Cách lấy dị vật trong mắt an toàn và những điều cần lưu ý

Dị vật bay vào mắt là tình trạng thường gặp trong sinh hoạt, học tập và làm việc. Nhiều trường hợp chỉ gây cảm giác cộm, chảy nước mắt và có thể xử lý đơn giản. Tuy nhiên, thao tác sai như dụi mắt mạnh hoặc cố lấy dị vật mắc sâu có thể làm mắt bị tổn thương.

Những loại dị vật thường gặp trong mắt

Dị vật trong mắt là tình trạng một vật lạ tiếp xúc hoặc mắc lại trên bề mặt nhãn cầu, dưới mí mắt hoặc ở vùng giác mạc. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào loại dị vật, vị trí mắc kẹt và thời gian tồn tại trong mắt.

Một số loại dị vật thường gặp gồm:

• Bụi, cát, lông mi: Đây là những dị vật phổ biến, thường gây cảm giác cộm, khó chịu nhưng ít gây tổn thương nghiêm trọng nếu được xử lý đúng.
• Côn trùng nhỏ: Có thể gây kích ứng, đỏ mắt hoặc chảy nước mắt do phản ứng của bề mặt mắt.
• Mảnh vụn kim loại, gỗ: Có nguy cơ gây xước giác mạc hoặc tổn thương sâu hơn, đặc biệt khi bay vào mắt với tốc độ cao.
• Hóa chất: Có thể gây kích ứng hoặc bỏng mắt, cần được xử lý nhanh chóng.

Không phải mọi trường hợp đều có thể tự lấy dị vật tại nhà. Nếu dị vật sắc nhọn, mắc sâu hoặc gây đau nhiều, người bệnh không nên cố gắng lấy ra vì có thể làm tổn thương mắt nghiêm trọng hơn.

Cách lấy dị vật trong mắt an toàn tại nhà

Với các dị vật nhỏ như bụi, lông mi hoặc hạt cát nằm trên bề mặt mắt, bạn có thể thử một số cách xử lý an toàn sau:

Rửa tay trước khi chạm vào mắt

Trước khi kiểm tra hoặc xử lý dị vật, cần rửa tay sạch bằng xà phòng và nước. Điều này giúp hạn chế đưa thêm vi khuẩn hoặc chất bẩn vào mắt, làm tăng nguy cơ viêm nhiễm.

Không nên dùng tay bẩn để dụi mắt dù cảm giác cộm, ngứa hoặc khó chịu đang xảy ra.

Chớp mắt nhẹ để hỗ trợ đẩy dị vật ra ngoài

Nước mắt là cơ chế bảo vệ tự nhiên giúp làm sạch bề mặt mắt. Khi có dị vật nhỏ, việc chớp mắt nhẹ có thể giúp nước mắt cuốn dị vật ra ngoài.

Tuy nhiên, không nên cố mở mắt quá lâu hoặc dụi mạnh vì ma sát có thể làm xước giác mạc.

Rửa mắt bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý

Nếu dị vật chưa ra ngoài, có thể rửa mắt bằng nước sạch hoặc dung dịch rửa mắt phù hợp.

Cách thực hiện:

• Rửa tay trước khi xử lý.
• Dùng dòng nước sạch chảy nhẹ để rửa mắt.
• Để nước cuốn dị vật ra ngoài thay vì cố lấy bằng tay.
• Không dùng lực mạnh khi rửa.

Sau khi rửa, nếu mắt hết cảm giác cộm và không còn triệu chứng bất thường, có thể tiếp tục theo dõi.

Kiểm tra tình trạng mắt sau khi lấy dị vật

Sau khi thực hiện lấy dị vật trong mắt, cần quan sát các dấu hiệu còn lại như:

• Mắt còn đỏ hay không.
• Có cảm giác cộm, đau hoặc rát không.
• Thị lực có thay đổi không.
• Có chảy nước mắt kéo dài không.

Nếu các triệu chứng không giảm hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường, người bệnh nên đi khám mắt.

Những điều không nên làm khi lấy dị vật trong mắt

Khi có dị vật trong mắt, một số thao tác tưởng như giúp lấy nhanh hơn nhưng có thể gây nguy hiểm:

• Không dụi mắt mạnh: Ma sát có thể khiến dị vật làm xước giác mạc hoặc gây kích ứng nhiều hơn.
• Không dùng nhíp, tăm, bông ngoáy tai hoặc vật nhọn: Những vật này có thể gây tổn thương bề mặt mắt.
• Không cố lấy dị vật đang cắm vào mắt: Dị vật như mảnh kim loại, thủy tinh hoặc vật sắc nhọn cần được xử lý bởi nhân viên y tế.
• Không tự ý sử dụng thuốc nhỏ mắt: Đặc biệt là thuốc có kháng sinh hoặc corticoid khi chưa có chỉ định.
• Không bỏ qua triệu chứng kéo dài: Cảm giác còn dị vật sau khi đã rửa mắt có thể là dấu hiệu giác mạc bị tổn thương.

Xử lý lấy dị vật trong mắt theo từng trường hợp

Tùy vào nguyên nhân, cách xử lý có thể khác nhau.

Dị vật nhỏ như bụi hoặc lông mi

Với trường hợp nhẹ, người bệnh có thể:

• Chớp mắt nhẹ.
• Để nước mắt tự làm sạch.
• Rửa mắt bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý.
• Theo dõi sau khi dị vật được lấy ra.

Nếu mắt trở lại bình thường, không đau, không đỏ kéo dài thì thường không cần can thiệp thêm.

Dị vật kim loại, thủy tinh hoặc vật sắc nhọn

Không nên tự lấy dị vật nếu:

• Dị vật mắc chặt.
• Dị vật cắm vào nhãn cầu.
• Mắt đau nhiều hoặc chảy máu.
• Thị lực giảm sau tai nạn.

Trong trường hợp này, cần hạn chế chạm vào mắt và đến cơ sở y tế để được kiểm tra, xử lý an toàn.

Hóa chất vào mắt

Khi hóa chất tiếp xúc với mắt, cần:

• Rửa mắt ngay bằng nhiều nước sạch.
• Không chờ tìm thuốc nhỏ mắt.
• Không cố trung hòa hóa chất bằng dung dịch khác.
• Đi khám sau khi sơ cứu, đặc biệt khi có đau, đỏ mắt hoặc nhìn mờ.

Thời gian xử lý ban đầu có vai trò quan trọng trong việc giảm nguy cơ tổn thương mắt.

Khi nào cần đi khám sau khi lấy dị vật trong mắt?

Không phải trường hợp nào có dị vật trong mắt cũng cần đến bệnh viện. Tuy nhiên, bạn nên được bác sĩ kiểm tra nếu có các dấu hiệu:

• Đau mắt kéo dài sau khi đã rửa mắt.
• Mắt đỏ nhiều hoặc sưng.
• Nhìn mờ, giảm thị lực.
• Nhạy cảm với ánh sáng.
• Chảy nước mắt liên tục.
• Cảm giác còn dị vật trong mắt.
• Dị vật là kim loại, thủy tinh hoặc vật sắc nhọn.
• Dị vật xảy ra sau tai nạn lao động.
• Hóa chất tiếp xúc với mắt.

Đặc biệt, trẻ nhỏ thường khó mô tả chính xác cảm giác khó chịu nên cha mẹ cần chú ý khi trẻ liên tục dụi mắt, nhắm mắt hoặc quấy khóc sau khi tiếp xúc với bụi, vật nhỏ.

Cách phòng tránh dị vật vào mắt

Một số biện pháp đơn giản có thể giúp hạn chế nguy cơ dị vật vào mắt:

• Đeo kính bảo vệ khi làm việc trong môi trường nhiều bụi, kim loại hoặc hóa chất.
• Không để trẻ chơi với các vật nhỏ dễ rơi vào mắt.
• Rửa tay trước khi chạm vào mắt.
• Đeo kính khi đi đường trong điều kiện nhiều gió, bụi.
• Bảo quản hóa chất và vật dụng nhỏ ngoài tầm với của trẻ.
• Không sử dụng đồ chơi hoặc vật dụng có cạnh sắc nhọn.

Việc phòng ngừa đặc biệt quan trọng với trẻ nhỏ và những người thường xuyên làm việc trong môi trường có nguy cơ cao.

Cách lấy dị vật trong mắt an toàn là rửa mắt đúng cách, hạn chế chạm tay vào mắt và tuyệt đối không dùng vật nhọn để lấy dị vật. Với các trường hợp dị vật lớn, sắc nhọn, gây đau nhiều hoặc ảnh hưởng thị lực, người bệnh cần được bác sĩ kiểm tra để tránh tổn thương lâu dài.

Khi gặp tình trạng dị vật trong mắt không thể xử lý tại nhà hoặc xuất hiện dấu hiệu bất thường, hãy đến cơ sở y tế để được thăm khám và bảo vệ sức khỏe thị lực.