn đang dùng thuốc chống đông máu hoặc có rối loạn đông máu, số lượng tiểu cầu quá thấp.

• Có tình trạng nhiễm trùng da ở vùng lưng sẽ đặt kim hoặc nhiễm trùng toàn thân.

• Bị giảm thể tích tuần hoàn nghiêm trọng (mất máu nhiều).

• Có một số bệnh lý về thần kinh hoặc cột sống trước đó.

• Bạn không đồng ý thực hiện thủ thuật.

Việc hiểu rõ về quá trình gây tê ngoài màng cứng khi chuyển dạ giúp các mẹ bầu có sự chuẩn bị tâm lý tốt hơn cho cuộc sinh. Đây là một phương pháp giảm đau an toàn và hiệu quả, nhưng quyết định cuối cùng luôn cần được thảo luận kỹ lưỡng giữa bạn và đội ngũ y tế để đảm bảo một hành trình vượt cạn an toàn và trọn vẹn nhất.