Cảnh báo ngộ độc cá nóc: Nguy cơ tiềm ẩn và cách xử trí kịp thời

Thực tế cho thấy nhiều trường hợp ngộ độc cá nóc xảy ra do tâm lý chủ quan, cho rằng có thể chế biến an toàn hoặc phân biệt được cá độc và cá không độc. Việc hiểu rõ nguy cơ tiềm ẩn khi ăn cá nóc, mức độ nguy hiểm của độc tố, cũng như cách sơ cứu và cấp cứu kịp thời là yếu tố then chốt để bảo vệ tính mạng.

Nguy cơ tiềm ẩn khi ăn cá nóc

Cá nóc tồn tại dưới nhiều loài khác nhau, trong đó phần lớn đều có khả năng chứa độc tố nguy hiểm. Điều đáng lo ngại là độc tố trong cá nóc không bị phá hủy khi đun nấu ở nhiệt độ cao, vì vậy việc nấu chín kỹ hay chế biến cầu kỳ không làm giảm rủi ro ngộ độc.

Nguy cơ thường xuất phát từ việc người dân tự đánh bắt và tự chế biến cá nóc mà không có kiến thức chuyên môn. Chỉ cần một sai sót nhỏ trong quá trình làm cá, đặc biệt là khi làm vỡ gan hoặc buồng trứng, độc tố có thể lan sang phần thịt và gây ngộ độc nặng. Nhiều trường hợp cho thấy người ăn chỉ sử dụng một lượng nhỏ cá nóc nhưng vẫn gặp biến chứng nghiêm trọng.

Độc tố cá nóc nguy hiểm như thế nào?

Độc tố chính trong cá nóc là tetrodotoxin, một độc tố thần kinh cực mạnh. Tetrodotoxin có khả năng ngăn chặn dẫn truyền xung thần kinh, làm tê liệt cơ bắp và ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động hô hấp. Chỉ một lượng rất nhỏ độc tố này cũng đủ gây nguy hiểm đến tính mạng con người.

Độc tố cá nóc tập trung nhiều ở gan, buồng trứng, ruột và da cá. Trong quá trình chế biến không đúng cách, độc tố dễ dàng nhiễm sang thịt cá và không thể nhận biết bằng mùi hay vị. Đến nay, y học vẫn chưa có thuốc giải độc đặc hiệu cho tetrodotoxin, việc điều trị chủ yếu dựa vào hồi sức và hỗ trợ chức năng sống.

Dấu hiệu nhận biết ngộ độc cá nóc

Các triệu chứng ngộ độc cá nóc thường xuất hiện sớm, có thể chỉ sau 10 đến 30 phút hoặc muộn hơn vài giờ sau khi ăn. Biểu hiện ban đầu thường là tê môi, tê lưỡi, cảm giác châm chích ở đầu ngón tay, kèm theo buồn nôn, nôn hoặc đau bụng nhẹ.

Khi độc tố tiếp tục tác động lên hệ thần kinh, người bệnh có thể gặp tình trạng nói khó, nuốt khó, yếu cơ và đi lại loạng choạng. Ở giai đoạn nặng, ngộ độc cá nóc có thể gây liệt toàn thân, suy hô hấp, tụt huyết áp và hôn mê. Nếu không được cấp cứu kịp thời, người bệnh có nguy cơ tử vong rất cao trong thời gian ngắn.

Sơ cứu và cấp cứu khi ngộ độc cá nóc

Ngay khi nghi ngờ ngộ độc cá nóc, cần xử trí khẩn cấp và không chờ đợi triệu chứng nặng mới đi bệnh viện. Nếu người bệnh còn hoàn toàn tỉnh táo và mới ăn cá trong thời gian ngắn, có thể hỗ trợ gây nôn nhẹ để loại bỏ phần thức ăn còn trong dạ dày, nhưng phải hết sức thận trọng để tránh sặc.

Trong thời gian chờ đưa đến cơ sở y tế, người bệnh nên được đặt nằm yên, đầu nghiêng sang một bên để phòng ngừa hít phải chất nôn. Tuyệt đối không sử dụng các mẹo dân gian như uống rượu, nước chanh hay thuốc nam vì không có tác dụng giải độc và có thể làm tình trạng nặng hơn.

Tại bệnh viện, việc điều trị tập trung vào theo dõi sát hô hấp và tuần hoàn. Người bệnh có thể được rửa dạ dày, dùng than hoạt tính và hỗ trợ thở oxy hoặc thở máy khi cần thiết. Việc cấp cứu kịp thời, đặc biệt trong 24 giờ đầu, đóng vai trò quyết định trong việc cứu sống người bị ngộ độc cá nóc.

Cảnh báo ngộ độc cá nóc không chỉ là lời nhắc mang tính phòng ngừa, mà còn phản ánh một nguy cơ sức khỏe có thể dẫn đến suy hô hấp và tử vong nhanh nếu xử trí chậm trễ. Việc sử dụng cá nóc làm thực phẩm tiềm ẩn rủi ro cao, bởi độc tố không thể bị loại bỏ hoàn toàn dù chế biến dưới bất kỳ hình thức nào. Chủ động tránh ăn cá nóc và nhận biết sớm các dấu hiệu ngộ độc là cách thiết thực để bảo vệ sức khỏe cho mỗi cá nhân và cộng đồng.