Polyp có phải là ung thư không? Những điều cần biết

Polyp là một dạng tổn thương có hình thái giống khối u nhưng không được xem là u theo nghĩa thông thường. Chúng hình thành do sự tăng sinh của niêm mạc hoặc mô dưới niêm mạc, có thể có cuống hoặc không có cuống. Vậy polyp có phải là ung thư không và làm sao để phòng ngừa?

Polyp có phải là ung thư không?

Câu trả lời phụ thuộc vào đặc điểm của từng loại polyp. Phần lớn polyp là lành tính nhưng một số dạng có khả năng chuyển thành ung thư nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời. Polyp có thể xuất hiện tại nhiều vị trí trong cơ thể, phổ biến như dạ dày, ruột non và đại tràng. Trong đó, polyp đại tràng được chú ý nhiều do một số loại có nguy cơ tiến triển thành ung thư đại trực tràng.

Polyp tiêu hóa có biểu hiện như thế nào?

Polyp có thể xuất hiện tại nhiều vị trí trong đường tiêu hóa, phổ biến như dạ dày, ruột non và đại tràng. Tùy vào vị trí, kích thước và số lượng polyp, người bệnh có thể không có triệu chứng hoặc gặp các biểu hiện tiêu hóa khác nhau. Một số loại polyp cũng có khả năng tiến triển thành ác tính, do đó cần được phát hiện và đánh giá phù hợp.

Polyp đại tràng

Polyp đại tràng là tổn thương phát triển bất thường trên niêm mạc ruột già. Phần lớn lành tính, nhưng một số có thể tiến triển thành ung thư đại trực tràng. Hơn 2/3 người mắc polyp không có triệu chứng rõ rệt.

Khi xuất hiện biểu hiện, người bệnh có thể gặp:

• Tiêu chảy hoặc tiêu chảy xen kẽ táo bón;
• Đi ngoài có máu;
• Đau quặn bụng dù vẫn đi ngoài bình thường;
• Đầy hơi, khó tiêu, tương tự viêm dạ dày mạn tính.

Các yếu tố liên quan đến polyp gồm cơ địa, di truyền, tuổi cao, đặc biệt trên 60 tuổi, thừa cân, béo phì, hút thuốc, uống nhiều rượu bia, chế độ ăn nhiều chất béo, ít chất xơ, thiếu canxi và selenium.

Hai loại phổ biến là polyp tăng sản và polyp tuyến. Polyp tăng sản thường nhỏ, xuất hiện ở trực tràng và đại tràng sigma, hiếm khi chuyển thành ung thư. Polyp tuyến chiếm khoảng 2/3 số polyp đại tràng và có khả năng tiến triển thành ác tính, nhất là khi kích thước lớn.

Do khó phân biệt chính xác hai loại chỉ qua nội soi, polyp thường được cắt bỏ hoặc sinh thiết để xét nghiệm giải phẫu bệnh. Nội soi đại tràng giúp phát hiện và loại bỏ polyp hiệu quả. Khi có quá nhiều polyp, bác sĩ có thể cân nhắc phẫu thuật cắt phần đại tràng chứa tổn thương để giảm nguy cơ ung thư.

Polyp dạ dày

Polyp dạ dày là những tổn thương trên bề mặt dạ dày, kích thước khoảng 3 - 4 mm đến 2 - 3 cm. Người bệnh có thể có một vài hoặc hàng chục polyp, thường gặp các triệu chứng như đầy bụng, khó tiêu, đau vùng bụng trên rốn. Polyp lớn có thể gây chảy máu, dẫn đến nôn ra máu, đi ngoài phân đen và thiếu máu mạn tính.

Nội soi dạ dày qua đường miệng hoặc đường mũi giúp phát hiện và đánh giá polyp, kết hợp sinh thiết khi cần. Một số yếu tố liên quan gồm nhiễm Helicobacter pylori, hút thuốc, uống rượu bia và dùng thuốc ức chế axit kéo dài. Polyp tăng sản thường liên quan viêm mạn tính và hiếm khi ung thư hóa, trong khi polyp tuyến có nguy cơ tiến triển thành ung thư dạ dày cao hơn.

Polyp ruột non

Polyp ruột non là những khối mô nhỏ tăng sinh từ lớp niêm mạc và lồi vào lòng ruột non. Nhiều trường hợp không có triệu chứng và chỉ được phát hiện tình cờ qua nội soi hoặc chụp CT. Khi gây biểu hiện, polyp có thể dẫn đến đau bụng, chảy máu tiêu hóa như đi ngoài phân đen, máu trong phân hoặc thiếu máu mạn tính. Polyp kích thước lớn còn có thể gây lồng ruột hoặc tắc ruột.

Phần lớn polyp ruột non như polyp tuyến, polyp xơ viêm hoặc hamartoma lành tính. Tuy nhiên, một số polyp tuyến có khả năng tiến triển thành ung thư biểu mô tuyến, dù nguy cơ này thấp hơn so với polyp ở đại tràng.

Điều trị polyp như thế nào?

Khi phát hiện polyp, phương pháp điều trị chính thường là loại bỏ tổn thương qua nội soi. Nếu polyp có kích thước quá lớn và không thể cắt bằng nội soi, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật.

Trong trường hợp polyp đại tràng lớn đã chuyển thành ung thư giai đoạn đầu, nếu tổn thương chưa quá lớn hoặc chưa xâm lấn sâu vào thành ruột, bác sĩ vẫn có thể cân nhắc cắt bỏ. Khi ung thư đã xâm lấn và ảnh hưởng đến các phần của ruột già, phẫu thuật cắt bỏ đoạn ruột bị ảnh hưởng có thể cần thiết.

Sau khi polyp được loại bỏ bằng nội soi, người bệnh thường được chỉ định nội soi kiểm tra lại sau khoảng 3 - 6 tháng. Nếu kết quả ổn định, bác sĩ tiếp tục theo dõi và kiểm tra trong khoảng 1 - 3 năm. Trường hợp polyp tái phát, người bệnh có thể cần nội soi để tiếp tục loại bỏ tổn thương.

Làm thế nào để phòng ngừa polyp?

Bên cạnh việc kiểm tra sức khỏe và nội soi khi có chỉ định, duy trì lối sống lành mạnh cũng góp phần hạn chế các yếu tố liên quan đến polyp. Một số biện pháp có thể thực hiện gồm:

• Không hút thuốc lá;
• Hạn chế hoặc tránh uống rượu bia;
• Tăng cường vận động thể chất;
• Kiểm soát cân nặng, phòng ngừa béo phì;
• Tăng cường rau xanh và trái cây trong chế độ ăn;
• Hạn chế thực phẩm chứa nhiều chất béo và thịt đỏ;
• Bổ sung canxi thông qua thực phẩm và sữa phù hợp.

Polyp có phải là ung thư không? Polyp không đồng nghĩa với ung thư và phần lớn trường hợp là tổn thương lành tính. Tuy nhiên, một số loại, đặc biệt là polyp tuyến ở đại tràng và một số polyp dạ dày có khả năng tiến triển thành ác tính. Vì vậy, khi phát hiện polyp, người bệnh nên thực hiện đánh giá, điều trị và theo dõi theo chỉ định của bác sĩ. Nội soi dạ dày và nội soi đại tràng vừa hỗ trợ phát hiện, vừa giúp loại bỏ nhiều loại polyp hiệu quả. Với những polyp quá lớn hoặc không thể xử lý bằng nội soi, phẫu thuật có thể được cân nhắc để loại bỏ tổn thương và hạn chế nguy cơ biến chứng.