Cách xoa bụng kích thích chuyển dạ và những điều mẹ bầu cần biết

Cách xoa bụng kích thích chuyển dạ được nhiều mẹ bầu quan tâm khi thai kỳ bước vào những tuần cuối nhưng chưa có dấu hiệu chuyển dạ. Tuy nhiên, xoa bụng không được xem là phương pháp kích thích chuyển dạ đã được chứng minh hiệu quả. Bài viết dưới đây giúp mẹ tìm hiểu những lưu ý khi xoa bụng trong thai kỳ, thời điểm cần thận trọng và các trường hợp không nên tự thực hiện tại nhà.

Xoa bụng kích thích chuyển dạ có tác dụng và cơ chế như thế nào?

Áp dụng cách xoa bụng kích thích chuyển dạ là phương pháp massage nhẹ nhàng vùng bụng của mẹ bầu khi thai đã đủ tháng. Về mặt sinh lý học sản khoa, động tác xoa vuốt bụng nhẹ nhàng kích thích các đầu tận thần kinh trên thành bụng.

Phản xạ này kích thích cơ thể thai phụ tự sản sinh hormone oxytocin tự nhiên - đây là loại hormone có vai trò quan trọng có vai trò khởi phát các cơn gò tử cung sinh lý. Đồng thời, xoa bụng nhẹ nhàng có thể giúp mẹ bầu cảm thấy thư giãn, nhưng chưa có đủ bằng chứng cho thấy thao tác này có thể điều chỉnh ngôi thai hoặc thúc đẩy quá trình chín muồi cổ tử cung.

Các trường hợp áp dụng cách xoa bụng kích thích chuyển dạ

Mặc dù là biện pháp tác động ngoài da, việc áp dụng cách xoa bụng kích thích chuyển dạ đòi hỏi thai phụ phải đáp ứng nghiêm ngặt các tiêu chí an toàn sản khoa:

• Thai kỳ đã đủ tháng và đã được bác sĩ đánh giá: Tuyệt đối không xoa bụng kích thích khi thai chưa đủ 37 tuần để tránh kích thích cơn co tử cung khi thai chưa đủ tháng gây sinh non.
• Sức khỏe thai nhi và mẹ bầu hoàn toàn bình thường: Thai nhi phát triển tốt, chỉ số nước ối ổn định, không có các bất thường về dây rốn hay bánh nhau.
• Có sự tư vấn và đồng ý của bác sĩ sản khoa: Trước khi thực hiện bất kỳ mẹo kích thích chuyển dạ nào tại nhà, thai phụ cần được thăm khám sản khoa để đánh giá độ chín của cổ tử cung.

Kỹ thuật xoa bụng kích thích chuyển dạ đúng cách

Thực hiện đúng kỹ thuật xoa bụng giúp thai phụ thư giãn cơ thể, giảm tình trạng đau vai gáy hay chuột rút vùng lưng hông:

• Tư thế chuẩn bị: Mẹ bầu nằm ngửa ở tư thế nửa nằm nửa ngồi (gối cao đầu và kê thêm gối mỏng dưới hông), hai chân hơi gập nhẹ để thả lỏng hoàn toàn cơ bụng.
• Sử dụng dầu massage an toàn: Thoa một lượng nhỏ dầu hạnh nhân, dầu dừa vào lòng bàn tay để giảm ma sát trên da bụng.
• Động tác xoa hình tròn nhẹ nhàng: Dùng cả hai lòng bàn tay áp nhẹ lên thành bụng, massage dịu dàng theo chiều kim đồng hồ xung quanh rốn. Lực ấn chỉ dùng độ nhẹ của lòng bàn tay, tuyệt đối không dùng lực ngón tay ấn mạnh hoặc day sâu vùng bụng.
• Kỹ thuật vuốt từ đáy tử cung xuống dưới: Nhẹ nhàng vuốt từ đỉnh bụng (đáy tử cung) di chuyển chậm rãi xuống vùng bụng dưới hướng về xương chậu. Mỗi đợt xoa kéo dài từ 10 - 15 phút, thực hiện 1 - 2 lần mỗi ngày.

Những rủi ro nếu thực hiện cách xoa bụng kích thích chuyển dạ sai kỹ thuật

Nếu thai phụ dùng lực quá mạnh, xoay day, miết dồn dập hoặc áp dụng khi thai chưa đủ tháng, việc thực hiện cách xoa bụng kích thích chuyển dạ có thể dẫn đến những biến chứng sản khoa đặc biệt nguy hiểm:

• Nguy cơ sinh non và sảy thai: Sự kích ứng lực mạnh ở thai kỳ dưới 37 tuần có thể gây ra các cơn co thắt tử cung dồn dập.
• Cơn co tử cung quá mạnh hoặc quá dày: Xoa bụng dồn dập làm tử cung co bóp liên tục không có thời gian nghỉ, làm giảm dòng máu nuôi thai qua bánh nhau gây ra tình trạng suy thai cấp tính.
• Nhau bong non: Xoa bụng với lực mạnh hoặc tác động trực tiếp lên vùng bụng có thể gây đau, khó chịu và không được khuyến khích trong thai kỳ. Nếu sau khi tác động vào bụng xuất hiện đau bụng, co tử cung bất thường hoặc chảy máu âm đạo, thai phụ cần đến cơ sở y tế để được kiểm tra.

Chính vì vậy, tuyệt đối không thực hiện hành vi xoa nắn bụng đối với các nhóm thai phụ thuộc trường hợp nguy cơ cao sau:

• Thai phụ có chẩn đoán nhau tiền đạo hoặc nhau cài răng lược: Đây là những tình trạng thai kỳ cần được theo dõi và quản lý chặt chẽ do tăng nguy cơ xuất huyết, đặc biệt trong giai đoạn cuối thai kỳ và khi chuyển dạ. Vì vậy, không nên tự xoa bóp hay tác động lực mạnh lên vùng bụng.
• Thai phụ có vết mổ cũ ở tử cung (mổ lấy thai dưới 2 năm): Kích thích cơn co tử cung mạnh có nguy cơ gây nứt hoặc vỡ tử cung tại vị trí sẹo mổ cũ.
• Thai phụ đã bị vỡ ối hoặc rỉ ối: Tuyệt đối không thao tác xoa bụng hay đưa bất kỳ vật gì vào âm đạo để tránh nhiễm trùng đường sinh dục/ối.

Các phương pháp hỗ trợ kích thích chuyển dạ tự nhiên an toàn khác

Ngoại trừ cách xoa bụng nhẹ nhàng, thai phụ đủ tháng có thể tham khảo thêm các giải pháp kích thích chuyển dạ tự nhiên lành tính:

• Đi bộ nhẹ nhàng: Vận động phù hợp trong những tuần cuối thai kỳ có thể giúp mẹ bầu duy trì sự linh hoạt và cảm thấy thoải mái hơn. Tuy nhiên, chưa có đủ bằng chứng cho thấy đi bộ có thể trực tiếp kích thích chuyển dạ hoặc làm tăng tiết oxytocin.
• Kích thích nhũ hoa: Massage nhẹ nhàng quầng vú và núm vú giúp kích thích tuyến yên tiết oxytocin tự nhiên. Phương pháp này cần thực hiện theo hướng dẫn của nữ hộ sinh.
• Quan hệ tình dục (khi chưa vỡ ối): Tinh dịch có chứa prostaglandin, một chất có thể góp phần làm thay đổi cổ tử cung. Tuy nhiên, chưa có đủ bằng chứng cho thấy quan hệ tình dục có thể chủ động làm mềm, xóa mở cổ tử cung hoặc kích thích chuyển dạ hiệu quả.
• Uống nước ấm và nghỉ ngơi tinh thần: Giúp cơ thể thư giãn, giảm bớt lo âu để các hormone sinh nở được vận hành trơn tru. Tránh tin vào các mẹo dân gian ăn uống dứa hay uống lá tía tô quá nhiều gây rối loạn tiêu hóa.

Như vậy, cách xoa bụng kích thích chuyển dạ có thể được nhiều mẹ bầu quan tâm khi thai kỳ bước vào những tuần cuối. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng chắc chắn cho thấy xoa bụng có thể chủ động gây chuyển dạ, đồng thời thực hiện không đúng cách có thể tiềm ẩn rủi ro cho mẹ và thai nhi. Vì vậy, mẹ bầu không nên tự ý áp dụng các phương pháp kích thích chuyển dạ tại nhà mà nên tham khảo ý kiến bác sĩ để được hướng dẫn phù hợp với tình trạng thai kỳ.