Nằm xuống đứng lên bị chóng mặt là bệnh gì? Cách phòng ngừa chóng mặt

Không ít người từng trải qua cảm giác choáng váng khi vừa đứng dậy sau thời gian nằm hoặc ngồi lâu, nhưng lại chủ quan cho rằng đó chỉ là phản ứng bình thường của cơ thể. Tuy nhiên, nếu tình trạng này lặp đi lặp lại nhiều lần, rất có thể nó đang phản ánh sự rối loạn trong hoạt động của hệ tuần hoàn, thần kinh hoặc huyết áp.

Nằm xuống đứng lên bị chóng mặt là bệnh gì?

Thông thường, khi thay đổi tư thế quá nhanh như từ ngồi sang đứng, từ nằm chuyển sang ngồi dậy, hệ tim mạch có thể chưa kịp điều chỉnh để đưa máu lên não. Sự sụt giảm huyết áp xảy ra trong thời gian rất ngắn này dễ gây cảm giác hoa mắt, choáng váng.

Vậy nguyên nhân gây ra tình trạng nằm xuống đứng lên bị chóng mặt là gì? Đây có thể là dấu hiệu cảnh báo một số vấn đề sức khỏe thường gặp, trong đó phổ biến là thiếu máu, thiếu sắt.

Thiếu máu, thiếu sắt

Thiếu máu do thiếu sắt thường gặp ở lứa tuổi dậy thì. Nguyên nhân là giai đoạn này cơ thể phát triển nhanh, làm gia tăng nhu cầu sắt. Bên cạnh đó, nhiều bạn trẻ, đặc biệt là nữ giới, có xu hướng ăn uống kiêng khem để giữ vóc dáng, dẫn đến thiếu hụt dinh dưỡng, nhất là sắt. Ngoài ra, việc mất máu theo chu kỳ kinh nguyệt hàng tháng cũng khiến tình trạng thiếu sắt trở nên trầm trọng hơn.

Nếu không được bổ sung kịp thời, thiếu sắt có thể gây ra nhiều hệ lụy cho sức khỏe như chậm phát triển thể chất, thường xuyên buồn ngủ, giảm khả năng tập trung và mệt mỏi kéo dài.

Hạ huyết áp tư thế

Hạ huyết áp tư thế là một dạng thường gặp của tình trạng huyết áp thấp, nhưng lại dễ bị bỏ qua do các biểu hiện ban đầu khá nhẹ. Tình trạng này hay gặp ở người trung niên và đặc biệt phổ biến ở người cao tuổi.

Mặc dù không phải là vấn đề đe dọa trực tiếp đến tính mạng, hạ huyết áp tư thế có thể khiến người bệnh mất vài giây đến vài phút để lấy lại sự cân bằng khi thay đổi tư thế. Trường hợp cảm giác hoa mắt, choáng váng kéo dài hoặc tái diễn thường xuyên, người bệnh nên thăm khám bác sĩ để được kiểm tra và đánh giá kỹ hơn.

Các nguyên nhân bệnh lý khác

Ngoài những nguyên nhân thường gặp kể trên, tình trạng chóng mặt đột ngột còn có thể liên quan đến nhiều bệnh lý khác mà người bệnh không nên chủ quan, bao gồm:

• Các rối loạn liên quan đến hệ thần kinh;
• Bệnh lý tim mạch;
• Tình trạng thiếu máu;
• Xuất huyết đường tiêu hóa,…

Việc xác định đúng nguyên nhân sẽ giúp người bệnh có hướng xử trí và điều trị phù hợp, hạn chế các ảnh hưởng không mong muốn đến sức khỏe.

Nên làm gì khi nằm xuống đứng lên bị chóng mặt?

Khi đang ở tư thế nằm mà xuất hiện cảm giác choáng váng ngay lúc đứng dậy, bạn nên chủ động nằm lại, sau đó chuyển sang tư thế ngồi một cách chậm rãi rồi mới từ từ đứng lên. Cách này giúp hạn chế tình trạng máu dồn nhanh xuống phần thân dưới, tránh làm não bị giảm tưới máu đột ngột - nguyên nhân chính gây hoa mắt, chóng mặt. Vì vậy, việc thay đổi tư thế nhẹ nhàng, có kiểm soát sẽ hỗ trợ máu lưu thông đều hơn trong cơ thể.

Bên cạnh đó, bạn có thể thử động tác đứng bắt chéo hai chân, đồng thời siết chặt cơ mông và cơ đùi. Thao tác này giúp tăng trương lực cơ, hỗ trợ duy trì thăng bằng và giảm nguy cơ bị choáng váng bất ngờ.

Ngoài ra, uống một cốc nước ấm ngay khi cảm thấy mệt hoặc chóng mặt cũng là biện pháp đơn giản nhưng mang lại hiệu quả nhất định. Nước giúp cải thiện thể tích tuần hoàn, kích thích lưu thông máu và góp phần giảm cảm giác mệt mỏi, thiếu máu lên não trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, nếu tình trạng chóng mặt xảy ra thường xuyên hoặc ngày càng nghiêm trọng, bạn nên chủ động thăm khám y tế để được xác định nguyên nhân và tư vấn hướng xử trí phù hợp.

Phòng ngừa tình trạng chóng mặt

Thay vì băn khoăn không ngừng về việc “nằm xuống đứng lên bị chóng mặt là dấu hiệu của bệnh gì”, bạn hoàn toàn có thể chủ động áp dụng một số biện pháp đơn giản ngay tại nhà nhằm hạn chế và ngăn ngừa tình trạng choáng váng tái diễn. Cụ thể như sau:

• Nên thực hiện các xét nghiệm sức khỏe tổng quát theo định kỳ để sớm phát hiện nguy cơ thiếu máu. Từ kết quả đó, có thể điều chỉnh chế độ ăn uống và sử dụng thuốc hoặc thực phẩm bổ sung sao cho phù hợp với thể trạng.
• Tăng cường bổ sung những thực phẩm giàu sắt như mè đen, đậu Hà Lan, bông cải xanh, các loại ngũ cốc và bánh mì. Song song đó, cần kiểm soát lượng thực phẩm giàu đạm, đặc biệt là thịt đỏ, cá và thịt gia cầm, tránh tiêu thụ quá mức.
• Chủ động bổ sung các thực phẩm chứa nhiều vitamin C như cam, quýt, chanh, bưởi, dâu tây, cà chua… nhằm hỗ trợ khả năng hấp thu sắt của cơ thể.
• Bổ sung vitamin B6 trong khẩu phần ăn hằng ngày thông qua viên uống vitamin nhóm B hoặc các thực phẩm tự nhiên như cá ngừ, cá hồi, gan động vật, ngũ cốc và quả bơ.
• Hạn chế hoặc tránh sử dụng các chất kích thích như rượu bia, trà và cà phê, bởi những loại đồ uống này có thể cản trở quá trình hấp thu sắt, từ đó làm tăng nguy cơ thiếu máu và chóng mặt.

Tóm lại, nằm xuống đứng lên bị chóng mặt là bệnh gì? Bài viết trên đã cung cấp những thông tin cơ bản nhằm giúp bạn hiểu rõ hơn về vấn đề nằm xuống đứng lên bị chóng mặt là dấu hiệu của bệnh gì. Để bảo vệ sức khỏe, bạn nên chủ động điều chỉnh chế độ ăn uống và thói quen sinh hoạt theo hướng khoa học, lành mạnh, không chỉ cho bản thân mà còn cho cả gia đình. Đồng thời, nếu tình trạng chóng mặt diễn ra thường xuyên hoặc có xu hướng nặng hơn, bạn nên sớm đến cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám và tư vấn kịp thời.