Bệnh cam ở trẻ em là gì? Dấu hiệu nhận biết, nguyên nhân và cách phòng ngừa

Trong y học hiện đại, bệnh cam không phải là một chẩn đoán bệnh cụ thể mà là thuật ngữ dân gian mô tả nhiều biểu hiện bất thường liên quan đến dinh dưỡng và sức khỏe của trẻ. Việc hiểu đúng nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết và cách chăm sóc sẽ giúp cha mẹ hỗ trợ trẻ phát triển khỏe mạnh hơn.

Bệnh cam ở trẻ em là gì?

Bệnh cam ở trẻ em là tên gọi dân gian dùng để chỉ một nhóm tình trạng thường gặp ở trẻ nhỏ. Trước đây, thuật ngữ này chủ yếu được dùng để mô tả trẻ suy dinh dưỡng, gầy yếu, chậm lớn do thiếu chất hoặc mắc bệnh kéo dài. Ngày nay, nhiều người còn dùng "bệnh cam" để chỉ các tổn thương viêm loét ở niêm mạc miệng, lưỡi, mũi hoặc mắt ở trẻ.

Theo y học hiện đại, bệnh cam không phải là tên của một bệnh lý cụ thể. Các biểu hiện như suy dinh dưỡng, viêm loét niêm mạc hay nhiễm trùng đều có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau như thiếu vitamin và khoáng chất, chế độ dinh dưỡng không đầy đủ, nhiễm giun sán, bệnh lý đường tiêu hóa hoặc các bệnh làm giảm khả năng hấp thu dưỡng chất.

Trẻ mắc bệnh cam thường có biểu hiện biếng ăn, chậm tăng cân, gầy yếu, da xanh xao, bụng chướng, tay chân nhỏ. Một số trường hợp có thể xuất hiện viêm loét miệng, lưỡi, mũi hoặc mắt. Trẻ dưới 5 tuổi là nhóm có nguy cơ cao do nhu cầu dinh dưỡng lớn trong giai đoạn tăng trưởng và hệ miễn dịch còn chưa hoàn thiện.

Nguyên nhân gây bệnh cam ở trẻ em

Bệnh cam thường gặp ở trẻ nhỏ, nhất là trong những năm đầu đời khi hệ miễn dịch chưa phát triển hoàn thiện. Nhiều yếu tố có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh, từ việc chăm sóc răng miệng chưa đúng cách đến tình trạng thiếu hụt dinh dưỡng hoặc ảnh hưởng của các bệnh lý khác.

Chăm sóc răng miệng chưa đúng cách

Cặn thức ăn và mảng bám tích tụ lâu ngày trong khoang miệng tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển. Nếu không được vệ sinh thường xuyên, trẻ dễ bị viêm lợi, viêm niêm mạc miệng và xuất hiện các tổn thương mà dân gian thường gọi là bệnh cam.

Hệ miễn dịch còn yếu

Trẻ nhỏ, đặc biệt là trẻ sơ sinh, trẻ sinh non hoặc suy dinh dưỡng, có khả năng chống lại tác nhân gây bệnh kém hơn. Điều này khiến trẻ dễ bị vi khuẩn hoặc virus tấn công, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh lý ở khoang miệng.

Thiếu vitamin và khoáng chất

Việc thiếu các dưỡng chất như vitamin A, vitamin C, vitamin D, sắt hoặc kẽm có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển và phục hồi của niêm mạc miệng, đồng thời làm suy giảm sức đề kháng. Đây là một trong những yếu tố thuận lợi khiến bệnh cam dễ xuất hiện ở trẻ.

Ảnh hưởng của các bệnh nhiễm trùng

Sau khi mắc một số bệnh như viêm họng, viêm amidan, viêm phế quản, cúm, sởi, thủy đậu hoặc tay chân miệng, niêm mạc miệng của trẻ có thể bị tổn thương. Nếu không được chăm sóc đúng cách, các tổn thương này có nguy cơ bội nhiễm và tiến triển thành những biểu hiện thường được gọi là bệnh cam.

Dấu hiệu nhận biết bệnh cam ở trẻ em

Các dấu hiệu của bệnh cam ở trẻ thường tiến triển từ từ và dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh lý khác. Vì vậy, cha mẹ cần theo dõi những biểu hiện bất thường để đưa trẻ đi khám kịp thời.

• Trẻ biếng ăn, chậm tăng cân: Trẻ thường ăn kém, chán ăn hoặc bỏ bú, dẫn đến chậm tăng cân, gầy yếu và chậm phát triển thể chất. Nếu tình trạng kéo dài, trẻ có thể bị suy dinh dưỡng và giảm sức đề kháng.
• Viêm loét ở miệng và lưỡi: Đây là một trong những biểu hiện thường gặp. Trẻ có thể xuất hiện các vết loét ở niêm mạc miệng, lưỡi hoặc lợi, gây đau rát, khó ăn uống và quấy khóc.
• Tổn thương ở mũi và mắt: Một số trẻ có thể bị viêm niêm mạc mũi, chảy dịch mũi hoặc viêm kết mạc, khiến mắt đỏ, chảy nước mắt và khó chịu.
• Da xanh xao, cơ thể gầy yếu: Do ăn uống kém và thiếu hụt dinh dưỡng kéo dài, trẻ có thể xanh xao, mệt mỏi, ít vận động, cơ thể gầy yếu và kém linh hoạt hơn so với trẻ cùng độ tuổi.
• Thường xuyên mắc các bệnh nhiễm trùng: Sức đề kháng suy giảm khiến trẻ dễ bị viêm đường hô hấp, rối loạn tiêu hóa hoặc các bệnh nhiễm trùng tái phát. Trẻ cũng có thể lâu hồi phục hơn sau mỗi đợt bệnh.

Khi trẻ có các biểu hiện trên, đặc biệt là viêm loét miệng kéo dài kèm chậm tăng cân hoặc gầy yếu, cha mẹ nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được thăm khám, xác định nguyên nhân và điều trị phù hợp.

Cách phòng ngừa bệnh cam ở trẻ em

Cha mẹ có thể giảm nguy cơ trẻ gặp tình trạng suy dinh dưỡng, thiếu chất bằng những biện pháp chăm sóc phù hợp:

• Cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu nếu có thể.
• Cho trẻ ăn dặm đúng thời điểm với chế độ ăn đa dạng.
• Đảm bảo khẩu phần ăn đầy đủ năng lượng và dưỡng chất.
• Bổ sung vitamin, khoáng chất theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
• Theo dõi cân nặng và chiều cao định kỳ.
• Tẩy giun theo hướng dẫn phù hợp với độ tuổi.
• Giữ vệ sinh ăn uống, rửa tay thường xuyên.
• Tiêm chủng đầy đủ theo lịch khuyến cáo.
• Đưa trẻ đi khám khi có dấu hiệu chậm tăng trưởng hoặc biếng ăn kéo dài.

Bệnh cam ở trẻ em thực chất là thuật ngữ dân gian dùng để mô tả tình trạng trẻ suy dinh dưỡng, thiếu vi chất hoặc mắc các bệnh lý khiến cơ thể gầy yếu, chậm phát triển. Đây không phải là một bệnh riêng biệt nhưng có thể là dấu hiệu cảnh báo sức khỏe của trẻ đang gặp vấn đề. Việc theo dõi tăng trưởng, xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý, bổ sung dưỡng chất đúng cách và đưa trẻ đi khám khi có biểu hiện bất thường sẽ giúp phát hiện sớm nguyên nhân, cải thiện sức khỏe và hỗ trợ trẻ phát triển toàn diện.