Hình ảnh bệnh thủy đậu ở người lớn qua từng giai đoạn

Bệnh thủy đậu không phải là bệnh hiếm gặp, nhưng khi mắc ở người lớn, nó thường diễn biến phức tạp hơn nhiều so với trẻ em. Hãy cùng tìm hiểu hình ảnh bệnh thủy đậu ở người lớn qua từng giai đoạn, các biến chứng cần đặc biệt cảnh giác, và cách chăm sóc người bệnh đúng cách.

Bệnh thủy đậu nguy hiểm như thế nào?

Bệnh thủy đậu (Varicella) là bệnh do virus Varicella-zoster (VZV) gây ra. Dù thường gặp ở trẻ em, người lớn hoàn toàn có thể mắc phải, và khi đó bệnh thường nặng hơn hẳn. Triệu chứng kéo dài hơn, phát ban dày đặc hơn, và nguy cơ biến chứng cũng cao hơn đáng kể.

Diễn tiến bệnh qua ba giai đoạn

Bệnh thủy đậu ở người lớn trải qua ba giai đoạn chính. Ở giai đoạn đầu, người bệnh thường chỉ thấy mệt mỏi, đau nhức người và sốt nhẹ, dễ nhầm với cảm thông thường. Giai đoạn tiếp theo mới là lúc phát ban, mụn nước và ngứa xuất hiện rõ rệt, khiến người bệnh rất khó chịu. Toàn bộ quá trình bệnh có thể kéo dài 7 - 14 ngày ở người lớn, lâu hơn so với trẻ em thường khỏi sau 7 - 10 ngày.

Biến chứng của bệnh thủy đậu

Thủy đậu ở người lớn không phải bệnh nhẹ. Dưới đây là các biến chứng thường gặp và đáng lo ngại nhất:

• Viêm phổi thủy đậu: Viêm phổi thủy đậu là một trong những biến chứng nghiêm trọng nhất ở người lớn, có thể dẫn đến suy hô hấp và phải nhập viện. Tỷ lệ người lớn mắc thủy đậu có biểu hiện bất thường ở phổi lên đến 5 - 15%, đặc biệt cao ở người hút thuốc lá, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền.
• Biến chứng thần kinh (viêm não, viêm tiểu não): Virus VZV có thể xâm nhập vào hệ thần kinh trung ương gây viêm não, với các biểu hiện như đau đầu dữ dội, buồn nôn, nôn ói và rối loạn ý thức. Ngoài ra, viêm tiểu não cấp tính biểu hiện bằng đi đứng loạng choạng, mất thăng bằng cũng là biến chứng thần kinh được ghi nhận ở người lớn.
• Nhiễm trùng da và nhiễm trùng máu: Các mụn nước vỡ ra tạo vết thương hở trên da, là "cửa vào" cho vi khuẩn gây nhiễm trùng thứ phát, có thể tiến triển nặng thành nhiễm trùng máu (sepsis), tình trạng đe dọa tính mạng nếu không được điều trị kịp thời.
• Biến chứng mắt: Mắt cũng có thể bị ảnh hưởng, gây viêm giác mạc, viêm màng bồ đào, những biến chứng nếu không được phát hiện và xử trí sớm có thể để lại di chứng thị lực lâu dài.

Ngoài các biến chứng cấp tính trên, điều quan trọng cần biết là sau khi khỏi bệnh, virus VZV không biến mất hoàn toàn. Virus tồn tại tiềm ẩn trong các hạch thần kinh, và về sau, đặc biệt khi hệ miễn dịch suy yếu do tuổi tác, bệnh tật hoặc stress, virus có thể tái hoạt động gây ra Zona thần kinh (Herpes zoster) - một bệnh khác với biểu hiện phát ban đau rát dọc theo đường đi của dây thần kinh. Đây không phải biến chứng trực tiếp của đợt thủy đậu cấp, nhưng là lý do quan trọng để tiêm vắc xin phòng Zona sau khi đã từng mắc thủy đậu.

Lưu ý quan trọng:

• Không dùng aspirin hoặc ibuprofen để hạ sốt khi mắc thủy đậu. Aspirin có thể gây ra hội chứng Reye, một biến chứng hiếm gặp nhưng rất nguy hiểm ảnh hưởng đến gan và não. Nên dùng paracetamol theo hướng dẫn để hạ sốt.
• Nếu bạn chưa từng mắc thủy đậu hoặc chưa tiêm vắc xin, hãy tránh tiếp xúc với người đang mắc bệnh, VZV lây rất mạnh qua đường không khí và tiếp xúc trực tiếp với dịch mụn nước.

Hình ảnh bệnh thủy đậu ở người lớn qua từng giai đoạn

Để nhận diện bệnh thủy đậu đúng cách, cần nắm rõ đặc điểm từng giai đoạn. Ở người lớn, bệnh thường diễn tiến rõ ràng hơn về triệu chứng nhưng cũng kéo dài và nặng hơn trẻ nhỏ.

Giai đoạn 1 - Tiền triệu (1 - 2 ngày đầu)

Giai đoạn này thường bắt đầu bằng sốt, mệt mỏi, đau đầu và chán ăn - những triệu chứng dễ nhầm với cảm cúm thông thường. Sau đó, những chấm đỏ nhỏ li ti bắt đầu xuất hiện trên da, chủ yếu ở vùng thân mình và mặt trước khi lan rộng. Lúc này phát ban chưa rõ ràng, nhưng đây đã là giai đoạn lây bệnh.

Một đặc điểm quan trọng cần biết: phát ban thủy đậu có xu hướng tập trung nhiều nhất ở thân mình, đầu và mặt - khác với tay chân miệng hay sốt phát ban thông thường. Tứ chi thường ít tổn thương hơn vùng thân, điều này giúp phân biệt với một số bệnh da liễu khác.

Giai đoạn 2 - Mụn nước và vỡ mụn (ngày 3 - 7)

Đây là giai đoạn dễ nhận diện nhất. Các đốm đỏ nhanh chóng phát triển thành mụn nước (bọng nước nhỏ chứa dịch trong), sau đó đục dần và bắt đầu vỡ ra. Điểm đặc trưng của thủy đậu là trên cùng một vùng da, có thể thấy đồng thời nhiều dạng tổn thương ở các giai đoạn khác nhau - vừa có đốm đỏ, vừa có mụn nước, vừa có mụn đang vỡ.

Ở người lớn, mụn nước thường lớn hơn và dày đặc hơn, có thể lan đến mặt, da đầu, niêm mạc miệng và trong một số trường hợp cả vùng sinh dục. Giai đoạn này gây ngứa nhiều, đau rát và là thời điểm nguy cơ nhiễm trùng thứ phát cao nhất nếu gãi làm vỡ mụn.

Giai đoạn 3 - Đóng vảy và hồi phục (từ ngày 7 trở đi)

Mụn nước dần khô lại, đóng vảy màu nâu vàng và bong ra. Khi tất cả các nốt đã đóng vảy, người bệnh không còn lây cho người khác nữa. Tuy nhiên ở người lớn, giai đoạn này kéo dài hơn trẻ em, và nếu không chăm sóc đúng cách, các vết thương có thể để lại sẹo thâm hoặc sẹo lõm vĩnh viễn - đặc biệt ở những nốt bị gãi hoặc bị nhiễm trùng thứ phát.

Khi nào cần đến cơ sở y tế ngay?

• Khó thở, thở nhanh hoặc đau ngực, dấu hiệu có thể gặp trong viêm phổi thủy đậu.
• Đau đầu dữ dội, nôn ói, lơ mơ hoặc co giật - cảnh báo biến chứng thần kinh.
• Sốt cao liên tục không giảm sau 4 - 5 ngày.
• Mụn nước bị sưng đỏ, có mủ hoặc có mùi, dấu hiệu nhiễm trùng da thứ phát.
• Mắt đỏ, đau mắt hoặc nhìn mờ trong khi mắc bệnh.

Chăm sóc người bệnh thủy đậu như thế nào?

Chăm sóc đúng cách trong giai đoạn bệnh giúp người bệnh dễ chịu hơn, giảm nguy cơ biến chứng và tránh để lại sẹo. Dưới đây là những điều cần lưu ý theo từng khía cạnh.

Về điều trị và thuốc

Đây là điểm quan trọng mà nhiều người bỏ qua: Ở người lớn, thủy đậu không chỉ cần chăm sóc tại nhà. Bác sĩ có thể cân nhắc kê thuốc kháng virus như acyclovir nếu bệnh nhân được thăm khám sớm trong 24 - 48 giờ đầu khi phát ban. Thuốc kháng virus không chữa khỏi bệnh ngay lập tức nhưng có thể làm ngắn thời gian bệnh và giảm nguy cơ biến chứng nặng. Vì vậy, người lớn mắc thủy đậu nên đến gặp bác sĩ để được đánh giá, không nên tự điều trị hoàn toàn tại nhà.

Để giảm ngứa, có thể dùng calamine lotion thoa lên vùng da bị tổn thương hoặc thuốc kháng histamine đường uống theo hướng dẫn của dược sĩ hoặc bác sĩ. Tuyệt đối không dùng aspirin hay ibuprofen để hạ sốt, thay vào đó hãy dùng paracetamol.

Về vệ sinh da

Giữ da sạch là yếu tố then chốt để tránh nhiễm trùng thứ phát. Tắm nhẹ nhàng hàng ngày bằng xà phòng dịu nhẹ, không chà xát mạnh lên vùng mụn nước. Lau khô người bằng khăn sạch, mềm bằng cách thấm nhẹ thay vì chà. Nếu mụn nước bị vỡ, cần vệ sinh vết thương cẩn thận và tránh để tay bẩn chạm vào. Móng tay nên cắt ngắn để hạn chế gãi gây tổn thương da thêm.

Về dinh dưỡng

Cơ thể đang chống lại virus nên cần được bổ sung đầy đủ dưỡng chất. Ưu tiên các thực phẩm dễ tiêu, giàu vitamin C như cam, chanh, kiwi và các loại rau xanh để hỗ trợ hệ miễn dịch. Nên ăn nhiều súp, cháo loãng nếu trong miệng có nốt loét gây khó nhai. Uống đủ nước, ít nhất 2 lít mỗi ngày để tránh mất nước và hỗ trợ quá trình hồi phục.

Về sinh hoạt hằng ngày

Người bệnh thủy đậu nên được nghỉ ngơi hoàn toàn để cơ thể có thể phục hồi nhanh chóng. Tránh vận động mạnh, ra ngoài hoặc tiếp xúc với người khác để tránh lây nhiễm. Hạn chế tiếp xúc với những người chưa từng mắc thủy đậu, đặc biệt là phụ nữ mang thai, người có hệ miễn dịch yếu hoặc trẻ nhỏ. Ngoài ra, người bệnh cần tránh gãi các mụn nước vì điều này có thể làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và để lại sẹo.

Về sinh hoạt và cách ly

Người bệnh cần nghỉ ngơi hoàn toàn và cách ly tại nhà cho đến khi tất cả nốt đã đóng vảy khô (thường sau 7 - 10 ngày kể từ khi phát ban). Tránh tiếp xúc gần với phụ nữ mang thai, người có hệ miễn dịch suy giảm và trẻ nhỏ chưa tiêm vắc xin, đây là những đối tượng dễ bị biến chứng nặng nếu lây nhiễm. Quần áo và khăn mặt của người bệnh cần được giặt riêng.

Thủy đậu ở người lớn không trải qua nhẹ nhàng như trẻ nhỏ mà luôn diễn biến phức tạp, kéo dài và chực chờ nhiều biến chứng nặng nề (như viêm phổi, nhiễm trùng máu). Đừng để dịch bệnh làm gián đoạn công việc, sinh hoạt và đe dọa sức khỏe của bạn! Tiêm vắc xin chính là 'lá chắn' chủ động, an toàn và tiết kiệm nhất để phòng ngừa bệnh cùng các biến chứng nguy hiểm.

Hiện nay, Trung tâm Tiêm chủng Long Châu đang cung cấp các loại vắc xin phòng thủy đậu thế hệ mới (như Varilrix, Varivax, Barycela inj), đảm bảo hiệu quả bảo vệ cao và an toàn tiêm chủng theo tiêu chuẩn GSP. Ngoài ra, nếu bạn đã từng mắc thủy đậu, hãy chủ động hỏi bác sĩ về vắc xin phòng Zona thần kinh - đặc biệt khi bước qua tuổi 50.

Xem thêm:

• Cách chữa thủy đậu ở người lớn nhanh nhất và cách phòng bệnh hiệu quả
• Nổi nốt thủy đậu và cách xử lý an toàn, hiệu quả