Bệnh glocom là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Bệnh glocom là bệnh lý mạn tính của dây thần kinh thị giác, thường liên quan đến tình trạng tăng nhãn áp và có thể gây mất thị lực vĩnh viễn nếu không được phát hiện kịp thời. Do các triệu chứng ban đầu thường không rõ ràng, nhiều người bỏ lỡ "giai đoạn vàng" để điều trị.

Bệnh glocom là gì?

Glocom (Glaucoma) còn được gọi là cườm nước hoặc thiên đầu thống, là một nhóm bệnh lý về mắt đặc trưng bởi tình trạng tổn thương tiến triển của dây thần kinh thị giác, cấu trúc có vai trò truyền tín hiệu hình ảnh từ mắt đến não. Đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây mù lòa không hồi phục trên thế giới. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, glocom có thể làm thu hẹp thị trường, suy giảm thị lực và dẫn đến mất thị lực vĩnh viễn.

Trong nhiều trường hợp, glocom liên quan đến tình trạng tăng nhãn áp (tăng áp lực trong mắt). Khi áp lực nội nhãn tăng cao kéo dài, dây thần kinh thị giác sẽ bị chèn ép và tổn thương dần theo thời gian. Tuy nhiên, không phải tất cả người mắc glocom đều có nhãn áp cao. Một số trường hợp vẫn có thể bị tổn thương dây thần kinh thị giác dù áp lực nội nhãn nằm trong giới hạn bình thường, do ảnh hưởng của các yếu tố như rối loạn tuần hoàn máu nuôi thần kinh thị giác hoặc cơ địa nhạy cảm.

Nguyên nhân gây bệnh glocom

Glocom có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, nhưng điểm chung là đều dẫn đến tổn thương dây thần kinh thị giác, thường liên quan đến tình trạng tăng nhãn áp hoặc rối loạn nuôi dưỡng thần kinh thị giác. Dựa vào nguyên nhân hình thành, glocom được chia thành glocom nguyên phát và glocom thứ phát. Ngoài ra, một số yếu tố nguy cơ cũng làm tăng khả năng mắc bệnh.

Glocom nguyên phát

Glocom nguyên phát là dạng bệnh phổ biến nhất và thường không xác định được nguyên nhân cụ thể. Bệnh xảy ra khi quá trình lưu thông và thoát thủy dịch trong mắt bị rối loạn, khiến thủy dịch tích tụ làm tăng áp lực nội nhãn. Áp lực này tác động liên tục lên dây thần kinh thị giác, gây tổn thương các sợi thần kinh và làm thu hẹp thị trường theo thời gian. Do tiến triển âm thầm, nhiều người không nhận thấy triệu chứng cho đến khi thị lực đã suy giảm đáng kể. Nếu không được điều trị, tổn thương sẽ ngày càng nặng và có thể dẫn đến mù lòa không hồi phục.

Glocom do bệnh lý mạch máu võng mạc (glocom tân mạch)

Một số bệnh lý như bệnh võng mạc do đái tháo đường, tắc tĩnh mạch trung tâm võng mạc hoặc bệnh võng mạc do tăng huyết áp có thể làm mắt thiếu máu kéo dài. Để đáp ứng với tình trạng này, cơ thể hình thành các mạch máu mới bất thường. Khi các tân mạch phát triển tại góc tiền phòng hoặc vùng thoát lưu thủy dịch, chúng sẽ cản trở dòng lưu thông của thủy dịch, làm tăng nhãn áp và gây glocom tân mạch. Đây là một trong những thể glocom thứ phát có tiên lượng nặng nếu không được điều trị sớm.

Glocom do rối loạn sắc tố và giả bong bao

Ở một số người, các hạt sắc tố từ mống mắt có thể bong ra và tích tụ tại vùng lưới bè, gây tắc nghẽn đường thoát thủy dịch. Tình trạng này được gọi là glocom sắc tố. Ngoài ra, hội chứng giả bong bao cũng có thể làm lắng đọng các chất dạng sợi trên các cấu trúc trong mắt, đặc biệt là vùng bè, khiến khả năng dẫn lưu thủy dịch suy giảm. Cả hai tình trạng này đều làm tăng áp lực nội nhãn và dẫn đến tổn thương dây thần kinh thị giác nếu không được kiểm soát.

Glocom do viêm màng bồ đào và các bệnh lý mắt khác

Viêm màng bồ đào kéo dài có thể gây viêm, xơ hóa hoặc hình thành sẹo tại vùng lưới bè, làm cản trở quá trình thoát lưu thủy dịch. Hậu quả là áp lực trong mắt tăng lên và hình thành glocom thứ phát. Bên cạnh đó, chấn thương mắt, phẫu thuật mắt, khối u nội nhãn hoặc sử dụng corticosteroid kéo dài cũng có thể làm tăng nhãn áp và gây glocom ở một số người.

Các yếu tố làm tăng nguy cơ mắc glocom

Mặc dù không phải là nguyên nhân trực tiếp, nhiều yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc glocom. Trong đó, tuổi trên 40, tiền sử gia đình mắc bệnh, cận thị (đối với glocom góc mở), viễn thị (đối với glocom góc đóng), đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc hạ huyết áp kéo dài đều được xem là những yếu tố nguy cơ quan trọng. Ngoài ra, người từng bị chấn thương mắt, phẫu thuật mắt hoặc phải sử dụng corticosteroid trong thời gian dài cũng cần khám mắt định kỳ để phát hiện bệnh sớm và điều trị kịp thời.

Triệu chứng bệnh glocom theo từng thể bệnh

Triệu chứng của glocom không giống nhau ở tất cả người bệnh mà phụ thuộc vào từng thể bệnh và giai đoạn tiến triển. Trong khi một số trường hợp diễn tiến âm thầm trong nhiều năm, một số khác có thể khởi phát đột ngột với các triệu chứng nghiêm trọng, cần được cấp cứu ngay để tránh mất thị lực vĩnh viễn.

Glocom góc mở: Diễn tiến âm thầm ở giai đoạn đầu

Glocom góc mở là thể bệnh phổ biến nhất và thường tiến triển chậm. Ở giai đoạn sớm, người bệnh hầu như không có triệu chứng rõ ràng do áp lực nội nhãn tăng từ từ. Chính vì vậy, nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi tổn thương dây thần kinh thị giác đã xảy ra.

Khi bệnh tiến triển, thị trường ngoại vi bắt đầu thu hẹp, khiến người bệnh khó quan sát các vật ở hai bên mặc dù thị lực trung tâm vẫn còn tốt. Nếu không được điều trị, vùng mất thị trường sẽ lan rộng dần, ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng nhìn và cuối cùng có thể dẫn đến mù lòa không hồi phục.

Glocom góc đóng: Triệu chứng xuất hiện đột ngột và dữ dội

Khác với glocom góc mở, glocom góc đóng thường khởi phát cấp tính khi góc tiền phòng bị bít tắc hoàn toàn, làm áp lực nội nhãn tăng nhanh trong thời gian ngắn. Đây là tình trạng cấp cứu nhãn khoa cần được điều trị ngay.

Người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như đau nhức mắt dữ dội, đau đầu, nhìn mờ, nhìn thấy quầng sáng hoặc cầu vồng quanh nguồn sáng, đỏ mắt, buồn nôn và nôn. Một số trường hợp còn cảm thấy thị lực giảm nhanh chỉ trong vài giờ. Nếu chậm trễ điều trị, dây thần kinh thị giác có thể bị tổn thương không hồi phục và gây mất thị lực vĩnh viễn.

Glocom bẩm sinh: Dấu hiệu xuất hiện từ những năm đầu đời

Glocom bẩm sinh là tình trạng tăng nhãn áp xảy ra do bất thường trong sự phát triển của hệ thống dẫn lưu thủy dịch ngay từ khi trẻ mới sinh. Trẻ mắc bệnh thường có các biểu hiện như chảy nước mắt nhiều, sợ ánh sáng, chớp mắt liên tục, giác mạc mờ hoặc mắt to bất thường do nhãn cầu giãn rộng dưới tác động của áp lực nội nhãn tăng cao.

Do trẻ nhỏ chưa thể mô tả triệu chứng, cha mẹ cần chú ý những dấu hiệu bất thường ở mắt và đưa trẻ đi khám chuyên khoa mắt sớm để được chẩn đoán, điều trị kịp thời, giúp hạn chế nguy cơ suy giảm thị lực lâu dài.

Glocom thứ phát: Triệu chứng phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh

Glocom thứ phát là biến chứng của nhiều bệnh lý tại mắt hoặc toàn thân như viêm màng bồ đào, đái tháo đường, chấn thương mắt, đục thủy tinh thể hoặc sử dụng corticosteroid kéo dài. Triệu chứng có thể xuất hiện từ từ hoặc đột ngột tùy theo nguyên nhân.

Người bệnh có thể gặp các biểu hiện như đau nhức mắt, đỏ mắt, đau đầu, nhìn mờ, nhìn thấy quầng sáng quanh đèn, buồn nôn hoặc nôn. Khi các triệu chứng này xuất hiện, đặc biệt nếu kèm theo giảm thị lực nhanh, người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay để được chẩn đoán và điều trị. Việc kiểm soát sớm glocom thứ phát không chỉ giúp bảo tồn thị lực mà còn hạn chế nguy cơ mù lòa do tổn thương dây thần kinh thị giác.

Hy vọng những thông tin chi tiết trong bài viết đã giúp bạn hiểu rõ hơn về bệnh glocom, từ các dấu hiệu nhận biết đến phương pháp phòng ngừa hiệu quả. Việc chủ động tầm soát và thăm khám mắt định kỳ là chìa khóa quan trọng để bảo vệ thị lực và ngăn ngừa những biến chứng nguy hiểm của căn bệnh này. Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn và điều trị kịp thời.