Cách hiểu định lượng glucose máu và chăm sóc sức khỏe đường huyết

Đường huyết luôn là chủ đề nhận được nhiều sự quan tâm, đặc biệt là khi những căn bệnh liên quan đến chuyển hóa đang ngày càng phổ biến. Bài viết này sẽ chia sẻ chi tiết về quá trình xét nghiệm để bạn thấu hiểu cơ thể mình và trang bị kiến thức chăm sóc sức khỏe một cách khoa học nhất.

Định lượng glucose máu là gì và đóng vai trò thế nào?

Cơ thể hoạt động nhờ "nhiên liệu" glucose hấp thụ từ thức ăn. Khi vào máu, hormone insulin sẽ chuyển lượng đường này đến tế bào tạo năng lượng. Xét nghiệm định lượng glucose máu chính là phương pháp đo lường lượng đường đang có trong máu bạn tại một thời điểm nhất định. Vì sao cần thực hiện loại xét nghiệm này định kỳ?

• Đánh giá sự cân bằng của cơ thể: Lượng đường trong máu luôn cần được duy trì ở một mức độ vừa vặn. Xét nghiệm này giúp bác sĩ đánh giá chính xác hệ thống chuyển hóa năng lượng của bạn có đang làm việc hiệu quả hay không.
• Phát hiện sớm những rủi ro tiềm ẩn: Nếu lượng đường trong máu quá cao, điều đó có nghĩa là đường không thể đi vào tế bào mà bị kẹt lại. Lâu dần, lượng đường dư thừa này có thể làm tổn thương các mạch máu, dẫn đến bệnh tiểu đường và ảnh hưởng đến chức năng của mắt, thận, tim mạch. Việc phát hiện sớm giúp chúng ta có biện pháp can thiệp kịp thời, tránh được những biến chứng nguy hiểm.
• Ngăn ngừa tình trạng thiếu hụt năng lượng: Ngược lại, nếu đường huyết quá thấp, não và các cơ quan sẽ không có đủ năng lượng để duy trì hoạt động. Điều này gây ra cảm giác mệt mỏi rã rời, xây xẩm mặt mày, tay chân run rẩy và thậm chí là ngất xỉu.

Khi nào cần thực hiện xét nghiệm định lượng glucose máu?

Không phải lúc nào chúng ta cũng cần phải lấy máu để kiểm tra đường huyết. Thông thường, các bác sĩ sẽ khuyên bạn thực hiện định lượng glucose máu trong những trường hợp cụ thể và rất thiết thực dưới đây:

Khám sức khỏe tổng quát định kỳ

Dù bạn đang cảm thấy bản thân hoàn toàn khỏe mạnh vẫn cần tạo thói quen kiểm tra định kỳ. Bệnh tiểu đường ở giai đoạn đầu thường diễn biến rất âm thầm, lặng lẽ và hầu như không đưa ra bất kỳ dấu hiệu cảnh báo nào rõ rệt ra bên ngoài.

Những dấu hiệu bất thường

Cơ thể chúng ta rất thông minh, nó luôn biết cách phát tín hiệu khi gặp trục trặc. Bác sĩ sẽ chỉ định kiểm tra ngay nếu bạn đang gặp phải những tình trạng như:

• Luôn cảm thấy khát nước tột độ, cổ họng khô rát dù vừa mới uống rất nhiều nước.
• Đi tiểu thường xuyên hơn mức bình thường, đặc biệt là tiểu đêm làm gián đoạn giấc ngủ.
• Cảm thấy mệt mỏi, thiếu sức sống dù bạn không hề làm việc nặng nhọc hay thức khuya.
• Sụt cân nhanh chóng một cách khó hiểu dù bạn vẫn ăn uống ngon miệng.
• Mắt nhìn mờ đi, hoặc nhận thấy các vết thương trầy xước ngoài da rất lâu lành.

Khi bạn thuộc nhóm có yếu tố nguy cơ

Bạn nên chủ động yêu cầu xét nghiệm nếu trong gia đình có người thân (bố, mẹ, anh chị em ruột) từng mắc bệnh tiểu đường. Ngoài ra, những người đang bị thừa cân, béo phì, ít vận động, có tiền sử huyết áp cao hay mỡ máu cao cũng là đối tượng cần đặc biệt lưu tâm.

Phụ nữ trong thai kỳ

Nếu bạn đang mang thai, ở khoảng tuần thai thứ 24 đến 28, các mẹ bầu sẽ được bác sĩ hướng dẫn làm xét nghiệm kiểm tra đường huyết. 

Hướng dẫn đọc kết quả định lượng glucose máu

Khi nhận được phiếu kết quả trên tay, bạn sẽ thấy những con số đi kèm với đơn vị đo lường là mg/dL hoặc mmol/L. Dưới đây là hướng dẫn chi tiết giúp bạn đọc hiểu chỉ số định lượng glucose máu của mình. (Lưu ý: Các chỉ số này thường được áp dụng cho xét nghiệm đo đường huyết lúc đói, phải nhịn ăn qua đêm ít nhất 8 tiếng):

• Mức an toàn và lý tưởng (bình thường): Chỉ số dao động từ 70 đến 99 mg/dL (tương đương khoảng 3.9 đến 5.5 mmol/L).Hãy tiếp tục duy trì chế độ ăn uống nhiều rau xanh, ít đường tinh luyện và thói quen sinh hoạt lành mạnh hiện tại.
• Mức cảnh báo sớm (tiền tiểu đường): Chỉ số dao động từ 100 đến 125 mg/dL (tương đương khoảng 5.6 đến 6.9 mmol/L). Chỉ cần bạn chủ động giảm bớt đồ ngọt, thức ăn nhanh, tăng cường bổ sung chất xơ và dành ra 30 phút mỗi ngày để tập thể dục, lượng đường hoàn toàn có thể ổn định trở lại mức an toàn.
• Mức chẩn đoán bệnh (tiểu đường): Chỉ số từ 126 mg/dL trở lên (tương đương khoảng 7.0 mmol/L trở lên). Bác sĩ thường cẩn thận yêu cầu bạn làm thêm xét nghiệm một lần nữa vào một ngày khác để khẳng định chắc chắn trước khi đưa ra kết luận. Nếu kết quả vẫn cao, bác sĩ sẽ đồng hành và tư vấn cho bạn một phác đồ điều trị, ăn uống phù hợp nhất.

Những lưu ý quan trọng trước khi làm xét nghiệm

Để chỉ số định lượng glucose máu phản ánh trung thực và chính xác tình trạng thực tế, bạn nên ghi nhớ những điều sau:

• Nhịn ăn đúng cách và đủ thời gian: Đa số các chỉ định xét nghiệm đường huyết yêu cầu bạn phải nhịn ăn từ 8 đến 10 tiếng trước khi lấy máu.
• Có thể uống nước lọc bình thường: Rất nhiều người hiểu lầm rằng nhịn ăn là phải nhịn luôn cả uống nước. Thực tế, bạn hoàn toàn có thể uống nước lọc nếu cảm thấy khát.
• Cung cấp thông tin về các loại thuốc đang dùng: Một số loại thuốc cảm cúm, thuốc lợi tiểu, thuốc tránh thai hoặc thuốc chứa thành phần corticoid có thể làm tăng lượng đường trong máu tạm thời. Hãy báo cho bác sĩ biết tất cả các loại thuốc Tây y, Đông y hay thực phẩm chức năng mà bạn đang sử dụng.
• Giữ tâm lý thoải mái: Mệt mỏi quá độ hay việc thức trắng đêm có thể kích thích cơ thể tiết ra các hormon làm tăng đường huyết. Đêm trước ngày đi khám, bạn nên ngủ sớm, nghỉ ngơi hợp lý và giữ một tinh thần lạc quan. 

Qua bài viết này, mong rằng bạn đã cảm thấy nhẹ nhõm hơn khi nhận ra định lượng glucose máu chỉ là một công cụ để chúng ta bảo vệ sức khỏe. Nếu chỉ số có đôi chút chênh lệch so với mong đợi, hãy bình tĩnh và xem đó là cơ hội để thiết lập lại một lối sống lành mạnh, tích cực hơn. Chúc bạn và gia đình luôn tràn đầy năng lượng, giữ vững tinh thần lạc quan và sở hữu một sức khỏe thật dẻo dai, trọn vẹn!