Herpes sinh dục có nguy hiểm không? Dấu hiệu, biến chứng và cách phòng ngừa

Herpes sinh dục là bệnh nhiễm trùng do virus Herpes simplex (HSV) gây ra, chủ yếu liên quan đến HSV-2 nhưng HSV-1 cũng có thể gây bệnh ở vùng sinh dục. Nhiều người nhiễm HSV không có triệu chứng rõ ràng. Hiểu đúng mức độ nguy hiểm giúp người bệnh chủ động thăm khám, điều trị và hạn chế lây nhiễm.

Herpes sinh dục có nguy hiểm không?

Nhìn chung, herpes sinh dục thường không đe dọa tính mạng ở người có sức khỏe và hệ miễn dịch bình thường. Tuy nhiên, bệnh không nên bị xem nhẹ vì virus HSV có khả năng tồn tại lâu dài trong cơ thể, gây các đợt tái phát và có thể truyền sang người khác ngay cả khi triệu chứng không rõ ràng.

Các đợt bệnh có thể gây mụn nước, vết loét, đau, ngứa hoặc nóng rát vùng sinh dục. Một số người còn đau khi đi tiểu, khó chịu khi quan hệ và ảnh hưởng đáng kể đến sinh hoạt hằng ngày. Đợt nhiễm đầu tiên đôi khi biểu hiện rõ hơn các lần tái phát sau, có thể kèm sốt, đau cơ hoặc nổi hạch.

Mức độ ảnh hưởng của herpes sinh dục khác nhau ở từng người. Những vấn đề cần lưu ý gồm:

• Bệnh có thể tái phát sau khi triệu chứng đã biến mất.
• HSV vẫn có khả năng lây truyền khi người nhiễm không nhìn thấy tổn thương.
• Các vết loét sinh dục có thể làm tăng nguy cơ mắc một số bệnh lây truyền qua đường tình dục khi có phơi nhiễm.
• Phụ nữ mang thai cần được theo dõi do có nguy cơ truyền HSV cho trẻ trong một số trường hợp.
• Người suy giảm miễn dịch có thể gặp triệu chứng nặng hoặc tái phát thường xuyên hơn.

Đặc biệt, nhiễm HSV-2 có liên quan đến nguy cơ mắc HIV cao hơn khi người bệnh có phơi nhiễm với HIV. Vì vậy, người có triệu chứng nghi ngờ herpes sinh dục nên được thăm khám và tư vấn xét nghiệm phù hợp thay vì tự đánh giá tình trạng bệnh tại nhà.

Dấu hiệu nhận biết herpes sinh dục

Herpes sinh dục có thể do HSV-1 hoặc HSV-2 gây ra. HSV-2 chủ yếu lây qua tiếp xúc tình dục và thường gây herpes sinh dục, trong khi HSV-1 vốn thường liên quan đến herpes miệng nhưng có thể truyền xuống vùng sinh dục qua tiếp xúc miệng sinh dục.

Không phải người nhiễm HSV nào cũng xuất hiện biểu hiện điển hình. Nhiều trường hợp có triệu chứng nhẹ hoặc không nhận biết được, khiến người bệnh có thể không biết mình đã nhiễm virus.

Khi có biểu hiện, các dấu hiệu thường gặp gồm:

• Ngứa, châm chích, nóng rát hoặc đau ở vùng sinh dục.
• Xuất hiện những mụn nước nhỏ, có thể mọc thành từng cụm.
• Mụn nước vỡ tạo thành các vết loét gây đau.
• Đau hoặc nóng rát khi đi tiểu nếu tổn thương nằm gần đường tiểu.
• Có thể xuất hiện sốt, đau đầu, đau cơ hoặc nổi hạch trong đợt nhiễm đầu.

Các tổn thương do herpes có thể xuất hiện ở cơ quan sinh dục ngoài, hậu môn, mông hoặc vùng da lân cận. Một số triệu chứng có thể giống những bệnh lý da liễu hoặc nhiễm trùng khác nên không thể xác định herpes chỉ bằng quan sát thông thường.

Khi nghi ngờ, bác sĩ có thể thăm khám và lấy mẫu từ tổn thương đang hoạt động để xét nghiệm xác định HSV-1 hoặc HSV-2. Trong một số trường hợp, xét nghiệm máu có thể được cân nhắc tùy mục đích đánh giá.

Herpes sinh dục có thể gây những biến chứng gì?

Phần lớn người bệnh có thể kiểm soát herpes sinh dục, nhưng một số biến chứng vẫn có thể xảy ra. Nguy cơ thường đáng lưu ý hơn ở phụ nữ mang thai, trẻ sơ sinh, người suy giảm miễn dịch hoặc trường hợp nhiễm trùng diễn tiến nặng.

Herpes tái phát và ảnh hưởng đến sinh hoạt

Sau lần nhiễm đầu tiên, HSV có thể tồn tại tiềm ẩn trong các tế bào thần kinh và tái hoạt động về sau. HSV-2 sinh dục có xu hướng gây tái phát thường xuyên hơn herpes sinh dục do HSV-1. Tuy nhiên, tần suất và mức độ tái phát có thể khác nhau đáng kể giữa từng người.

Những đợt tái phát có thể gây đau, ngứa hoặc khó chịu và ảnh hưởng đến đời sống tình dục. Việc lo lắng về nguy cơ truyền virus cho bạn tình cũng có thể tạo áp lực tâm lý. Trao đổi cởi mở với bạn tình và tuân thủ kế hoạch điều trị giúp người bệnh chủ động kiểm soát tình trạng này.

Nguy cơ đối với phụ nữ mang thai và trẻ sơ sinh

Herpes sinh dục cần được lưu ý đặc biệt trong thai kỳ vì HSV có thể truyền từ mẹ sang trẻ, chủ yếu trong quá trình sinh. Nguy cơ herpes sơ sinh cao hơn khi người mẹ nhiễm HSV lần đầu vào giai đoạn cuối thai kỳ.

Herpes sơ sinh hiếm gặp nhưng có thể gây bệnh nghiêm trọng, ảnh hưởng đến hệ thần kinh hoặc các cơ quan của trẻ. Vì vậy, phụ nữ đang mang thai hoặc dự định mang thai cần thông báo cho bác sĩ nếu từng mắc herpes sinh dục hoặc xuất hiện tổn thương nghi ngờ.

Biến chứng ở người suy giảm miễn dịch

Người có hệ miễn dịch suy giảm có thể gặp triệu chứng herpes kéo dài, nặng hơn hoặc tái phát thường xuyên hơn. Trong những trường hợp hiếm, HSV-2 có thể liên quan đến viêm màng não, viêm não hoặc nhiễm trùng lan tỏa.

Do đó, nếu người bệnh đang điều trị bệnh làm suy giảm miễn dịch hoặc có tình trạng miễn dịch yếu, việc xuất hiện các tổn thương nghi ngờ herpes cần được đánh giá y tế sớm.

Điều trị và phòng ngừa herpes sinh dục như thế nào?

Hiện chưa có phương pháp loại bỏ hoàn toàn virus HSV khỏi cơ thể. Tuy nhiên, herpes sinh dục có thể được kiểm soát bằng thuốc kháng virus, chăm sóc phù hợp và các biện pháp hạn chế lây truyền.

Điều trị herpes sinh dục

Thuốc kháng virus đường uống như acyclovir, valacyclovir hoặc famciclovir có thể được chỉ định tùy tình trạng. Điều trị có thể giúp các tổn thương lành nhanh hơn, giảm thời gian và mức độ triệu chứng, đồng thời hạn chế tần suất tái phát ở một số người.

Với người tái phát thường xuyên, bác sĩ có thể cân nhắc điều trị ức chế hằng ngày. Phương pháp này có thể giảm số đợt bùng phát và hỗ trợ giảm nguy cơ truyền virus cho bạn tình. Tuy nhiên, thuốc không loại bỏ virus tiềm ẩn và người bệnh không nên tự mua hoặc tự thay đổi liều dùng khi chưa được hướng dẫn.

Trong thời gian xuất hiện tổn thương, người bệnh nên giữ vùng sinh dục sạch, khô, mặc quần áo rộng và hạn chế các tác động gây cọ xát. Nếu đau nhiều, tổn thương lan rộng hoặc xuất hiện triệu chứng toàn thân bất thường, cần đi khám để được xử trí phù hợp.

Cách giảm nguy cơ lây truyền HSV

HSV có thể lây qua tiếp xúc da với da ở vùng sinh dục, hậu môn hoặc thông qua các tổn thương và dịch tiết chứa virus. Đáng chú ý, virus vẫn có thể được truyền khi người nhiễm không có biểu hiện rõ ràng.

Để giảm nguy cơ lây nhiễm, nên:

• Tránh quan hệ tình dục khi đang có mụn nước, vết loét, đau rát hoặc dấu hiệu báo trước một đợt bùng phát.
• Sử dụng bao cao su đúng cách và đều đặn khi quan hệ tình dục.
• Trao đổi với bạn tình về tình trạng nhiễm HSV để cùng lựa chọn biện pháp phòng ngừa.
• Không chạm trực tiếp vào vùng tổn thương, đồng thời rửa tay sạch nếu vô tình tiếp xúc.
• Tuân thủ điều trị ức chế nếu được bác sĩ chỉ định.

Bao cao su giúp giảm nguy cơ nhưng không thể bảo vệ hoàn toàn vì HSV có thể hiện diện ở những vùng da không được bao phủ. Do đó, kết hợp nhiều biện pháp phòng ngừa sẽ phù hợp hơn so với chỉ dựa vào một phương pháp.

Herpes sinh dục có nguy hiểm không? Phần lớn trường hợp có thể kiểm soát và không đe dọa tính mạng ở người khỏe mạnh. Tuy nhiên, virus tồn tại lâu dài, có khả năng tái phát và lây truyền ngay cả khi không có triệu chứng, đồng thời có thể gây biến chứng đáng lưu ý ở phụ nữ mang thai, trẻ sơ sinh và người suy giảm miễn dịch.

Khi xuất hiện mụn nước, vết loét, đau rát vùng sinh dục hoặc nghi ngờ đã tiếp xúc với HSV, người bệnh nên chủ động thăm khám để được chẩn đoán và hướng dẫn điều trị phù hợp. Không nên tự dùng thuốc hoặc trì hoãn khám khi triệu chứng diễn tiến bất thường.