Biến chứng sau sảy thai: Dấu hiệu cảnh báo và cách chăm sóc

Sảy thai là tình trạng thai kỳ kết thúc tự nhiên trước khi thai có khả năng sống độc lập ngoài tử cung, định nghĩa sảy thai có thể khác nhau về số tuần thai giữa các hướng dẫn, theo Bộ Y tế Việt Nam sảy thai được định nghĩa là trường hợp thai bị tống ra khỏi buồng tử cung trước 22 tuần hay cân nặng của thai dưới 500g. Sau sảy thai, cơ thể cần thời gian để tử cung co hồi và tình trạng ra máu giảm dần. Phần lớn quá trình hồi phục diễn ra thuận lợi, nhưng vẫn cần theo dõi để phát hiện các biến chứng.

Biến chứng sau sảy thai

Biến chứng có thể liên quan trực tiếp đến quá trình sảy thai hoặc phương pháp xử trí như dùng thuốc hay can thiệp ngoại khoa. Mức độ nguy hiểm khác nhau, trong đó chảy máu nhiều và nhiễm trùng là những tình trạng cần được đánh giá kịp thời.

Sót mô thai trong tử cung

Sảy thai không hoàn toàn xảy ra khi một phần mô của thai vẫn còn trong tử cung sau khi sảy thai. Người bệnh có thể tiếp tục ra máu âm đạo, đau hoặc co thắt vùng bụng dưới. Tùy tình trạng, bác sĩ có thể theo dõi, sử dụng thuốc hoặc thực hiện thủ thuật để lấy phần mô còn lại.

Không thể chỉ dựa vào lượng máu chảy để tự xác định tử cung đã sạch hoàn toàn. Khi cần thiết, bác sĩ có thể sử dụng siêu âm hoặc xét nghiệm hCG để đánh giá sau sảy thai.

Chảy máu nhiều

Chảy máu âm đạo là biểu hiện thường gặp trong quá trình sảy thai và có thể tiếp tục một thời gian sau đó. Tuy nhiên, lượng máu quá nhiều thấm ướt hoàn toàn từ 2 băng vệ sinh lớn mỗi giờ trong 2 giờ liên tiếp, máu thấm đẫm băng ngay sau khi thay, chảy thành dòng, có máu cục lớn hoặc kèm chóng mặt, choáng, ngất, khó thở, tim đập nhanh hay mệt lả cần đi khám ngay.

Mất máu đáng kể có thể gây mệt, yếu, chóng mặt, tim đập nhanh hoặc tụt huyết áp. Trường hợp nặng có thể cần điều trị tại bệnh viện, truyền máu hoặc can thiệp để kiểm soát nguyên nhân chảy máu.

Nhiễm trùng

Nhiễm trùng tử cung có thể xảy ra sau sảy thai, đặc biệt khi còn mô thai trong tử cung. Đây là biến chứng cần được nhận biết sớm vì nhiễm trùng nặng có thể tiến triển thành nhiễm trùng huyết và đe dọa tính mạng.

Các biểu hiện gợi ý gồm sốt, rét run, đau bụng hoặc đau vùng chậu, dịch âm đạo có mùi hôi và tình trạng ra máu kéo dài. Khi xuất hiện những triệu chứng này, người bệnh cần được khám thay vì tự sử dụng kháng sinh tại nhà.

Thiếu máu do mất máu

Nếu lượng máu mất nhiều hoặc kéo dài, người bệnh có thể bị thiếu máu. Biểu hiện có thể gồm mệt mỏi, yếu sức, chóng mặt, khó thở hoặc tim đập nhanh tùy mức độ.

Không phải mọi trường hợp sau sảy thai đều cần bổ sung sắt. Khi nghi ngờ thiếu máu, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm công thức máu và hướng dẫn bổ sung sắt hoặc điều trị phù hợp dựa trên mức độ mất máu và kết quả xét nghiệm.

Biến chứng liên quan đến thủ thuật

Một số trường hợp cần hút buồng tử cung hoặc nong và nạo để lấy mô còn lại. Các thủ thuật này nhìn chung có tỷ lệ biến chứng thấp khi được thực hiện phù hợp, nhưng vẫn có nguy cơ chảy máu, nhiễm trùng hoặc tổn thương cổ tử cung, thành tử cung và các cấu trúc lân cận.

Một biến chứng hiếm sau can thiệp buồng tử cung là hình thành dính trong tử cung. Nguy cơ có thể liên quan đến nhiều yếu tố và không có nghĩa người từng thực hiện thủ thuật sau sảy thai chắc chắn sẽ gặp vấn đề về khả năng sinh sản sau này.

Ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần

Sảy thai không chỉ tác động đến thể chất. Cảm giác buồn bã, hụt hẫng, tức giận hoặc lo lắng có thể xuất hiện sau khi mất thai, và thời gian hồi phục về cảm xúc đôi khi kéo dài hơn hồi phục thể chất.

Nếu cảm xúc tiêu cực kéo dài, ảnh hưởng đáng kể đến giấc ngủ, sinh hoạt hoặc khả năng làm việc, người phụ nữ có thể trao đổi với bác sĩ hoặc chuyên gia sức khỏe tâm thần để nhận hỗ trợ phù hợp.

Dấu hiệu nguy hiểm sau sảy thai cần đi khám ngay

Ra máu và đau quặn nhẹ có thể xuất hiện trong quá trình hồi phục, vì vậy điều quan trọng là phân biệt với những biểu hiện bất thường. Các dấu hiệu cần đặc biệt lưu ý gồm:

• Chảy máu âm đạo nhiều hoặc tăng dần;
• Đau bụng hoặc đau vùng chậu dữ dội, kéo dài;
• Sốt, rét run;
• Dịch âm đạo có mùi hôi bất thường;
• Chóng mặt, choáng váng hoặc ngất;
• Tim đập nhanh, khó thở, mệt lả;
• Ra máu kéo dài hoặc không có xu hướng giảm;
• Đau, sốt hoặc tình trạng toàn thân ngày càng xấu.

Nếu có chảy máu ồ ạt, ngất, khó thở, đau dữ dội hoặc tình trạng toàn thân xấu nhanh, người bệnh nên được đưa đến cơ sở cấp cứu.

Cách chăm sóc và hạn chế nguy cơ biến chứng sau sảy thai

Việc chăm sóc phụ thuộc vào tuổi thai, cách sảy thai và phương pháp xử trí đã thực hiện. Vì vậy, hướng dẫn của bác sĩ trực tiếp điều trị cần được ưu tiên. Một số nguyên tắc chung có thể giúp quá trình hồi phục thuận lợi hơn.

• Theo dõi lượng máu âm đạo: Có thể sử dụng băng vệ sinh để thuận tiện quan sát lượng máu và sự thay đổi theo thời gian. Nếu lượng máu tăng đột ngột hoặc đạt mức cảnh báo, cần liên hệ cơ sở y tế.
• Tuân thủ lịch tái khám: Một số trường hợp cần siêu âm hoặc xét nghiệm hCG để xác nhận mô thai đã được tống xuất hoàn toàn. Không nên bỏ tái khám khi bác sĩ đã chỉ định.
• Hạn chế đưa vật vào âm đạo trong thời gian được hướng dẫn:Trong khi còn ra máu, nên dùng băng vệ sinh thay vì tampon hoặc cốc nguyệt san để thuận tiện theo dõi. Chỉ nên quan hệ tình dục đường âm đạo khi tình trạng ra máu và đau đã hết, cơ thể cảm thấy sẵn sàng và không có dấu hiệu nhiễm trùng.
• Dùng thuốc đúng hướng dẫn: Nếu được kê thuốc giảm đau, thuốc hỗ trợ tống mô hoặc thuốc khác, cần sử dụng theo chỉ định. Không tự dùng kháng sinh hoặc thuốc cầm máu khi chưa được đánh giá.
• Ăn uống và nghỉ ngơi phù hợp: Duy trì chế độ ăn cân bằng với protein, rau quả, thực phẩm giàu sắt và uống đủ nước hỗ trợ cơ thể phục hồi. Người bị mất máu nhiều có thể cần được đánh giá tình trạng thiếu máu.
• Quan tâm đến sức khỏe tinh thần: Quá trình hồi phục cảm xúc khác nhau ở mỗi người. Sự hỗ trợ từ gia đình, người thân hoặc chuyên gia có thể hữu ích khi cảm giác buồn đau và lo âu kéo dài.

Về kế hoạch mang thai tiếp theo, không có một khoảng thời gian chờ cố định phù hợp với tất cả phụ nữ. Khả năng rụng trứng có thể trở lại sớm sau sảy thai, vì vậy thời điểm quan hệ, tránh thai hoặc chuẩn bị mang thai lại nên được trao đổi dựa trên tình trạng sức khỏe và hoàn cảnh của từng người.

Nhìn chung, biến chứng sau sảy thai thường liên quan đến sót mô thai, chảy máu nhiều hoặc nhiễm trùng, trong khi một số vấn đề khác phụ thuộc vào phương pháp xử trí và tình trạng của từng người. Theo dõi các dấu hiệu bất thường, tái khám đúng hẹn và tìm kiếm chăm sóc y tế kịp thời khi có dấu hiệu cảnh báo là những yếu tố quan trọng giúp quá trình hồi phục diễn ra an toàn.