Nguyên nhân ngủ mở mắt là gì? Ngủ mở mắt có nguy hiểm không?

Nhiều người cho rằng ngủ mở mắt chỉ là một thói quen vô hại, nhưng trên thực tế, đây có thể là dấu hiệu liên quan đến cơ mắt, dây thần kinh hoặc chất lượng giấc ngủ. Việc hiểu đúng về tình trạng này giúp người đọc nhận biết sớm, tránh biến chứng về mắt và biết khi nào cần đi khám chuyên khoa.

Ngủ mở mắt là gì? 

Ngủ mở mắt, có tên y khoa là nocturnal lagophthalmos, là tình trạng mí mắt không khép kín hoàn toàn trong lúc ngủ, khiến một phần hoặc toàn bộ nhãn cầu vẫn lộ ra ngoài. Hiện tượng này không phải lúc nào cũng nguy hiểm, nhưng không nên chủ quan vì nếu kéo dài, tình trạng này có thể ảnh hưởng đến giác mạc và thị lực.

Biểu hiện thường gặp của ngủ mở mắt

Người ngủ mở mắt thường gặp các biểu hiện sau:

• Mắt hở một khe nhỏ hoặc gần như mở hoàn toàn: Trong giấc ngủ, mí mắt không khép kín được, để lộ phần lòng trắng hoặc đồng tử. Mức độ hở có thể khác nhau tùy người, từ chỉ một khe nhỏ đến gần như mở hoàn toàn.
• Khô mắt, rát, đỏ và cộm khi thức dậy: Do mắt tiếp xúc với không khí trong nhiều giờ mà không được nước mắt bao phủ, bề mặt giác mạc bị khô, gây cảm giác cộm, xốn như có dị vật và đỏ mắt.
• Nhạy cảm với ánh sáng và chảy nước mắt ban ngày: Mắt bị khô trong đêm dẫn đến tình trạng kích ứng, khiến mắt trở nên nhạy cảm với ánh sáng mạnh và chảy nước mắt nhiều hơn bình thường vào ban ngày như cơ chế bù trừ.

Phân loại mức độ nguy hiểm

Ngủ mở mắt được chia thành các mức độ khác nhau tùy vào mức độ hở mí và triệu chứng kèm theo:

• Mức độ nhẹ: Mí mắt chỉ hở một khe nhỏ, chưa gây triệu chứng rõ rệt hoặc chỉ có cảm giác khô mắt nhẹ vào buổi sáng. Mức độ này thường không cần can thiệp y tế, chỉ cần theo dõi và chăm sóc mắt đúng cách.
• Mức độ trung bình đến nặng: Mí mắt hở rộng hơn, để lộ phần lớn nhãn cầu, gây khô giác mạc kéo dài, viêm mắt tái diễn, đau mắt và có thể dẫn đến tổn thương giác mạc nếu không được điều trị kịp thời. Mức độ này cần được theo dõi và điều trị bởi bác sĩ chuyên khoa.

Ngủ mở mắt có nguy hiểm không?

Ngủ mở mắt không phải lúc nào cũng nguy hiểm, nhưng nếu kéo dài và không được chăm sóc đúng cách, tình trạng này có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe mắt. Khi mắt không được khép kín trong giấc ngủ, giác mạc không được bảo vệ bởi nước mắt và mí mắt, dẫn đến khô giác mạc, viêm nhiễm và có thể gây loét giác mạc. Nếu không được điều trị, tổn thương giác mạc có thể ảnh hưởng đến thị lực lâu dài.

Ngoài ra, ngủ mở mắt còn ảnh hưởng đến chất lượng giấc ngủ vì cảm giác khó chịu ở mắt có thể làm gián đoạn giấc ngủ, khiến người bệnh không được nghỉ ngơi đầy đủ. Vì vậy, dù hiện tượng này có vẻ vô hại ban đầu, việc theo dõi và xử lý đúng cách là rất cần thiết để bảo vệ sức khỏe mắt và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Nguyên nhân ngủ mở mắt là gì? 

Ngủ mở mắt có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, từ yếu tố sinh lý bẩm sinh đến các vấn đề sức khỏe liên quan đến cơ, dây thần kinh hoặc bệnh lý về mắt.

Nguyên nhân sinh lý và thói quen

Một số yếu tố sinh lý và thói quen sinh hoạt có thể gây ngủ mở mắt:

• Cấu trúc mí mắt bẩm sinh: Một số người sinh ra đã có mí mắt ngắn hoặc yếu hơn bình thường, khiến mí không đủ dài để khép kín hoàn toàn nhãn cầu khi ngủ. Đặc điểm này có thể di truyền trong gia đình.
• Ngủ quá sâu, đặc biệt ở trẻ em: Trẻ em thường ngủ rất sâu, cơ thể hoàn toàn thư giãn khiến mí mắt không khép chặt. Đây là hiện tượng khá phổ biến ở trẻ nhỏ và thường tự khỏi khi trẻ lớn lên.
• Tư thế ngủ: Nằm ngửa hoặc để quạt, điều hòa thổi trực tiếp vào mặt làm tăng tốc độ bay hơi nước mắt, gây khô mắt và khiến tình trạng ngủ mở mắt trở nên rõ rệt hơn.

Nguyên nhân liên quan đến cơ và dây thần kinh

Các vấn đề về cơ mắt và dây thần kinh mặt là nguyên nhân quan trọng gây ngủ mở mắt:

• Yếu cơ vòng mi: Cơ vòng mi chịu trách nhiệm khép mí mắt lại. Khi cơ này yếu do tuổi tác, chấn thương hoặc bệnh lý, mí mắt không thể đóng kín hoàn toàn.
• Tổn thương hoặc liệt dây thần kinh mặt: Liệt dây thần kinh số 7, còn gọi là liệt Bell, làm giảm hoặc mất khả năng điều khiển cơ mặt một bên, trong đó có cơ mí mắt. Người bệnh không thể nhắm mắt hoàn toàn, đặc biệt khi ngủ.
• Sau tai biến mạch máu não: Một số người sau đột quỵ hoặc chấn thương não có thể gặp tình trạng yếu hoặc liệt nửa mặt, ảnh hưởng đến khả năng khép mí mắt.

Nguyên nhân bệnh lý về mắt

Các bệnh lý liên quan đến cấu trúc mắt cũng có thể gây ngủ mở mắt:

• Lồi mắt do bệnh tuyến giáp: Bệnh Basedow hoặc các rối loạn tuyến giáp khác khiến nhãn cầu lồi ra phía trước, mí mắt không đủ dài để che phủ hoàn toàn, dẫn đến tình trạng mắt luôn hở một phần, kể cả khi ngủ.
• Viêm nhiễm mắt mạn tính: Viêm bờ mi, viêm kết mạc kéo dài làm sưng mí, thay đổi cấu trúc mí mắt và ảnh hưởng đến khả năng khép mí.
• Hậu phẫu mắt hoặc chấn thương vùng mặt: Sau phẫu thuật mắt, phẫu thuật thẩm mỹ vùng mí hoặc chấn thương vùng mặt, mô mí mắt có thể bị co rút, sẹo hoặc thay đổi cấu trúc, gây khó khăn trong việc khép mí.

Yếu tố khác

Ngoài các nguyên nhân chính, một số yếu tố khác cũng góp phần gây ngủ mở mắt:

• Tuổi cao: Người cao tuổi thường có giảm trương lực cơ, da chùng, mí mắt yếu hơn, khiến mí không khép kín hoàn toàn khi ngủ.
• Sử dụng rượu bia hoặc thuốc an thần: Rượu bia và một số loại thuốc an thần làm giảm trương lực cơ toàn thân, trong đó có cơ mí mắt, khiến mắt dễ hở khi ngủ.
• Căng thẳng và thiếu ngủ kéo dài: Stress kéo dài, thiếu ngủ mạn tính làm giảm chất lượng giấc ngủ, cơ thể không thư giãn hoàn toàn, ảnh hưởng đến khả năng khép mí tự nhiên.

Theo các tài liệu nhãn khoa, ngủ mở mắt được ghi nhận ở cả trẻ em và người trưởng thành với mức độ rất khác nhau. Hiện tượng này không hiếm gặp nhưng thường bị bỏ qua cho đến khi xuất hiện triệu chứng khó chịu hoặc biến chứng về mắt.

Ngủ mở mắt phải làm sao để khắc phục? 

Ngủ mở mắt có thể gây khô và tổn thương giác mạc. Một số biện pháp chăm sóc tại nhà có thể giúp giảm triệu chứng, nhưng nếu kéo dài hoặc kèm dấu hiệu bất thường thì cần đi khám bác sĩ.

• Giữ ẩm mắt bằng nước nhỏ mắt hoặc gel dưỡng mắt trước khi ngủ, ưu tiên loại không chất bảo quản.
• Bảo vệ mắt khi ngủ bằng mặt nạ ngủ; một số trường hợp có thể băng mí nhẹ nhưng nên hỏi ý kiến bác sĩ trước.
• Tránh để quạt hoặc điều hòa thổi trực tiếp vào mặt, duy trì độ ẩm phòng ngủ khoảng bốn mươi đến sáu mươi phần trăm.
• Điều chỉnh thói quen sinh hoạt như ngủ đủ bảy đến tám giờ, đi ngủ đúng giờ, hạn chế rượu bia buổi tối và vệ sinh mắt nhẹ nhàng.

Các biện pháp này chỉ mang tính hỗ trợ, không thay thế điều trị y tế. Nếu không cải thiện sau vài tuần, nên đi khám khi có những biểu hiện như:

• Mắt đỏ, đau, nhìn mờ kéo dài.
• Cảm giác cộm xốn như có dị vật thường xuyên.
• Ngủ mở mắt kèm méo miệng hoặc yếu mặt.
• Trẻ em ngủ mở mắt liên tục nhiều tháng kèm khô hoặc đỏ mắt.

Bác sĩ sẽ kiểm tra mí mắt, dây thần kinh mặt và giác mạc để xác định nguyên nhân và chỉ định điều trị phù hợp. Lưu ý không tự ý dùng thuốc nhỏ mắt chứa kháng sinh hoặc corticoid khi chưa có chỉ định y tế.

Nhìn chung, để giải thích chính xác nguyên nhân ngủ mở mắt là gì, cần xem xét nhiều yếu tố từ sinh lý đến bệnh lý tiềm ẩn. Việc theo dõi mức độ và tần suất xuất hiện sẽ giúp đánh giá nguy cơ tốt hơn. Khi có biểu hiện bất thường kéo dài, người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ để được tư vấn phù hợp.