Lịch tiêm vắc xin ho gà ở trẻ em và những lưu ý khi đưa trẻ đi tiêm vắc xin

Ho gà là bệnh do vi khuẩn Bordetella pertussis gây ra, lây lan rất nhanh qua đường hô hấp và có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm cho trẻ như viêm phổi, thiếu oxy lên não, thậm chí tử vong. Bệnh thường gặp ở trẻ dưới 6 tháng tuổi và được xếp vào nhóm 6 bệnh có nguy cơ đe dọa tính mạng nếu mắc phải. Vì vậy cha mẹ cần chú ý theo dõi lịch tiêm chủng ho gà ở trẻ em để bảo vệ sức khỏe của con.

Nguyên nhân gây bệnh ho gà là gì?

Ho gà là một bệnh nhiễm khuẩn nghiêm trọng do vi khuẩn Bordetella pertussis gây ra. Đây là một bệnh lý có khả năng lây lan cao, chủ yếu qua đường hô hấp. Khi người mắc bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện, vi khuẩn sẽ được phát tán ra môi trường xung quanh và có thể xâm nhập vào cơ thể người khác qua không khí. Bệnh ho gà có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, nhưng đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ nhỏ, nhất là trẻ dưới 1 tuổi.

Theo thống kê, hơn 90% trường hợp mắc ho gà thuộc về trẻ em dưới 1 tuổi, đặc biệt là những trẻ chưa được tiêm phòng hoặc chưa hoàn thành đủ 3 liều vắc xin cơ bản. Trẻ em càng nhỏ tuổi thì mức độ nghiêm trọng của bệnh càng tăng, đồng thời nguy cơ gặp phải các biến chứng cũng cao hơn.

Các biến chứng có thể xảy ra bao gồm viêm phổi, ngừng thở và tổn thương não do thiếu oxy. Do đó, việc tiêm phòng vắc xin ho gà là vô cùng cần thiết để bảo vệ sức khỏe cho trẻ, giúp ngăn ngừa lây lan và giảm thiểu nguy cơ mắc bệnh. Cha mẹ nên chủ động cho trẻ tham gia tiêm phòng theo lịch tiêm chủng được khuyến cáo để đảm bảo an toàn cho sức khỏe của trẻ trong những năm đầu đời.

Triệu chứng bệnh ho gà ở trẻ em

Ban đầu, ho gà ở trẻ em thường có các triệu chứng nhẹ như sốt nhẹ, chảy nước mũi, hắt hơi và ho nhẹ. Tuy nhiên, tình trạng ho nhanh chóng trở nên nghiêm trọng, trẻ ho liên tục từ 15-20 lần trong một cơn ho. Sau cơn, trẻ thường mệt lả, có thể nôn, da mặt tím tái, mắt đỏ, vã mồ hôi, mạch nhanh và thở dốc. Một số trẻ thậm chí có thể ngưng thở do thiếu oxy.

Các cơn ho có thể xuất hiện bất ngờ vào bất kỳ thời điểm nào trong ngày, nhưng thường trở nên nặng hơn vào ban đêm. Sau mỗi cơn ho, trẻ có thể thở rít vào, âm thanh như tiếng gà rít (ở trẻ dưới 6 tháng tuổi, có thể không xuất hiện tiếng rít). Cơn ho thường kết thúc khi trẻ khạc ra đờm trắng, trong, dính hoặc nôn.

Trẻ nhỏ bị ho gà dễ gặp các biến chứng như viêm phế quản, viêm phổi do bội nhiễm, cơn ho kéo dài, thậm chí có nguy cơ ngừng thở và tử vong, đặc biệt ở trẻ dưới 1 tuổi. Ngoài ra, những biến chứng hiếm gặp nhưng rất nguy hiểm như viêm não do ho gà có thể gây tỷ lệ tử vong và di chứng cao.

Đối tượng tiêm vắc xin ho gà

Tất cả mọi người ở mọi lứa tuổi đều là đối tượng cần tiêm vắc xin ho gà, do kháng thể từ việc tiêm chủng hoặc sau khi mắc bệnh sẽ suy giảm dần theo thời gian. Tuy nhiên, phác đồ liều lượng và loại vắc xin sẽ được chia theo từng nhóm đối tượng cụ thể dưới đây:

Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ (dưới 4 tuổi):

Đây là nhóm đối tượng quan trọng nhất, bắt buộc phải tiêm đủ liều để tránh biến chứng nguy hiểm.

• Phác đồ 3 mũi cơ bản: Tiêm vào các mốc khi trẻ đủ 2, 3, 4 tháng tuổi.
• Mũi nhắc lại (mũi 4): Tiêm khi trẻ được 16 - 18 tháng tuổi.
• Loại vắc xin sử dụng: Vắc xin phối hợp 6 trong 1 (như Hexaxim hoặc Infanrix Hexa) hoặc 5 trong 1 (như Pentaxim hoặc SII trong Tiêm chủng mở rộng).

Trẻ em độ tuổi học đường (4 - 12 tuổi):

• Lịch tiêm: Cần tiêm nhắc lại 1 mũi vào giai đoạn trẻ từ 4 - 6 tuổi.
• Loại vắc xin sử dụng: Vắc xin 4 trong 1 (như Tetraxim phòng bạch hầu - ho gà - uốn ván - bại liệt) hoặc vắc xin 3 trong 1 (Adacel/Boostrix).

Phụ nữ đang mang thai:

• Lịch tiêm: Tiêm 1 mũi duy nhất vào mỗi thai kỳ, khuyến cáo thực hiện vào tuần thứ 27 đến 32 của thai kỳ.
• Loại vắc xin sử dụng: Vắc xin 3 trong 1 (Boostrix hoặc Adacel).

Người trưởng thành và người cao tuổi:

• Nếu đã tiêm đủ phác đồ lúc nhỏ: Tiêm nhắc lại 1 mũi mỗi 10 năm một lần. Nếu chưa từng tiêm hoặc không rõ tiền sử: Tiêm phác đồ 3 mũi, sau đó nhắc lại mỗi 10 năm.
• Loại vắc-xin sử dụng: Vắc xin 3 trong 1 như Boostrix (Bỉ) không giới hạn độ tuổi hoặc Adacel (Canada) cho người từ 4 đến 64 tuổi.

Những lưu ý khi đưa trẻ đi tiêm vắc xin ho gà 

Trước khi đưa trẻ đi tiêm:

• Theo dõi sức khỏe của trẻ: Đảm bảo trẻ không bị sốt cao, không đang trong đợt cấp tính của một bệnh nhiễm trùng, hoặc đang sử dụng thuốc corticoid liều cao.
• Mang theo sổ tiêm chủng: Mang theo sổ hoặc mở ứng dụng Sổ sức khỏe điện tử để bác sĩ nắm rõ lịch sử tiêm, tránh tiêm trùng hoặc sót mũi.
• Vệ sinh và quần áo: Tắm rửa sạch sẽ cho trẻ để tránh nhiễm trùng vùng tiêm. Cho trẻ mặc quần áo rộng rãi, dễ cởi để bác sĩ thuận tiện thao tác.
• Chuẩn bị thông tin: Ghi nhớ các phản ứng của trẻ ở những lần tiêm trước (nếu có) và các loại thuốc trẻ đang sử dụng để chủ động trao đổi với bác sĩ khám sàng lọc. 

Trong khi tiêm tại cơ sở y tế:

• Khai báo trung thực: Trả lời đầy đủ các câu hỏi của bác sĩ trong quá trình khám sàng lọc về tình trạng sức khỏe hiện tại và tiền sử dị ứng của trẻ.
• Kiểm tra vắc xin: Bạn có quyền yêu cầu điều dưỡng cho đối chiếu tên vắc xin, hạn sử dụng và tính nguyên vẹn của lọ thuốc trước khi tiêm.
• Giữ trẻ đúng tư thế: Phối hợp với điều dưỡng giữ chặt trẻ theo hướng dẫn để tránh trẻ giãy giụa làm lệch mũi kim hoặc gây tổn thương cơ.

Sau khi tiêm vắc xin (giai đoạn quan trọng nhất):

• Theo dõi 30 phút tại trung tâm: Bắt buộc phải cho trẻ ở lại phòng theo dõi sau tiêm ít nhất 30 phút. Đây là "thời gian vàng" để kịp thời xử trí nếu trẻ xảy ra phản ứng dị ứng nặng hoặc sốc phản vệ.
• Theo dõi 48 giờ tại nhà: Tiếp tục theo dõi trẻ về tinh thần, giấc ngủ, chế độ ăn uống, nhiệt độ cơ thể và vùng tiêm.
• Chăm sóc vết tiêm: Không đắp chanh, khoai tây, hoặc bất kỳ loại lá thuốc nào lên vết tiêm để tránh nhiễm trùng.
• Hạ sốt đúng cách: Nếu trẻ sốt trên 38.5°C, cho trẻ uống thuốc hạ sốt chứa Paracetamol theo đúng liều lượng cân nặng do bác sĩ chỉ định. 
• Lau người bằng nước ấm.

Hãy đưa trẻ đến cơ sở y tế cấp cứu ngay lập tức nếu xuất hiện một trong các triệu chứng sau:

• Trẻ sốt cao trên 39°C và không đáp ứng với thuốc hạ sốt thông thường.
• Trẻ quấy khóc dai dẳng, thét lên dữ dội kéo dài trên 3 tiếng đồng hồ.
• Trẻ có biểu hiện co giật, lờ đờ, li bì, khó đánh thức hoặc hôn mê.
• Trẻ bị khó thở, thở rít, rút lõm lồng ngực hoặc da mặt tím tái.
• Trẻ nôn trớ liên tục, bỏ bú hoàn toàn hoặc phát ban toàn thân.

Nên tiêm vắc xin ho gà ở đâu?

Hiện tại, tất cả các Trung tâm Tiêm chủng Long Châu trên toàn quốc đều cung cấp đầy đủ các loại vắc xin phòng ngừa bệnh cho cả trẻ em và người lớn, bao gồm vắc xin Boostrix, Adacel chống lại bệnh ho gà, bạch hầu, và uốn ván; vắc xin 6 in 1 (Hexaxim, Infanrix hexa phòng 6 bệnh truyên nhiễm: Ho gà, bạch hầu, uốn ván, bại liệt, viêm gan B, và các bệnh viêm phổi/viêm màng não mủ do vi khuẩn Hib). Các loại vắc xin tại Trung tâm đều được nhập khẩu chính hãng và được bảo quản trong hệ thống lưu trữ đạt chuẩn GSP, cùng đội ngũ y bác sĩ giàu kinh nghiệm, đảm bảo chất lượng tiêm phòng tốt nhất.

Việc chủ động tiêm chủng là cách hiệu quả nhất để phòng ngừa và giảm thiểu những biến chứng nghiêm trọng có thể xảy ra do bệnh.

Bệnh ho gà là một bệnh truyền nhiễm nghiêm trọng, đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ do có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng. Việc phát hiện và điều trị sớm bệnh là rất quan trọng để ngăn ngừa những hậu quả nghiêm trọng có thể xảy ra. Để bảo vệ sức khỏe bản thân và phòng tránh bệnh, việc chủ động tiêm phòng vắc xin ho gà ở trẻ em đầy đủ là điều cần thiết.

Xem thêm: 

Vắc xin ho gà có vai trò gì trong phòng bệnh?

Phòng bệnh ho gà bằng vắc xin gì? Đối tượng cần tiêm