Block nhánh trái là gì? Nguyên nhân, mức độ nguy hiểm

Nhiều người phát hiện block nhánh trái khi đi khám sức khỏe định kỳ nhưng lại không hiểu rõ tình trạng này có nguy hiểm hay không, có cần điều trị hay chỉ theo dõi. Thực tế, block nhánh trái có thể chỉ là phát hiện tình cờ lành tính, nhưng cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh tim mạch.

Block nhánh trái là gì?

Tim hoạt động nhờ hệ thống dẫn truyền điện, giúp các buồng tim co bóp nhịp nhàng và hiệu quả. Dòng điện tim đi từ nút xoang, qua nút nhĩ thất rồi chia thành hai nhánh chính là nhánh phải và nhánh trái để dẫn truyền xuống hai tâm thất. Block nhánh trái xảy ra khi đường dẫn truyền điện ở nhánh trái bị chậm hoặc bị tắc, khiến tín hiệu điện không đi theo con đường bình thường.

Khi bị block nhánh trái, thất trái không được kích hoạt trực tiếp mà phải nhận tín hiệu gián tiếp từ thất phải. Điều này làm cho thời gian khử cực của thất trái kéo dài hơn, dẫn đến những thay đổi đặc trưng trên điện tâm đồ. Người bệnh thường không tự cảm nhận được sự thay đổi này nếu không có triệu chứng kèm theo.

Block nhánh trái được chia thành hai dạng là block nhánh trái hoàn toàn và block nhánh trái không hoàn toàn. Dạng hoàn toàn có thời gian phức bộ QRS kéo dài rõ rệt, trong khi dạng không hoàn toàn chỉ kéo dài nhẹ. Việc phân biệt hai dạng này có ý nghĩa quan trọng trong đánh giá mức độ ảnh hưởng đến chức năng tim.

Không phải mọi trường hợp block nhánh trái đều nguy hiểm. Ở một số người, đặc biệt là người lớn tuổi, đây có thể chỉ là biểu hiện của quá trình lão hóa hệ dẫn truyền tim. Tuy nhiên, block nhánh trái cũng thường liên quan đến các bệnh lý tim mạch như tăng huyết áp, bệnh mạch vành hoặc bệnh cơ tim.

Nguyên nhân gây block nhánh trái và các yếu tố nguy cơ thường gặp

Nguyên nhân gây block nhánh trái khá đa dạng, từ những thay đổi lành tính cho đến các bệnh tim mạch nghiêm trọng. Trong đó, bệnh mạch vành là nguyên nhân phổ biến hàng đầu. Khi động mạch vành bị hẹp hoặc tắc, vùng cơ tim nuôi dưỡng hệ dẫn truyền có thể bị tổn thương, làm xuất hiện block nhánh trái.

Tăng huyết áp kéo dài cũng là yếu tố nguy cơ quan trọng. Áp lực máu cao khiến thành tim dày lên, đặc biệt là thất trái, từ đó ảnh hưởng đến đường dẫn truyền điện. Theo thời gian, sự thay đổi cấu trúc này có thể dẫn đến block nhánh trái trên điện tâm đồ.

Các bệnh lý khác như bệnh cơ tim giãn, bệnh cơ tim phì đại, viêm cơ tim hoặc bệnh van tim cũng có thể là nguyên nhân gây block nhánh trái. Ngoài ra, một số trường hợp block nhánh trái xuất hiện sau nhồi máu cơ tim, đặc biệt là nhồi máu vùng trước tim, cần được theo dõi sát vì nguy cơ biến chứng cao hơn.

Tuổi tác là yếu tố không thể bỏ qua. Càng lớn tuổi, hệ thống dẫn truyền tim càng dễ bị thoái hóa. Vì vậy, block nhánh trái thường được phát hiện nhiều hơn ở người trên 50 tuổi. Bên cạnh đó, các yếu tố như hút thuốc lá, rối loạn mỡ máu, đái tháo đường và lối sống ít vận động cũng gián tiếp làm tăng nguy cơ mắc các bệnh tim mạch liên quan đến block nhánh trái.

Điều quan trọng là không nên chỉ nhìn vào kết quả điện tâm đồ mà tự kết luận mức độ nghiêm trọng. Việc đánh giá block nhánh trái luôn cần đặt trong bối cảnh tổng thể sức khỏe tim mạch của người bệnh.

Block nhánh trái có nguy hiểm không? Khi nào cần điều trị?

Nhiều người lo lắng khi nghe chẩn đoán block nhánh trái vì sợ ảnh hưởng đến tính mạng. Trên thực tế, mức độ nguy hiểm của block nhánh trái phụ thuộc rất lớn vào nguyên nhân gây ra và tình trạng tim mạch đi kèm. Nếu block nhánh trái xuất hiện ở người không có bệnh tim thực tổn, không triệu chứng, chức năng tim bình thường thì thường chỉ cần theo dõi định kỳ.

Ngược lại, nếu block nhánh trái đi kèm với các triệu chứng như khó thở, đau ngực, chóng mặt, ngất hoặc suy tim, đây có thể là dấu hiệu của bệnh lý tim nghiêm trọng. Trong những trường hợp này, block nhánh trái không chỉ là một phát hiện tình cờ mà là chỉ điểm quan trọng giúp bác sĩ định hướng chẩn đoán và điều trị.

Một vấn đề đáng lưu ý là block nhánh trái có thể làm che lấp các dấu hiệu thiếu máu cơ tim trên điện tâm đồ. Điều này khiến việc chẩn đoán nhồi máu cơ tim cấp trở nên khó khăn hơn. Vì vậy, người có block nhánh trái khi xuất hiện đau ngực cần được thăm khám và làm thêm các xét nghiệm chuyên sâu như siêu âm tim, xét nghiệm men tim hoặc chụp mạch vành nếu cần.

Về điều trị, không có thuốc đặc hiệu để “chữa khỏi” block nhánh trái. Nguyên tắc điều trị là tập trung vào bệnh lý nền nếu có. Ví dụ, kiểm soát tốt huyết áp, điều trị bệnh mạch vành, suy tim hoặc các rối loạn chuyển hóa sẽ giúp hạn chế tiến triển của block nhánh trái.

Trong một số trường hợp đặc biệt, khi block nhánh trái gây rối loạn đồng bộ co bóp tim nặng và dẫn đến suy tim, bác sĩ có thể cân nhắc liệu pháp tái đồng bộ tim bằng máy tạo nhịp chuyên biệt. Tuy nhiên, đây là chỉ định dành cho nhóm bệnh nhân được đánh giá rất kỹ lưỡng.

Nhìn chung, block nhánh trái không phải lúc nào cũng nguy hiểm, nhưng cũng không nên xem nhẹ. Việc theo dõi định kỳ và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ là chìa khóa giúp người bệnh yên tâm sống khỏe.