Hướng dẫn chi tiết kỹ thuật tiêm insulin dưới da cho người bệnh tiểu đường

Đối với người bệnh tiểu đường được chỉ định insulin, kỹ thuật tiêm insulin dưới da đóng vai trò rất quan trọng nhằm kiểm soát lượng đường trong máu và góp phần phòng ngừa các biến chứng liên quan đến tăng đường huyết kéo dài. Nếu thực hiện sai cách, người bệnh có thể gặp phải tình trạng giảm hiệu quả điều trị hoặc gây tổn thương tại vị trí tiêm. Vì vậy, người bệnh đang sử dụng insulin và người chăm sóc cần được hướng dẫn, nắm vững các bước tiêm insulin an toàn, đúng quy trình.

Những đối tượng cần tiêm insulin

Trước khi tìm hiểu chi tiết về kỹ thuật tiêm insulin dưới da, bạn nên nắm rõ những trường hợp được bác sĩ chỉ định sử dụng insulin điều trị. Theo National Library of Medicine, insulin giúp đưa glucose từ máu vào tế bào, đặc biệt ở cơ và mô mỡ, để sử dụng làm năng lượng hoặc dự trữ, từ đó giúp duy trì đường huyết trong giới hạn ổn định. Khi cơ thể thiếu insulin hoặc sử dụng insulin không hiệu quả, lượng đường trong máu sẽ tăng cao và làm tăng nguy cơ biến chứng cấp tính cũng như mạn tính của bệnh. Những nhóm đối tượng thường được chỉ định tiêm insulin gồm:

• Người mắc tiểu đường type 1: Do cơ thể không sản xuất hoặc sản xuất quá ít insulin, nên người bệnh cần bổ sung insulin hằng ngày để duy trì đường huyết trong mục tiêu và phòng ngừa các biến chứng do tăng đường huyết.
• Người mắc tiểu đường type 2: Thông thường bệnh nhân được điều trị bằng thuốc uống và điều chỉnh lối sống. Tuy nhiên, nếu các biện pháp này không đủ hiệu quả hoặc trong tình huống đặc biệt như nhiễm trùng nặng, nhiễm toan ceton…, bác sĩ có thể chỉ định kết hợp tiêm insulin.
• Phụ nữ mang thai bị tiểu đường (bao gồm đái tháo đường thai kì và đái tháo đường có trước khi mang thai): Nếu chế độ ăn và tập luyện không thể giúp đạt mức đường huyết mục tiêu, thai phụ có thể được chỉ định tiêm insulin để đảm bảo sức khỏe cho cả mẹ và thai nhi trong suốt thai kỳ.

Lưu ý: Việc tiêm insulin phải có chỉ định và phác đồ điều trị cụ thể từ bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý áp dụng để tránh rủi ro cho sức khỏe.

Hướng dẫn chi tiết kỹ thuật tiêm insulin dưới da đúng cách

Người bệnh nên thay đổi vị trí tiêm insulin thường xuyên trong cùng một khu vực, không nên tiêm lặp lại một chỗ quá nhiều lần. Nếu tiêm lặp lại nhiều lần vào cùng một điểm hoặc cùng một vùng nhỏ, da có thể bị dày, gây loạn dưỡng mỡ và làm giảm khả năng hấp thu insulin. Để thuận tiện hơn, bạn có thể ghi chú các vị trí đã tiêm vào sổ và nên xoay vòng có hệ thống trong cùng một vùng tiêm, ví dụ chia vùng bụng thành nhiều ô nhỏ và tiêm lần lượt theo hàng hoặc theo chiều kim đồng hồ; mũi tiêm sau nên cách mũi tiêm trước khoảng 2,5 cm, lưu ý tránh tiêm vào vùng sẹo, vết mổ hoặc vùng da bất thường. Sau khi đã sử dụng hết các vị trí phù hợp trong một vùng, có thể chuyển sang vùng tiêm khác theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc nhân viên y tế.

Cách thực hiện kỹ thuật tiêm insulin dưới da bằng ống tiêm và lọ thuốc

Việc thực hiện kỹ thuật tiêm insulin dưới da bằng ống tiêm và lọ thuốc như sau:

• Rửa tay sạch trước khi chuẩn bị mũi tiêm.
• Lấy lọ insulin ra khỏi tủ lạnh, kiểm tra tên thuốc, hạn dùng, màu thuốc và liều được chỉ định. Lăn nhẹ giữa hai lòng bàn tay để làm ấm, với insulin dạng đục/hỗn dịch, lăn nhẹ cho đến khi thuốc đồng nhất. Không lắc mạnh lọ insulin.
• Sát khuẩn nắp cao su của lọ insulin và để khô trước khi xuyên kim. Hút không khí vào bơm tiêm tương ứng với liều insulin cần dùng, sau đó xuyên kim qua lớp cao su của lọ và bơm khí vào.
• Lật ngược lọ, bảo đảm đầu kim nằm dưới mặt thuốc. Kéo pít-tông để rút đủ lượng insulin theo chỉ định, gõ nhẹ thân bơm tiêm để đẩy bọt khí trở lại lọ, kiểm tra đúng số đơn vị insulin theo chỉ định rồi rút kim ra.
• Lựa chọn vùng tiêm phù hợp (bụng, cánh tay trên, đùi và mông).
• Sát khuẩn tay và vùng da cần tiêm, dùng ngón tay cái và trỏ kẹp nhẹ mô dưới da.
• Đưa kim vào da theo góc phù hợp, thường là 90 độ với kim ngắn; một số trường hợp người gầy, trẻ em hoặc dùng kim dài có thể cần tiêm góc 45 độ theo hướng dẫn của nhân viên y tế, tiêm chậm trong 5 - 10 giây, sau đó giữ kim trong khoảng 5 - 10 giây trước khi rút ra để hạn chế rò thuốc.
• Sau khi tiêm, bỏ kim và bơm tiêm đã sử dụng vào hộp đựng vật sắc nhọn hoặc dụng cụ chứa an toàn, không tái sử dụng kim hoặc bơm tiêm.

Cách thực hiện kỹ thuật tiêm insulin dưới da bằng bút tiêm

Sau khi đã nắm vững các bước tiêm insulin bằng ống tiêm và lọ thuốc, người bệnh có thể lựa chọn bút tiêm insulin như một giải pháp tiện lợi và nhanh chóng hơn. Phương pháp này đơn giản, dễ sử dụng, đặc biệt phù hợp cho những người thường xuyên phải tiêm insulin và muốn hạn chế thao tác phức tạp. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết kỹ thuật tiêm dưới da bằng bút tiêm:

• Rửa tay sạch trước khi chuẩn bị mũi tiêm.
• Lấy bút tiêm đã chứa sẵn insulin ra khỏi ngăn cửa tủ lạnh, kiểm tra tên thuốc, hạn dùng, màu thuốc và liều được chỉ định. Insulin trong suốt: Nếu insulin của bạn có màu trong suốt, hãy kiểm tra kỹ để đảm bảo nó hoàn toàn trong suốt. Nếu nó bị đổi màu hoặc đục, đừng sử dụng. Hãy vứt bỏ và mua một bút tiêm insulin mới. Insulin đục: Nếu insulin của bạn có màu đục, hãy trộn đều bằng cách nhẹ nhàng lăn bút tiêm giữa hai tay 10 lần. Sau đó, nghiêng bút tiêm lên xuống 10 lần. Insulin sẽ có màu trắng đục đồng đều, không có cục hoặc mảnh nổi trong đó. Nếu bạn thấy bất kỳ cục hoặc mảnh nào, hãy tiếp tục trộn cho đến khi không còn thấy nữa.
• Gắn kim mới vào bút, tháo nắp lớn bên ngoài và nắp nhỏ bên trong. Không nên vặn quá chặt để tránh làm hỏng lớp cao su bảo vệ.
• Xoay nút chọn liều về mức 2 đơn vị, giữ bút thẳng đứng, hướng kim lên trên và gõ nhẹ để loại bỏ bọt khí. Ấn nút tiêm để kiểm tra dòng insulin có chảy ra ở đầu kim, nếu chưa thấy giọt thuốc, thực hiện lại bước này.
• Sau khi kiểm tra dòng insulin và vạch liều trở về 0, xoay chọn đúng số đơn vị insulin theo chỉ định. Sát khuẩn tay trước khi tiêm.
• Sát khuẩn vùng da cần tiêm, giữ bút vuông góc 90 độ với bề mặt da rồi ấn nút cho đến khi vạch liều trở về 0. Giữ kim trong da khoảng 10 giây trước khi rút ra.
• Tháo kim tiêm ra khỏi bút và bỏ vào hộp an toàn sau khi sử dụng.

Mẹo giảm đau sau tiêm insulin

Dưới đây là một số gợi ý giúp người bệnh giảm cảm giác đau và khó chịu sau khi tiêm insulin:

• Chọn vị trí tiêm phù hợp: Vùng bụng thường có tốc độ hấp thu thuốc nhanh hơn, người bệnh có thể tự tiêm dễ dàng hơn.
• Chú ý đến nhiệt độ thuốc: Insulin để ở nhiệt độ phòng thường ít gây khó chịu hơn so với insulin lạnh. Trước khi tiêm, bạn có thể làm ấm thuốc bằng cách lăn lọ hoặc bút insulin trong lòng bàn tay khoảng 30 giây đối với insulin dạng đục/hỗn dịch.
• Tiêm insulin đúng kỹ thuật: Thực hiện tiêm đều đặn, tốc độ vừa phải, tránh tiêm quá nhanh hoặc quá chậm. Khi tiêm, giữ kim ổn định, không rung lắc khi đẩy pít-tông. Sau khi bơm hết thuốc, giữ kim khoảng 5 - 10 giây rồi rút kim ra. Không xoa bóp hoặc chà xát vùng tiêm sau tiêm.
• Sử dụng kim tiêm chất lượng: Chọn kim sắc, đầu nhỏ và đảm bảo chất lượng để hạn chế tổn thương da và giảm cảm giác đau khi tiêm.

Hiểu và nắm vững kỹ thuật tiêm insulin dưới da là bước quan trọng giúp người bệnh đái tháo đường kiểm soát đường huyết hiệu quả, đồng thời giảm cảm giác đau và hạn chế các vấn đề tại vị trí tiêm. Thực hiện đúng quy trình, lựa chọn vị trí tiêm hợp lý và tuân thủ các lưu ý an toàn sẽ giúp quá trình điều trị insulin trở nên an toàn, thuận tiện và ổn định hơn. Việc duy trì thói quen tiêm đúng cách giúp hỗ trợ kiểm soát đường huyết, hạn chế các vấn đề tại vị trí tiêm và góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống cho người bệnh.

Tiêm vắc xin đầy đủ giúp cơ thể xây dựng hàng rào bảo vệ, phòng ngừa nhiều bệnh truyền nhiễm nguy hiểm. Trung tâm Tiêm chủng Long Châu là địa chỉ uy tín, cung cấp dịch vụ tiêm chủng an toàn, tiện lợi với đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp và quy trình nghiêm ngặt. Khi tiêm tại đây, khách hàng được hướng dẫn tận tình, đảm bảo vệ sinh và theo dõi sau tiêm chu đáo. Hãy liên hệ với Trung tâm Tiêm chủng Long Châu qua số hotline miễn phí 18006928 để đặt lịch hẹn và bảo vệ sức khỏe cho bản thân và gia đình.