Nhiễm lậu cầu là gì? Triệu chứng và những biến chứng có thể gặp phải

Không phải ai mắc lậu cầu cũng nhận ra bệnh ngay từ đầu, bởi nhiều trường hợp triệu chứng diễn tiến âm thầm hoặc thoáng qua. Chính sự chủ quan này khiến vi khuẩn có cơ hội lan rộng và gây ra những hậu quả nặng nề cho sức khỏe, đặc biệt là hệ sinh dục và khả năng sinh sản.

Nhiễm lậu cầu là gì?

Nhiễm lậu cầu (bệnh lậu) là một nhiễm khuẩn lây truyền qua đường tình dục do vi khuẩn Neisseria gonorrhoeae (còn gọi là lậu cầu) gây ra. Đây là một bệnh lây truyền phổ biến trên toàn thế giới, lan truyền chủ yếu qua quan hệ tình dục không an toàn bằng đường âm đạo, hậu môn hoặc miệng. Người mẹ mang thai bị nhiễm lậu cũng có thể truyền vi khuẩn sang con trong quá trình sinh thường.

Neisseria gonorrhoeae là cầu khuẩn Gram âm, chỉ sống trong cơ thể người và thường cư trú ở các vùng ẩm ướt như niệu đạo, cổ tử cung, trực tràng, họng hoặc kết mạc mắt. Khi xâm nhập, vi khuẩn gây viêm nhiễm tại vị trí này, dẫn đến các triệu chứng lâm sàng khác nhau tùy theo vị trí nhiễm.

Bệnh lậu đôi khi không có triệu chứng rõ rệt, đặc biệt ở phụ nữ, khiến người bệnh không biết mình bị nhiễm và vô tình lây cho bạn tình. Nếu có dấu hiệu, bệnh thường biểu hiện bằng tiểu buốt, tiểu rắt, chảy mủ hoặc dịch bất thường, đau khi tiểu hoặc quan hệ và đôi khi tiểu ra máu.

Trong lịch sử, tên gọi “gonorrhea” xuất phát từ niềm tin sai lầm rằng dịch mủ do lậu giống tinh dịch (theo nguồn y học cổ). Tuy nhiên, sau này các nghiên cứu đã xác định rõ nguyên nhân do vi khuẩn Neisseria gonorrhoeae. Tỷ lệ mắc bệnh lậu trên toàn cầu rất cao, theo WHO ước tính có trên 82,4 triệu trường hợp mới mỗi năm ở người trưởng thành từ 15 - 49 tuổi, với tỉ lệ lây lan cao nhất ở những nhóm có hoạt động tình dục tích cực.

Mặc dù bệnh lậu có thể được điều trị hiệu quả bằng kháng sinh trong nhiều trường hợp, sự xuất hiện của chủng vi khuẩn kháng thuốc đang là một thách thức lớn đối với y tế cộng đồng. Vì vậy, phòng tránh thông qua quan hệ an toàn, sàng lọc định kỳ và điều trị đúng cách vẫn là biện pháp quan trọng để hạn chế lây nhiễm và biến chứng.

Triệu chứng nhiễm lậu cầu

Triệu chứng bệnh lậu có thể khác nhau giữa nam và nữ, tùy thuộc vào vị trí vi khuẩn xâm nhập và mức độ viêm nhiễm. Đáng lưu ý, nhiều trường hợp - đặc biệt ở nữ giới - bệnh diễn tiến âm thầm, khiến người bệnh dễ bỏ sót giai đoạn điều trị sớm.

Dấu hiệu nhiễm lậu ở nam giới

Ở nam, vi khuẩn lậu cầu thường gây tổn thương chủ yếu tại niệu đạo và cơ quan sinh dục, với các biểu hiện điển hình như:

• Tiểu khó, tiểu buốt, tiểu rát, cảm giác nóng ran dọc theo niệu đạo khi đi tiểu.
• Miệng sáo sưng đỏ, đau nhức, nhạy cảm bất thường.
• Dương vật tiết dịch mủ màu vàng hoặc vàng xanh, thường rõ hơn vào buổi sáng.
• Đau khi xuất tinh hoặc khi quan hệ tình dục.
• Tinh hoàn sưng đau, có thể kèm sốt nhẹ hoặc mệt mỏi.
• Ngứa rát hậu môn, đau khi đại tiện hoặc đại tiện ra máu (nếu nhiễm lậu hậu môn).
• Đau họng, viêm họng kéo dài không rõ nguyên nhân (trong trường hợp quan hệ tình dục bằng miệng).

Ở giai đoạn cấp tính, nam giới có thể gặp các biến chứng như viêm niệu đạo mủ, viêm mào tinh hoàn, viêm túi tinh, nếu không được điều trị kịp thời.

Triệu chứng nhiễm lậu ở nữ giới

Ở nữ giới, bệnh lậu thường khó nhận biết hơn do triệu chứng không rõ ràng hoặc dễ nhầm với viêm nhiễm phụ khoa thông thường. Các dấu hiệu có thể gặp gồm:

• Đau âm ỉ vùng bụng dưới hoặc vùng chậu;
• Tiểu buốt, tiểu rắt, cảm giác nóng rát khi đi tiểu;
• Niệu đạo hoặc âm đạo tiết dịch bất thường, có mủ hoặc dịch đục;
• Cổ tử cung sưng đỏ, dễ chảy máu khi thăm khám;
• Khí hư thay đổi về màu sắc, mùi, số lượng;
• Ra máu âm đạo bất thường, ngoài chu kỳ kinh nguyệt hoặc sau quan hệ;
• Đau họng nhẹ nếu có quan hệ tình dục qua đường miệng.

Do biểu hiện thường kín đáo, phụ nữ mắc lậu cầu có nguy cơ cao phát hiện muộn, làm tăng nguy cơ viêm vùng chậu, vô sinh hoặc lây nhiễm cho bạn tình.

Biến chứng nguy hiểm khi nhiễm lậu cầu

Nhiễm lậu cầu nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe sinh sản và toàn thân của người bệnh. Các biến chứng thường gặp bao gồm: 

• Suy giảm khả năng sinh sản: Đây là biến chứng thường gặp nhất. Ở nam giới, viêm tinh hoàn hoặc viêm mào tinh hoàn kéo dài có thể làm tổn thương mô sinh tinh, làm tăng nguy cơ vô sinh, đặc biệt khi viêm xảy ra ở cả hai bên. Ở nữ giới, suy giảm khả năng sinh sản thường là hậu quả của viêm nhiễm lan rộng ở cơ quan sinh dục trong.
• Viêm vùng chậu (PID): Khoảng 10 - 20% phụ nữ mắc lậu có nguy cơ tiến triển thành viêm vùng chậu. Khi đó, vi khuẩn xâm nhập vào tử cung, vòi trứng và buồng trứng, gây viêm vòi trứng, áp xe khung chậu hoặc viêm phúc mạc vùng chậu. PID nặng có thể dẫn đến thai ngoài tử cung hoặc vô sinh do tổn thương không hồi phục hệ sinh sản.
• Nhiễm khuẩn lậu lan tỏa (DGI): Đây là tình trạng vi khuẩn xâm nhập vào máu, gây hội chứng viêm đa khớp - viêm da. Người bệnh thường bị sưng đau các khớp lớn như gối, cổ tay, mắt cá chân, kèm theo các tổn thương da dạng mảng đỏ hoặc mụn mủ nhỏ.
• Hội chứng Fitz-Hugh-Curtis: Là biến chứng hiếm gặp, xảy ra khi vi khuẩn lậu gây viêm bao gan. Biểu hiện thường là đau vùng hạ sườn phải, đôi khi kèm sốt nhẹ hoặc buồn nôn. Dù không trực tiếp làm suy gan, tình trạng này vẫn có thể để lại tổn thương mạn tính nếu không được điều trị phù hợp. 

Nhiễm lậu cầu là bệnh lý lây truyền qua đường tình dục không nên xem nhẹ, bởi các triệu chứng ban đầu có thể không rõ ràng nhưng biến chứng để lại lại vô cùng nghiêm trọng. Việc nhận biết sớm dấu hiệu bất thường và điều trị đúng phác đồ giúp hạn chế nguy cơ vô sinh, tổn thương cơ quan sinh sản cũng như các biến chứng toàn thân nguy hiểm. Do đó, khi có hành vi nguy cơ hoặc xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ, người bệnh nên chủ động thăm khám chuyên khoa sớm để bảo vệ sức khỏe bản thân và bạn tình.