Bong gân mắt cá chân bao lâu thì khỏi? Cách điều trị và phục hồi

Mắt cá chân là khớp chịu toàn bộ trọng lượng cơ thể khi đi lại, chạy nhảy và đổi hướng đột ngột. Bong gân xảy ra khi dây chằng quanh khớp bị kéo giãn hoặc rách, gây đau, sưng và hạn chế vận động. Nhận biết sớm mức độ chấn thương, áp dụng đúng phương pháp xử trí và tuân thủ hướng dẫn y tế sẽ giúp hồi phục nhanh, giảm đau, sưng, hạn chế biến chứng lâu dài và phục hồi chức năng vận động một cách toàn diện.

Bong gân mắt cá chân bao lâu thì khỏi?

Bong gân mắt cá chân là tổn thương dây chằng quanh khớp cổ chân, phần mô mềm giữ vai trò ổn định khớp, giúp cơ thể cân bằng khi đi lại và vận động. Khi dây chằng bị giãn hoặc rách, khớp mất vững, gây đau, sưng, bầm tím và hạn chế vận động.

Thời gian hồi phục của chấn thương này phụ thuộc trực tiếp vào mức độ nghiêm trọng của tổn thương dây chằng, được phân loại thành ba cấp độ:

Cấp độ nhẹ

• Tổn thương: Dây chằng chỉ bị kéo giãn nhẹ (không rách rõ ràng).
• Triệu chứng: Đau nhẹ, sưng ít, bệnh nhân vẫn có thể vận động và chịu lực một phần.
• Thời gian hồi phục: Thường hồi phục sau 1 - 2 tuần. Quá trình này tập trung vào kiểm soát sưng viêm và nghỉ ngơi hợp lý.

Cấp độ trung bình

• Tổn thương: Dây chằng bị rách một phần. Khớp mắt cá chân có dấu hiệu lỏng lẻo nhẹ.
• Triệu chứng: Đau rõ rệt, sưng và bầm tím lan rộng hơn. Khó khăn khi đi lại và chịu trọng lượng.
• Thời gian hồi phục: Cần 4 - 6 tuần để lành lại hoàn toàn. Giai đoạn này yêu cầu sự kết hợp giữa bất động ban đầu và vật lý trị liệu phục hồi chức năng có kiểm soát.

Cấp độ nặng

• Tổn thương: Dây chằng bị rách hoàn toàn hoặc đứt lìa. Khớp mất vững nghiêm trọng. Tình trạng có thể kèm theo tổn thương gân hoặc xương.
• Triệu chứng: Đau dữ dội, sưng to và không thể chịu lực lên chân.
• Thời gian hồi phục: Thường mất vài tháng (trên 8 tuần) để phục hồi. Tùy thuộc vào mức độ mất vững, bệnh nhân đôi khi phải phẫu thuật để tái tạo dây chằng, kéo theo thời gian vật lý trị liệu dài hơn.

Yếu tố ảnh hưởng đến thời gian hồi phục

Thời gian hồi phục bong gân mắt cá chân phụ thuộc vào nhiều yếu tố như mức độ tổn thương dây chằng, cách xử trí ban đầu, phương pháp điều trị và thể trạng người bệnh.

• Tuổi tác: Người lớn tuổi, dây chằng kém đàn hồi, hồi phục lâu hơn.
• Tình trạng sức khỏe: Người mắc bệnh mạn tính (tiểu đường, rối loạn tuần hoàn) chậm lành hơn.
• Chế độ nghỉ ngơi: Vận động sớm hoặc không nghỉ ngơi đủ khiến dây chằng kéo dài thời gian hồi phục.
• Tuân thủ điều trị: Chườm lạnh, băng ép, kê cao chân, vật lý trị liệu đúng hướng dẫn giúp rút ngắn thời gian hồi phục và giảm biến chứng.

Cách xử trí bong gân mắt cá chân để nhanh khỏi

Để bong gân mắt cá chân nhanh khỏi, cần xử trí đúng ngay từ đầu.

Nguyên tắc RICE (48 - 72 giờ đầu)

Nguyên tắc RICE là phương pháp sơ cứu nền tảng, giúp giảm đau, kiểm soát sưng và ngăn ngừa tổn thương thêm.

• Rest - Nghỉ ngơi: Hạn chế đi lại, tránh đặt trọng lượng lên chân bị thương. Với bong gân cấp độ 2 - 3, nên dùng nạng hoặc gậy hỗ trợ. Nghỉ ngơi giúp dây chằng thư giãn, bắt đầu quá trình lành thương.
• Ice - chườm lạnh: Áp túi đá (bọc khăn mềm) 15 - 20 phút/lần, 2 - 3 lần/ngày trong 48 giờ đầu. Nhiệt lạnh co mạch, giảm viêm, sưng và làm dịu cơn đau tức thì. Không chườm đá trực tiếp lên da.
• Compression - băng ép: Quấn băng thun y tế vừa phải quanh mắt cá, hỗ trợ khớp và kiểm soát phù nề. Tháo băng nếu tê bì, đau tăng hoặc tuần hoàn bị cản trở.
• Elevation - kê cao chân: Nâng chân cao hơn tim 15 - 30cm khi nghỉ ngơi, đặc biệt khi nằm. Kỹ thuật này tăng dẫn lưu dịch phù nề và máu thừa, giảm sưng hiệu quả.

Dùng thuốc giảm đau, kháng viêm

Khi bị bong gân, có thể sử dụng thuốc giảm đau và kháng viêm như Paracetamol hoặc các thuốc NSAIDs (Ibuprofen, Diclofenac) để kiểm soát đau và viêm. Tuy nhiên, việc dùng thuốc cần tuân thủ đúng chỉ định của bác sĩ, đảm bảo liều lượng và thời gian hợp lý nhằm tránh tác dụng phụ lên dạ dày, gan và thận, đồng thời tuyệt đối không tự ý tăng liều hoặc kéo dài thời gian sử dụng.

Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng

Sau 3 - 7 ngày, khi cơn đau và sưng giảm, bắt đầu phục hồi chức năng:

• Khôi phục tầm vận động: Co - duỗi mắt cá, xoay cổ chân để chống cứng khớp, tái lập phạm vi chuyển động bình thường.
• Tăng cường sức mạnh cơ: Bài tập có kháng lực (dây thun, tạ nhẹ) để củng cố các cơ quanh mắt cá, đặc biệt nhóm cơ mác giữ ổn định khớp ngoại vi.
• Huấn luyện cảm thụ bản thể: Bài tập giữ thăng bằng (đứng một chân, tập trên tấm đệm không ổn định) giúp khôi phục khả năng phản xạ của dây chằng, phòng ngừa tái chấn thương.

Can thiệp chuyên sâu (trường hợp nặng)

Trong những trường hợp bong gân nghiêm trọng, việc cố định bằng nẹp chuyên dụng hoặc bó bột ngắn hạn giúp giữ khớp ở tư thế tối ưu, tạo điều kiện cho dây chằng tổn thương có thời gian lành. Nếu dây chằng bị rách hoàn toàn, kèm theo tổn thương sụn khớp hoặc không đáp ứng với điều trị bảo tồn, phẫu thuật tái tạo dây chằng là cần thiết. Sau phẫu thuật, người bệnh phải tuân thủ chương trình vật lý trị liệu dài hạn nhằm phục hồi chức năng vận động, khôi phục khả năng đi lại, chạy nhảy và duy trì sự ổn định của khớp.

Biện pháp phòng ngừa bong gân mắt cá chân

Phòng ngừa luôn là giải pháp hiệu quả nhất, đặc biệt với những người có tiền sử chấn thương cổ chân.

• Khởi động toàn diện: Thực hiện 5 - 10 phút khởi động và giãn cơ chân, cổ chân trước khi vận động giúp tăng lưu thông máu, làm ấm cơ và giảm nguy cơ bong gân.
• Lựa chọn giày phù hợp: Mang giày vừa vặn, hỗ trợ mắt cá chân và vòm bàn chân, đặc biệt khi chơi các môn thể thao đòi hỏi xoay người, nhảy cao, giúp giảm lực tác động trực tiếp lên khớp.
• Duy trì sức mạnh cơ thân: Tập luyện các bài tăng cường cơ bắp và dây chằng quanh cổ chân thường xuyên, không chỉ trong giai đoạn phục hồi mà còn duy trì lâu dài khả năng ổn định khớp.
• Thận trọng địa hình: Tránh vận động quá sức, chạy bộ hay chơi thể thao trên địa hình gồ ghề, trơn trượt hoặc không ổn định. Chú ý quan sát và chọn mặt phẳng an toàn để hạn chế các cú vặn xoắn đột ngột gây chấn thương.

Như vậy, bong mắt cá chân bao lâu thì khỏi? Nhìn chung, bong gân mắt cá chân nếu được nhận biết sớm và xử trí đúng sẽ hồi phục nhanh, giảm đau sưng và hạn chế biến chứng. Áp dụng RICE, dùng thuốc theo chỉ định và vật lý trị liệu giúp khôi phục chức năng khớp. Đồng thời, phòng ngừa bằng khởi động, chọn giày phù hợp và tăng cường cơ quanh cổ chân sẽ giảm nguy cơ tái chấn thương, bảo vệ vận động an toàn và hiệu quả.