Dấu hiệu ung thư khoang miệng: 10 cảnh báo sớm dễ bị bỏ qua

Ung thư khoang miệng là một trong những bệnh lý ác tính có thể quan sát trực tiếp bằng mắt thường, tuy nhiên lại thường được phát hiện muộn do triệu chứng ban đầu không rõ ràng. Nhiều người chủ quan trước các tổn thương nhỏ trong miệng, cho rằng chỉ là viêm loét thông thường. Việc hiểu đúng và đầy đủ về dấu hiệu của bệnh ung thư khoang miệng đóng vai trò quan trọng trong tầm soát sớm và cải thiện tiên lượng điều trị.

Những dấu hiệu ung thư khoang miệng thường gặp

Ung thư khoang miệng ở giai đoạn sớm thường biểu hiện bằng các thay đổi rất kín đáo tại niêm mạc miệng, dễ bị nhầm lẫn với viêm nhiễm thông thường hoặc các tổn thương lành tính. Tuy nhiên, điểm chung quan trọng của các dấu hiệu bệnh ung thư khoang miệng là tính kéo dài, không tự lành và có xu hướng tiến triển nặng dần theo thời gian. Việc nhận biết sớm các biểu hiện bất thường này có vai trò quyết định trong chẩn đoán sớm và cải thiện tiên lượng điều trị.

Mảng trắng bất thường trong khoang miệng

Mảng trắng trong khoang miệng là một trong những dấu hiệu sớm thường gặp của ung thư khoang miệng, đặc biệt ở người có tiền sử hút thuốc lá hoặc uống rượu kéo dài. Các mảng này thường xuất hiện ở lợi, niêm mạc má, mặt dưới lưỡi hoặc sàn miệng.

Khác với tưa miệng hoặc nhiễm nấm, mảng trắng nghi ngờ ác tính thường bám chắc vào niêm mạc, khó bong khi cạo, bề mặt có thể gồ ghề hoặc dày lên bất thường. Phần lớn các trường hợp không gây đau ở giai đoạn đầu, khiến người bệnh dễ chủ quan và bỏ qua.

Vùng niêm mạc đỏ kéo dài, dễ đau rát

Một vùng niêm mạc miệng chuyển sang màu đỏ sẫm, tồn tại dai dẳng và kèm cảm giác đau rát là dấu hiệu cần đặc biệt lưu ý. Tổn thương này thường có ranh giới không đều, bề mặt mỏng và dễ chảy máu khi chạm vào.

Niêm mạc đỏ kéo dài không đáp ứng với các biện pháp điều trị thông thường (như thuốc bôi, súc miệng kháng viêm) có thể phản ánh sự biến đổi bất thường của tế bào biểu mô. Trên lâm sàng, đây được xem là một dạng tổn thương tiền ung thư hoặc ung thư giai đoạn sớm.

Vết loét miệng không lành sau 2 tuần

Loét miệng là tình trạng phổ biến và thường lành tính, tuy nhiên vết loét không rõ nguyên nhân, không lành sau 2 tuần cần được xem xét nghiêm túc. Các vết loét nghi ngờ ung thư thường có bờ cứng, đáy không đều, dễ chảy máu và gây đau tăng dần. Không giống loét nhiệt miệng thông thường, những tổn thương này không cải thiện dù đã áp dụng các biện pháp điều trị tại chỗ và có xu hướng lan rộng theo thời gian.

Cục cứng dưới niêm mạc miệng

Một cục cứng xuất hiện dưới niêm mạc miệng, không đau và phát triển chậm là dấu hiệu dễ bị bỏ sót. Ở giai đoạn đầu, bề mặt niêm mạc phía trên khối cứng có thể vẫn hoàn toàn bình thường, khiến người bệnh không nhận thấy bất thường. Theo thời gian, khối này có thể tăng kích thước, làm biến dạng cấu trúc xung quanh. Đây là biểu hiện thường gặp của các khối u ác tính phát triển từ lớp sâu của mô khoang miệng.

Tổn thương miệng do răng giả hoặc răng sắc nhọn không hồi phục

Các sang chấn cơ học do răng giả kém chất lượng hoặc răng có bờ sắc nhọn có thể gây tổn thương niêm mạc miệng. Tuy nhiên, nếu tổn thương vẫn tồn tại dù đã loại bỏ yếu tố kích thích, đây không còn là tổn thương đơn thuần. Những tổn thương không hồi phục này có thể là dấu hiệu sớm của biến đổi ác tính tại vùng niêm mạc bị kích thích kéo dài.

Chảy máu miệng không rõ nguyên nhân

Chảy máu trong khoang miệng xảy ra tự nhiên hoặc khi chạm nhẹ, không liên quan đến viêm nướu hay chấn thương rõ ràng, là dấu hiệu đáng lo ngại. Hiện tượng này phản ánh sự tổn thương bất thường của niêm mạc hoặc mạch máu tại vùng có khối u. Người bệnh thường nhầm lẫn với viêm lợi hoặc bệnh răng miệng thông thường, dẫn đến trì hoãn thăm khám chuyên khoa.

Đau khoang miệng tăng dần, không rõ nguyên nhân

Đau khoang miệng kéo dài, mức độ tăng dần theo thời gian và không đáp ứng với thuốc giảm đau thông thường là một biểu hiện quan trọng. Cơn đau có thể âm ỉ hoặc dữ dội, đôi khi lan ra vùng mặt hoặc cổ. Đây thường là dấu hiệu của tổn thương xâm lấn sâu, đặc biệt khi ung thư bắt đầu ảnh hưởng đến các cấu trúc thần kinh và mô xung quanh.

Khó nhai, khó nuốt hoặc khó nói

Sự xuất hiện của cảm giác vướng, cứng hàm, khó vận động lưỡi hoặc khó nuốt thức ăn có thể liên quan đến sự phát triển của khối u trong khoang miệng. Những thay đổi này ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng ăn uống và giao tiếp của người bệnh. Trong nhiều trường hợp, đây là dấu hiệu cho thấy tổn thương đã lan rộng và không còn khu trú ở bề mặt niêm mạc.

Tê bì lưỡi hoặc một vùng trong miệng

Cảm giác tê bì, giảm hoặc mất cảm giác tại lưỡi hay một vùng trong khoang miệng là biểu hiện của tổn thương thần kinh. Đây không phải là triệu chứng thường gặp của các bệnh lý miệng lành tính. Dấu hiệu này thường liên quan đến ung thư đã xâm lấn sâu, ảnh hưởng đến hệ thống thần kinh vùng đầu - cổ.

Đau tai kéo dài không do bệnh tai mũi họng

Đau tai kéo dài, không phát hiện nguyên nhân tại tai mũi họng, có thể là đau lan từ khoang miệng. Hiện tượng này xảy ra do các đường dẫn truyền thần kinh chung giữa tai và khoang miệng. Đây là dấu hiệu thường gặp ở giai đoạn tiến triển và cần được đánh giá kỹ để loại trừ ung thư khoang miệng hoặc vùng hầu họng.

Ai có nguy cơ cao xuất hiện dấu hiệu của ung thư khoang miệng?

Ung thư khoang miệng có thể xảy ra ở nhiều đối tượng, tuy nhiên nguy cơ xuất hiện các dấu hiệu của bệnh cao hơn rõ rệt ở những nhóm sau:

• Người hút thuốc lá hoặc sử dụng các sản phẩm thuốc lá (thuốc lá điếu, cigar, tẩu, thuốc lá nhai, nhúng), do khói thuốc chứa nhiều chất gây ung thư làm tổn thương trực tiếp niêm mạc miệng.
• Người uống rượu bia thường xuyên hoặc uống rượu với lượng lớn, vì các sản phẩm chuyển hóa của rượu có khả năng gây tổn thương tế bào niêm mạc.
• Người vừa hút thuốc vừa uống rượu, đây là nhóm nguy cơ rất cao do tác dụng cộng hợp, làm tăng nguy cơ ung thư khoang miệng nhiều lần.
• Người nhiễm virus HPV, đặc biệt HPV type 16, thường liên quan đến ung thư khoang miệng và hầu họng, có thể gặp ở người trẻ tuổi.
• Người lớn tuổi, nguy cơ tăng dần theo tuổi, thường gặp ở người trên 50 - 55 tuổi.
• Nam giới, có tỷ lệ mắc ung thư khoang miệng cao hơn nữ giới, đặc biệt sau 40 tuổi.
• Người có tiền sử gia đình mắc ung thư, do yếu tố di truyền làm tăng nguy cơ bệnh.
• Người có chế độ ăn thiếu rau xanh và trái cây, dẫn đến thiếu các vi chất bảo vệ tế bào niêm mạc.

Lưu ý rằng, ung thư khoang miệng vẫn có thể xảy ra ở người không hút thuốc và ít uống rượu, vì vậy không nên chủ quan khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường trong khoang miệng.

Khi xuất hiện dấu hiệu của ung thư khoang miệng cần làm gì?

Khi nhận thấy bất kỳ dấu hiệu của ung thư khoang miệng nào kéo dài, đặc biệt là các tổn thương không rõ nguyên nhân và không lành sau 2 tuần, người bệnh cần có hướng xử trí đúng để tránh bỏ lỡ thời điểm chẩn đoán sớm.

• Không tự ý điều trị kéo dài tại nhà: Việc tự mua thuốc, súc miệng hoặc sử dụng các biện pháp dân gian trong thời gian dài có thể làm che lấp triệu chứng và khiến bệnh tiến triển âm thầm. Nếu tổn thương không cải thiện sau khoảng 2 tuần, cần dừng việc tự điều trị và đi khám chuyên khoa.
• Chủ động đến khám bác sĩ chuyên khoa phù hợp: Người bệnh nên đến khám tại các cơ sở y tế có chuyên khoa Tai Mũi Họng, Răng Hàm Mặt hoặc Ung Bướu để được đánh giá chính xác. Bác sĩ sẽ thăm khám trực tiếp khoang miệng, đánh giá đặc điểm tổn thương và mức độ nghi ngờ ác tính.
• Thực hiện các phương pháp chẩn đoán theo chỉ định y tế: Khi cần thiết, bác sĩ có thể chỉ định sinh thiết tổn thương để xác định bản chất tế bào. Ngoài ra, các phương pháp chẩn đoán hình ảnh như X-quang, CT, MRI hoặc các xét nghiệm khác có thể được sử dụng nhằm đánh giá mức độ lan rộng của bệnh.
• Tuân thủ kế hoạch theo dõi và điều trị: Trong trường hợp được chẩn đoán ung thư khoang miệng, việc tuân thủ phác đồ điều trị đóng vai trò quan trọng trong hiệu quả điều trị và tiên lượng sống. Nếu tổn thương chưa xác định ác tính, người bệnh vẫn cần tái khám định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ.
• Chủ động phòng ngừa và theo dõi lâu dài: Bên cạnh việc điều trị, người bệnh cần hạn chế hoặc ngừng hoàn toàn thuốc lá, rượu bia, chăm sóc răng miệng đúng cách và tái khám định kỳ, đặc biệt đối với những người thuộc nhóm nguy cơ cao.

Dấu hiệu ung thư khoang miệng ở giai đoạn sớm thường âm thầm và dễ bị xem nhẹ, trong khi phát hiện muộn có thể làm giảm đáng kể hiệu quả điều trị. Việc chủ động quan sát, tự khám miệng định kỳ và đi khám chuyên khoa khi có biểu hiện bất thường là yếu tố then chốt giúp nâng cao tiên lượng sống. Nhận biết đúng các dấu hiệu của ung thư khoang miệng chính là bước đầu quan trọng để bảo vệ sức khỏe lâu dài.