Thủy đậu và zona thần kinh có liên quan gì không?

Câu hỏi:

Chào bác sĩ, tôi nghe nói người từng bị thủy đậu thì sau này có thể bị zona thần kinh. Xin bác sĩ giải thích rõ hơn về mối liên quan giữa hai bệnh này và làm thế nào để phòng ngừa ạ? Tôi xin cảm ơn. (Anh Minh, 35 tuổi, TP.HCM)

Giải đáp từ Bác sĩ:

Câu hỏi được BS. Nguyễn Lê Băng Giang - Chuyên khoa Y học cổ truyền - Nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực Y học cổ truyền giải đáp.

Chào bạn, thắc mắc của bạn cũng là câu hỏi chung của rất nhiều người. Đúng là bệnh thủy đậu và zona thần kinh có mối liên hệ rất mật thiết với nhau vì chúng cùng do một loại virus gây ra, đó là Varicella-Zoster virus (VZV).

Khi một người nhiễm VZV lần đầu, xuất hiện ở mọi đối tượng bất kể trẻ em hay người lớn, sẽ gây ra bệnh thủy đậu với biểu hiện là các nốt mụn nước ngứa khắp cơ thể. Sau khi bệnh thủy đậu khỏi, virus không bị loại bỏ hoàn toàn khỏi cơ thể mà sẽ tồn dưới dạng tiềm ẩn, không hoạt động trong các hạch thần kinh cảm giác gần tủy sống và não bộ.

Sau nhiều năm, khi hệ miễn dịch của cơ thể suy yếu do tuổi tác, căng thẳng, bệnh tật hoặc do sử dụng một số loại thuốc ức chế miễn dịch, virus VZV có thể tái hoạt động. Lúc này, virus sẽ di chuyển dọc theo dây thần kinh ra da và gây ra bệnh zona thần kinh, hay còn gọi là bệnh giời leo. Các triệu chứng của zona là phát ban mụn nước ở một vùng da nhất định kèm theo cảm giác đau rát, bỏng, châm chích.

Như vậy, có thể hiểu zona thần kinh chính là sự tái hoạt động của virus VZV còn tồn tại tiềm ẩn trong cơ thể sau khi mắc thủy đậu. Một người chưa từng mắc thủy đậu hoặc chưa tiêm vắc xin ngừa thuỷ đậu sẽ không bị zona, nhưng có thể bị thủy đậu nếu tiếp xúc với người bệnh zona.

Cách phòng ngừa hiệu quả nhất cho cả hai bệnh này là tiêm chủng. Trẻ em từ 09 tháng tuổi và người lớn chưa từng mắc bệnh thuỷ đậu nên tiêm phòng thủy đậu. Đối với người lớn tuổi, đặc biệt là từ 50 tuổi trở lên, người chưa từng mắc hoặc đã từng mắc bệnh zona đều nên tiêm phòng bệnh zona thần kinh để giảm nguy cơ mắc bệnh và các biến chứng đau dây thần kinh sau zona. Vắc xin phòng bệnh zona thần kinh cũng được khuyến cáo cho người lớn từ 18 tuổi trở lên mắc các bệnh suy giảm miễn dịch, có nguy cơ cao mắc bệnh zona thần kinh.