Các dạng polyp biểu mô dạ dày thường gặp, dấu hiệu và hướng xử lý

Các dạng polyp biểu mô dạ dày là những khối tế bào hình thành trên lớp niêm mạc lót bên trong dạ dày. Tình trạng này thường không gây triệu chứng rõ ràng nên nhiều người chỉ phát hiện khi thực hiện nội soi tiêu hóa vì một lý do khác. Polyp dạ dày được ghi nhận khá thường xuyên, có thể chiếm đến 25% số trường hợp được phát hiện qua nội soi. Do đặc điểm của từng loại khác nhau, việc xác định chính xác tổn thương có ý nghĩa quan trọng trong theo dõi và điều trị.

Polyp biểu mô dạ dày có thể gây ra những triệu chứng nào?

Trước khi tìm hiểu từng loại polyp, cần lưu ý rằng nhiều trường hợp không có bất kỳ dấu hiệu đặc trưng nào. Khi xuất hiện triệu chứng, biểu hiện có thể liên quan đến tình trạng tổn thương ở dạ dày và hệ tiêu hóa.

Một số triệu chứng có thể gặp gồm:

• Đau vùng dạ dày;
• Đau bụng hoặc đau khi ấn vào bụng;
• Buồn nôn, nôn ói;
• Tiểu ra máu;
• Ăn không tiêu.

Các biểu hiện trên không chỉ xuất hiện ở người có polyp mà còn có thể gặp trong nhiều bệnh lý tiêu hóa khác. Vì vậy, không nên chỉ dựa vào triệu chứng để xác định có polyp dạ dày. Nội soi tiêu hóa và đánh giá tổn thương theo chỉ định của bác sĩ giúp nhận diện chính xác hơn.

Các dạng polyp biểu mô dạ dày thường gặp

Các dạng polyp biểu mô dạ dày thường gặp gồm polyp tuyến đáy vị, polyp tăng sản và polyp tuyến dạ dày. Ngoài ra, một số tổn thương biểu mô ít phổ biến hơn cũng có thể xuất hiện dưới dạng polyp, chẳng hạn khối u nội tiết thần kinh, mô tụy lạc chỗ và u tuyến môn vị.

Polyp tuyến đáy vị

Polyp tuyến đáy vị thường gặp ở phụ nữ trong độ tuổi từ 40 đến 70. Người bệnh có thể xuất hiện một polyp đơn độc hoặc nhiều polyp cùng lúc. Trên hình ảnh nội soi, tổn thương thường nằm ở vùng phình vị hoặc thân vị dạ dày.

Kích thước polyp tuyến đáy vị thường nhỏ, khoảng 2 - 3 mm. Do đặc điểm tổn thương có thể không gây triệu chứng rõ ràng, nhiều trường hợp được phát hiện trong quá trình nội soi kiểm tra dạ dày.

Hội chứng đa polyp có tính chất gia đình

Hội chứng đa polyp có tính chất gia đình là tình trạng có yếu tố di truyền theo gen trội, liên quan đến đột biến gen APC. Tỷ lệ mắc được ghi nhận khoảng 1/10.000 - 15.000 trẻ sinh ra.

Người mắc hội chứng này có thể xuất hiện các biểu hiện như đi ngoài ra máu hoặc tiêu chảy. Nếu không được điều trị, bệnh có khả năng tiến triển thành ung thư đại tràng. Độ tuổi xuất hiện ung thư đại tràng trong các trường hợp này được ghi nhận khoảng 34 - 43 tuổi.

Polyp tăng sản

Polyp tăng sản là một trong những loại polyp dạ dày phổ biến, đứng thứ hai sau polyp tuyến đáy vị. Tổn thương này chiếm khoảng 74 - 79% trong các trường hợp polyp dạ dày. Polyp có thể không cuống hoặc có cuống, đường kính thường nhỏ hơn 2 cm và thường xuất hiện ở màng đệm.

Polyp tăng sản có mối liên quan chặt chẽ với các rối loạn viêm tại dạ dày. Những tình trạng được đề cập gồm viêm dạ dày mạn tính, viêm dạ dày do H. pylori, thiếu máu ác tính và viêm dạ dày phản ứng hoặc hóa học.

Do có thể liên quan đến các yếu tố gây viêm nền, người bệnh cần được sinh thiết niêm mạc xung quanh để xác định nguyên nhân. Bên cạnh đó, xét nghiệm tìm H. pylori cũng cần được thực hiện. Khuyến cáo theo dõi có thể bao gồm một lần nội soi lặp lại sau 1 năm.

Polyp tuyến dạ dày

Polyp tuyến dạ dày chiếm khoảng 7 - 10% số polyp được phát hiện tại dạ dày và được xem là tổn thương tiền ung thư. Loại polyp này thường gặp ở những vùng có tình trạng viêm teo niêm mạc.

Về hình ảnh nội soi, polyp tuyến dạ dày có thể nằm ở nhiều vị trí khác nhau, trong đó hang vị là vị trí thường gặp. Kích thước tổn thương dao động từ vài milimet đến vài centimet. Khi kích thước còn nhỏ, bề mặt polyp thường nhẵn; khi phát triển lớn hơn, bề mặt có thể giống hình hoa súp lơ. Tổn thương thường không có cuống.

Làm thế nào để chủ động theo dõi polyp dạ dày?

Sau khi phát hiện polyp, người bệnh cần tái khám và nội soi theo lịch hẹn của bác sĩ. Thời gian theo dõi phụ thuộc vào loại polyp, kích thước, số lượng và kết quả mô bệnh học.

Bên cạnh đó, người bệnh nên lưu giữ kết quả nội soi, sinh thiết hoặc giải phẫu bệnh để bác sĩ thuận tiện đánh giá sự thay đổi của tổn thương qua từng lần kiểm tra. Khi xuất hiện các triệu chứng như đau bụng kéo dài, nôn ói, đi ngoài phân đen hoặc dấu hiệu chảy máu tiêu hóa, cần chủ động thăm khám sớm.

Phòng ngừa biến chứng do polyp dạ dày

Bên cạnh việc tái khám đúng lịch, người bệnh cần thực hiện các biện pháp phù hợp để hạn chế nguy cơ polyp phát triển hoặc xuất hiện những bất thường liên quan. Hướng xử lý cụ thể phụ thuộc vào từng loại polyp và tình trạng niêm mạc dạ dày.

Một số biện pháp cần lưu ý gồm:

• Kiểm tra H. pylori khi có chỉ định: Đặc biệt với polyp tăng sản, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm H. pylori do vi khuẩn này có liên quan đến tình trạng viêm niêm mạc dạ dày. Nếu kết quả dương tính, người bệnh cần điều trị theo phác đồ được hướng dẫn.
• Cắt bỏ polyp khi cần thiết: Những tổn thương có kích thước lớn, đặc điểm bất thường hoặc có loạn sản có thể cần được cắt bỏ để đánh giá chính xác và hạn chế nguy cơ tiến triển.
• Không tự ý điều trị: Người bệnh không nên tự sử dụng thuốc hoặc áp dụng các phương pháp điều trị polyp tại nhà khi chưa có hướng dẫn từ bác sĩ.
• Thăm khám khi có dấu hiệu bất thường: Đau bụng kéo dài, buồn nôn, nôn ói, đi ngoài phân đen hoặc có dấu hiệu chảy máu tiêu hóa cần được kiểm tra sớm.
• Duy trì chế độ ăn uống, sinh hoạt phù hợp: Người bệnh nên duy trì lối sống lành mạnh và hạn chế các yếu tố có thể gây kích ứng hoặc làm nặng thêm tình trạng viêm niêm mạc dạ dày như hút thuốc lá, uống rượu bia,...

Việc hiểu rõ các dạng polyp biểu mô dạ dày giúp mỗi người chủ động hơn trong theo dõi và chăm sóc sức khỏe tiêu hóa. Từ polyp tuyến đáy vị thường có kích thước nhỏ đến polyp tăng sản và polyp tuyến có nguy cơ đáng lưu ý hơn, mỗi tổn thương cần được đánh giá dựa trên đặc điểm riêng. Nội soi định kỳ, phát hiện sớm và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ là những yếu tố quan trọng giúp kiểm soát polyp cũng như giảm nguy cơ biến chứng. Khi có triệu chứng tiêu hóa bất thường hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, người bệnh nên đi khám sớm để được kiểm tra và xử lý phù hợp.