Nhược thị có mổ được không? Giải đáp và các phương pháp điều trị

Nhược thị là một trong những nguyên nhân phổ biến gây suy giảm thị lực ở trẻ em, đặc biệt trong giai đoạn hệ thị giác đang phát triển. Khi phát hiện trẻ có dấu hiệu mắt lười, nhiều phụ huynh thường lo lắng và đặt ra câu hỏi nhược thị có phẫu thuật được không và có giúp cải thiện thị lực hay không. Bài viết sau của Trung tâm Tiêm chủng Long Châu sẽ giúp bạn giải đáp thắc mắc đồng thời cung cấp thông tin về các phương pháp điều trị nhược thị đang được áp dụng hiện nay.

Nhược thị có mổ được không? 

Câu hỏi nhược thị có thể mổ được không là thắc mắc rất phổ biến của nhiều phụ huynh khi con được chẩn đoán mắc bệnh. Cần hiểu rằng phẫu thuật không phải là phương pháp điều trị trực tiếp cho nhược thị, bởi vấn đề chính nằm ở sự kết nối giữa mắt và não bộ. Tuy nhiên, phẫu thuật có thể được chỉ định trong những trường hợp nhược thị do nguyên nhân thực thể gây cản trở tầm nhìn, chẳng hạn như:

• Đục thủy tinh thể bẩm sinh.
• Lác mắt (lé mắt).
• Sụp mí mắt nặng.
• Sẹo giác mạc hoặc các bất thường cấu trúc mắt.

Trong những trường hợp này, phẫu thuật sẽ giúp loại bỏ nguyên nhân gây cản trở thị giác. Sau đó, bệnh nhân vẫn cần tiếp tục điều trị phục hồi thị lực để cải thiện chức năng của mắt yếu. Ngoài ra, độ tuổi cũng đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định hiệu quả điều trị. Trẻ càng nhỏ thì khả năng phục hồi thị lực càng cao. Khi đã qua giai đoạn phát triển thị giác (thường sau 9 – 10 tuổi), việc cải thiện nhược thị sẽ khó khăn hơn.

Vì sao nhược thị thường gặp ở trẻ nhỏ?

Nhược thị là tình trạng thị lực suy giảm ở một hoặc cả hai mắt mà không thể giải thích hoàn toàn bằng tổn thương cấu trúc mắt. Nói cách khác, mắt có thể trông bình thường nhưng khả năng nhìn vẫn kém do não không xử lý hình ảnh từ mắt đó hiệu quả.

Trong quá trình phát triển thị giác, não bộ cần nhận được hình ảnh rõ nét từ cả hai mắt để hình thành hệ thống xử lý thị giác. Nếu một mắt gửi tín hiệu mờ hoặc lệch trục trong thời gian dài, não sẽ bỏ qua mắt đó và chỉ sử dụng mắt còn lại. Một số yếu tố có thể dẫn đến nhược thị bao gồm:

• Tật khúc xạ không được điều chỉnh: Cận thị, viễn thị hoặc loạn thị nặng ở một mắt có thể khiến hình ảnh từ mắt đó bị mờ, dẫn đến nhược thị.
• Lác mắt: Khi hai mắt không nhìn cùng một hướng, não thường bỏ qua hình ảnh từ mắt lệch để tránh nhìn đôi.
• Đục thủy tinh thể bẩm sinh: Thủy tinh thể bị đục khiến ánh sáng không thể đi vào võng mạc, làm giảm khả năng nhìn của mắt.
• Sụp mí mắt: Mí mắt che phủ đồng tử có thể cản trở ánh sáng đi vào mắt, gây suy giảm thị lực lâu dài.

Những nguyên nhân này cũng chính là yếu tố quyết định nhược thị có mổ được hay không và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Khi nào cần phẫu thuật trong điều trị nhược thị?

Không phải tất cả bệnh nhân nhược thị đều cần phẫu thuật. Việc quyết định nhược thị có mổ được hay không phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh. Dưới đây là một số trường hợp bác sĩ có thể cân nhắc phẫu thuật:

• Phẫu thuật đục thủy tinh thể bẩm sinh: Đục thủy tinh thể bẩm sinh là nguyên nhân nghiêm trọng có thể gây nhược thị nếu không điều trị sớm. Phẫu thuật giúp loại bỏ thủy tinh thể bị đục để ánh sáng đi vào võng mạc.
• Phẫu thuật điều chỉnh lác mắt: Lác mắt là nguyên nhân phổ biến dẫn đến nhược thị ở trẻ. Phẫu thuật có thể điều chỉnh vị trí của các cơ mắt để hai mắt nhìn thẳng hàng. Quá trình phẫu thuật thường kéo dài khoảng một giờ và có tỷ lệ thành công khá cao. Tuy nhiên, cần lưu ý rằng phẫu thuật chủ yếu giúp cải thiện sự thẳng hàng của mắt. Sau mổ, bệnh nhân vẫn cần điều trị nhược thị để phục hồi chức năng thị giác.
• Phẫu thuật sụp mí: Nếu mí mắt che phủ đồng tử và cản trở tầm nhìn, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật nâng mí để giải phóng trục thị giác.

Các phương pháp điều trị nhược thị không cần phẫu thuật

Trong nhiều trường hợp nhược thị không cần thiết phải phẫu thuật. Thay vào đó, bác sĩ sẽ áp dụng các phương pháp phục hồi chức năng thị giác.

• Đeo kính điều chỉnh tật khúc xạ: Trong trường hợp nhược thị xuất phát từ các tật khúc xạ như cận thị, viễn thị hoặc loạn thị, việc đeo kính đúng độ là phương pháp điều trị cơ bản và cần thiết. Kính giúp hình ảnh đi vào mắt rõ nét hơn và truyền tín hiệu chính xác đến não bộ, từ đó cải thiện khả năng xử lý hình ảnh của mắt yếu. Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định sử dụng kính gọng, kính áp tròng hoặc các loại kính chuyên biệt giúp điều chỉnh thị lực và hỗ trợ hai mắt phối hợp tốt hơn.
• Che mắt (dán mắt): Đây là phương pháp điều trị nhược thị phổ biến, đặc biệt hiệu quả ở trẻ nhỏ. Trẻ sẽ được dán miếng che lên mắt khỏe trong một khoảng thời gian nhất định mỗi ngày nhằm buộc não bộ phải sử dụng mắt yếu nhiều hơn. Thời gian che mắt thường kéo dài từ 2 – 6 giờ/ngày hoặc lâu hơn tùy theo mức độ nhược thị và chỉ định của bác sĩ. Việc dán mắt đều đặn giúp kích thích não bộ tăng cường kết nối với mắt yếu, từ đó cải thiện dần thị lực.
• Sử dụng thuốc nhỏ mắt: Một số trường hợp có thể được chỉ định dùng thuốc nhỏ mắt để làm mờ tạm thời thị lực của mắt khỏe. Khi đó, não bộ buộc phải tiếp nhận hình ảnh từ mắt yếu nhiều hơn, giúp tăng cường hoạt động của mắt bị nhược thị. Tuy nhiên, phương pháp này cần được thực hiện dưới sự theo dõi của bác sĩ chuyên khoa vì thuốc có thể gây ra một số tác dụng phụ như nhạy cảm với ánh sáng hoặc kích ứng mắt.
• Tập luyện phục hồi thị giác: Các bài tập phục hồi chức năng thị giác giúp cải thiện khả năng phối hợp giữa mắt và não bộ, đồng thời tăng cường khả năng tập trung thị giác. Một số hình thức tập luyện phổ biến gồm bài tập tập trung vào vật thể, các trò chơi kích thích thị giác hoặc liệu pháp thị giác chuyên sâu được hướng dẫn bởi chuyên gia.

Những phương pháp này đặc biệt hiệu quả ở trẻ nhỏ khi hệ thần kinh thị giác còn đang phát triển. Theo các chuyên gia nhãn khoa, thời điểm điều trị có ý nghĩa quyết định đối với khả năng phục hồi thị lực. Do đó, cha mẹ nên cho trẻ kiểm tra mắt định kỳ từ sớm, đặc biệt khi có tiền sử gia đình mắc các tật khúc xạ hoặc bệnh lý mắt.

Như vậy, câu hỏi "Nhược thị có mổ được không?" không có câu trả lời chung cho tất cả trường hợp. Phẫu thuật chỉ được áp dụng khi nhược thị xuất phát từ các nguyên nhân thực thể như lác mắt, đục thủy tinh thể hoặc sụp mí. Nếu trẻ có dấu hiệu giảm thị lực hoặc nghi ngờ nhược thị, phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở nhãn khoa để được thăm khám và tư vấn điều trị kịp thời. Can thiệp đúng thời điểm chính là chìa khóa giúp bảo vệ thị lực và chất lượng cuộc sống cho trẻ trong tương lai.