Dấu hiệu tai biến nhẹ là gì? Nhận biết sớm để xử trí kịp thời

Tai biến mạch máu não là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn tật trên toàn thế giới. Trước khi xảy ra cơn đột quỵ nghiêm trọng, một số người có thể xuất hiện những biểu hiện thoáng qua, còn gọi là cơn thiếu máu não thoáng qua (TIA). Đây được xem là "lời cảnh báo" quan trọng mà không nên bỏ qua. Hiểu rõ dấu hiệu tai biến nhẹ sẽ giúp người bệnh và người thân chủ động xử trí đúng cách, nâng cao cơ hội điều trị hiệu quả và hạn chế các biến chứng nguy hiểm. 

Tai biến nhẹ là gì?

Cơn thiếu máu não thoáng qua, đôi khi được gọi dân gian là "tai biến nhẹ", là một cấp cứu y khoa và không nên xem là tình trạng nhẹ. Sự gián đoạn này khiến tế bào não không được cung cấp đầy đủ oxy và chất dinh dưỡng, từ đó xuất hiện các triệu chứng như yếu hoặc tê tay chân, khó nói, nói ngọng hoặc suy giảm thị lực tạm thời.

TIA chủ yếu xảy ra do dòng máu đến não bị cản trở tạm thời. Nguyên nhân thường gặp là cục máu đông hoặc mảng xơ vữa trong lòng động mạch làm hẹp hoặc bít tắc mạch máu nuôi não. Khi quá trình lưu thông máu bị gián đoạn, vùng não bị ảnh hưởng sẽ rơi vào tình trạng thiếu oxy và dưỡng chất, dẫn đến các biểu hiện thần kinh trong thời gian ngắn.

Các triệu chứng của tai biến nhẹ thường chỉ kéo dài vài phút rồi tự biến mất mà không gây tổn thương não vĩnh viễn. Tuy nhiên, đây không phải là tình trạng vô hại. TIA được xem là dấu hiệu cảnh báo sớm cho thấy nguy cơ xảy ra đột quỵ trong tương lai nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời. Vì vậy, dù các biểu hiện đã hết, người bệnh vẫn cần đến cơ sở y tế để được thăm khám và đánh giá nguy cơ.

Dấu hiệu tai biến nhẹ gồm những gì?

Tai biến nhẹ thường có các biểu hiện tương tự đột quỵ, nhưng các triệu chứng sẽ giảm dần và biến mất trong khoảng 1 - 2 giờ. Đây còn được gọi là cơn thiếu máu não thoáng qua. Mặc dù các dấu hiệu chỉ xuất hiện đột ngột và có thể tự hết sau vài phút đây là điểm dễ bị bỏ qua, người bệnh vẫn không nên chủ quan vì đây có thể là lời cảnh báo nguy cơ xảy ra đột quỵ thực sự.

Chóng mặt, ù tai và mất thăng bằng

Khi lượng máu lên não bị suy giảm do mạch máu bị tắc hoặc tổn thương, người bệnh có thể gặp các triệu chứng như:

• Chóng mặt;
• Hoa mắt, ù tai;
• Đi đứng loạng choạng;
• Tay chân yếu, khó giữ thăng bằng.

Đây là những dấu hiệu khá phổ biến trong giai đoạn đầu của tai biến nhẹ.

Khó nói hoặc nói không rõ

Một số người bệnh có thể gặp tình trạng rối loạn ngôn ngữ tạm thời như:

• Nói ngọng;
• Khó phát âm;
• Khó diễn đạt ý muốn nói;
• Gặp khó khăn khi giao tiếp.

Triệu chứng này thường xuất hiện trước hoặc trong cơn tai biến nhẹ và cần được lưu ý.

Đau đầu dữ dội xuất hiện đột ngột

Những cơn đau đầu thông thường thường không đáng lo ngại và có thể tự thuyên giảm. Tuy nhiên, nếu cơn đau xuất hiện bất ngờ, mức độ dữ dội hơn bình thường và không rõ nguyên nhân thì đây có thể là dấu hiệu cảnh báo tai biến nhẹ. Khi gặp tình trạng này, người bệnh nên đến cơ sở y tế để được kiểm tra và đánh giá sớm, thay vì tự theo dõi tại nhà.

Tê bì ở ngón tay, ngón chân

Việc lưu thông máu kém có thể khiến người bệnh cảm thấy tê hoặc châm chích ở các đầu ngón tay, ngón chân như bị kim đâm. Tuy nhiên, dấu hiệu này cũng có thể liên quan đến các bệnh lý khác như tiểu đường hoặc bệnh về xương khớp. Vì vậy, cần kết hợp với các triệu chứng khác để đánh giá chính xác nguyên nhân.

Thị lực thay đổi bất thường

Mặc dù không phải triệu chứng điển hình, rối loạn thị giác vẫn có thể xuất hiện ở người bị tai biến nhẹ. Người bệnh có thể gặp các biểu hiện như:

• Hoa mắt;
• Nhìn mờ;
• Mắt chói sáng hoặc nhìn thấy ánh sáng lập lòe.

Nếu những triệu chứng này xuất hiện đột ngột, không nên chủ quan.

Suy giảm nhận thức tạm thời

Tai biến nhẹ cũng có thể ảnh hưởng đến khả năng ghi nhớ và nhận thức. Người bệnh có thể:

• Hay quên;
• Khó nhớ vị trí đồ vật;
• Mất phương hướng về không gian hoặc thời gian.

Các biểu hiện này thường chỉ diễn ra trong thời gian ngắn nhưng vẫn cần được theo dõi.

Run tay chân, đi lại không vững

Một dấu hiệu khác dễ nhận thấy là tay hoặc chân bị run, cơ thể mất thăng bằng khiến việc đứng hoặc di chuyển trở nên khó khăn. Nếu tình trạng này ngày càng nghiêm trọng hoặc xuất hiện nhiều lần, người bệnh nên đi khám để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

Lưu ý: Dù các triệu chứng của tai biến nhẹ có thể tự biến mất sau một thời gian ngắn, người bệnh vẫn cần theo dõi sức khỏe sát sao. Đây là dấu hiệu cảnh báo nguy cơ đột quỵ trong tương lai và các cơn tai biến có thể tái phát với mức độ nghiêm trọng hơn nếu không được phát hiện, điều trị và kiểm soát các yếu tố nguy cơ kịp thời.

Phải làm gì khi phát hiện dấu hiệu tai biến nhẹ?

Việc xử lý đúng ngay từ những phút đầu có thể giúp hạn chế biến chứng và tăng cơ hội điều trị hiệu quả. Dưới đây là những việc cần làm trong từng trường hợp. 

Khi phát hiện người khác có dấu hiệu tai biến 

Trong trường hợp bạn phát hiện người xung quanh có biểu hiện nghi ngờ tai biến, cần hành động nhanh chóng và đúng cách để hỗ trợ họ kịp thời.

• Gọi cấp cứu 115 ngay lập tức: Liên hệ lực lượng y tế để đưa người bệnh đến bệnh viện càng sớm càng tốt. Bác sĩ sẽ kiểm tra và đánh giá mức độ nguy hiểm để có hướng xử lý phù hợp.
• Không tự ý cho dùng thuốc: Trong lúc chờ cấp cứu, tuyệt đối không cho người bệnh uống thuốc vì có thể gây ảnh hưởng xấu nếu tình trạng chưa được xác định rõ.
• Giữ người bệnh ở trạng thái ổn định: Cho người bệnh nằm yên ở tư thế thoải mái, hạn chế di chuyển và giúp họ giữ bình tĩnh để tránh làm tình trạng nặng hơn.

Khi chính bạn bị tai biến nhẹ 

Nếu bạn là người xuất hiện triệu chứng nghi ngờ tai biến, việc xử lý đúng cách sẽ giúp giảm nguy cơ biến chứng nguy hiểm.

• Dừng ngay mọi hoạt động và gọi cấp cứu: Ngay khi nhận thấy dấu hiệu bất thường, hãy ngừng công việc và liên hệ 115 để được hỗ trợ y tế kịp thời.
• Không tự lái xe đến bệnh viện: Dù triệu chứng nhẹ, bạn vẫn không nên tự di chuyển vì tình trạng có thể trở nặng đột ngột gây nguy hiểm.
• Thông báo cho người xung quanh: Nếu có thể, hãy nói rõ tình trạng sức khỏe hiện tại để những người gần đó hỗ trợ và cung cấp thông tin cho nhân viên y tế.

Dấu hiệu tai biến nhẹ tuy có thể chỉ kéo dài trong thời gian ngắn và tự biến mất nhưng tuyệt đối không nên xem nhẹ. Đây là biểu hiện của cơn thiếu máu não thoáng qua và có thể là lời cảnh báo sớm về nguy cơ đột quỵ. Khi xuất hiện các triệu chứng như méo miệng, yếu tay chân, nói khó hay nhìn mờ đột ngột, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay để được chẩn đoán và điều trị. Chủ động kiểm soát các yếu tố nguy cơ, duy trì lối sống lành mạnh và khám sức khỏe định kỳ sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe não bộ lâu dài.