Viêm khớp tự phát thiếu niên là gì? Nguyên nhân và cách phòng ngừa hiệu quả

Viêm khớp tự phát thiếu niên (Juvenile Idiopathic Arthritis - JIA) là thuật ngữ dùng để chỉ nhóm các bệnh lý viêm khớp mạn tính khởi phát trước tuổi 16 và kéo dài ít nhất 6 tuần mà không xác định được nguyên nhân cụ thể. Đây là nguyên nhân phổ biến nhất gây viêm khớp ở trẻ em, với biểu hiện lâm sàng đa dạng và có thể ảnh hưởng đến nhiều cơ quan ngoài khớp.

Theo tiêu chuẩn phân loại của ILAR (International League of Associations for Rheumatology), JIA được chia thành 7 thể chính:

• Thể viêm ít khớp (Oligoarticular): Ảnh hưởng đến ≤ 4 khớp trong 6 tháng đầu.
• Thể viêm đa khớp RF âm tính.
• Thể viêm đa khớp RF dương tính.
• Thể viêm toàn thân (Systemic JIA): Kèm sốt, phát ban, gan lách to, viêm màng ngoài tim,...
• Thể viêm khớp vẩy nến (Psoriatic arthritis).
• Thể viêm khớp liên quan viêm điểm bám gân (Enthesitis-related arthritis).
• Thể không phân loại (Undifferentiated JIA).

Tỷ lệ mắc JIA ước tính dao động từ 16 đến 150 trường hợp trên 100.000 trẻ em, tùy thuộc vào khu vực địa lý và tiêu chuẩn chẩn đoán được sử dụng. Tỉ lệ hiện mắc trung bình là khoảng 1 - 4 trên 1.000 trẻ. Bệnh thường gặp ở nữ nhiều hơn nam, đặc biệt là ở thể viêm ít khớp và thể viêm đa khớp. Ngược lại, thể liên quan đến điểm bám gân có xu hướng gặp ở trẻ nam trong độ tuổi lớn hơn.

Những dấu hiệu và triệu chứng của viêm khớp tự phát thiếu niên

Viêm khớp tự phát thiếu niên (JIA) biểu hiện lâm sàng rất đa dạng, tùy thuộc vào thể bệnh và mức độ ảnh hưởng của viêm khớp. Tuy nhiên, có một số dấu hiệu và triệu chứng điển hình thường gặp giúp định hướng chẩn đoán bệnh. Dưới đây là các biểu hiện chính cần được lưu ý:

• Đau khớp: Đây là triệu chứng phổ biến nhất, thường xuất hiện âm ỉ, không dữ dội, có thể biểu hiện qua việc đi khập khiễng, không muốn vận động, đặc biệt là sau khi ngủ dậy hoặc sau khi nghỉ ngơi.
• Sưng khớp: Khớp bị viêm thường sưng to, có thể thấy rõ ở các khớp lớn như khớp gối, cổ chân hoặc khớp cổ tay. Sưng khớp thường không kèm theo đỏ da hay nóng nhiều như viêm nhiễm thông thường, điều này dễ gây bỏ sót chẩn đoán ở giai đoạn đầu.
• Cứng khớp buổi sáng: Trẻ mắc JIA thường gặp tình trạng khớp bị cứng vào buổi sáng, kéo dài ít nhất 15 - 30 phút. Cứng khớp khiến trẻ khó thực hiện các động tác bình thường như cầm nắm, đi lại hoặc mặc quần áo.
• Hạn chế vận động: Do đau và cứng khớp, trẻ có xu hướng hạn chế vận động khớp bị ảnh hưởng. Về lâu dài, điều này có thể dẫn đến teo cơ quanh khớp và biến dạng khớp nếu không được can thiệp điều trị đúng cách.
• Sốt kéo dài và phát ban (thể toàn thân): Trong thể viêm khớp toàn thân, trẻ có thể sốt cao dao động theo chu kỳ trong ngày, kèm theo phát ban màu hồng nhạt, thoáng qua, thường xuất hiện khi sốt. Phát ban không ngứa và dễ bị bỏ sót nếu không quan sát kỹ.
• Mệt mỏi và ảnh hưởng phát triển thể chất: Tình trạng viêm kéo dài gây suy giảm tổng thể sức khỏe, khiến trẻ mệt mỏi, ăn uống kém và có thể chậm phát triển thể chất. Một số trẻ giảm cân, gầy yếu hoặc thấp còi nếu bệnh không được kiểm soát tốt.
• Viêm màng bồ đào (ở một số thể): Đặc biệt trong thể viêm ít khớp và viêm vẩy nến, trẻ có nguy cơ cao bị viêm màng bồ đào mạn tính, có thể không có triệu chứng rõ ràng. Nếu không phát hiện sớm qua khám mắt định kỳ, biến chứng như giảm thị lực hoặc mù có thể xảy ra.

Biến chứng có thể gặp khi mắc bệnh viêm khớp tự phát thiếu niên

Viêm khớp tự phát thiếu niên (JIA) nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng, ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe và sự phát triển của trẻ. Dưới đây là những biến chứng thường gặp:

• Biến dạng và hủy khớp: Viêm kéo dài gây tổn thương sụn và xương dưới sụn, dẫn đến biến dạng khớp, lệch trục, giảm tầm vận động và thậm chí là dính khớp. Những tổn thương này có thể không hồi phục và làm giảm khả năng vận động về sau.
• Teo cơ và hạn chế vận động: Do đau và sưng khớp, trẻ thường tránh vận động khớp bị ảnh hưởng. Tình trạng này kéo dài dẫn đến teo cơ quanh khớp, yếu chi và giảm chức năng vận động. Ngoài ra, bất động lâu ngày có thể gây co rút gân cơ.
• Rối loạn phát triển thể chất: Trẻ mắc JIA có thể chậm phát triển chiều cao do viêm mạn tính hoặc do tác dụng phụ của corticosteroid kéo dài. Ngoài ra, viêm khớp không đối xứng có thể gây lệch trục xương và phát triển không đều giữa hai chi.
• Viêm màng bồ đào mạn tính: Đây là biến chứng nghiêm trọng thường gặp ở thể viêm ít khớp và thể vẩy nến. Viêm màng bồ đào có thể âm thầm tiến triển mà không có triệu chứng rõ rệt, dẫn đến dính mống mắt, đục thủy tinh thể, tăng nhãn áp và mù lòa nếu không được phát hiện sớm.
• Amyloidosis (hiếm gặp): Ở thể viêm toàn thân kéo dài, một số ít trường hợp có thể phát triển amyloidosis thứ phát - lắng đọng protein amyloid trong các cơ quan như thận, gan, gây suy chức năng cơ quan, đặc biệt là suy thận.
• Tác dụng phụ của điều trị: Corticosteroid và các thuốc ức chế miễn dịch có thể gây nhiều tác dụng không mong muốn như loãng xương, tăng huyết áp, tăng nguy cơ nhiễm trùng, rối loạn chuyển hóa, hội chứng Cushing, hoặc ảnh hưởng đến chức năng gan - thận.
• Tác động tâm lý - xã hội: Trẻ có thể gặp khó khăn trong học tập, giao tiếp xã hội và tự tin cá nhân do đau mạn tính, giới hạn vận động hoặc ngoại hình bị ảnh hưởng. Những tác động này nếu kéo dài dễ dẫn đến trầm cảm, lo âu và giảm chất lượng cuộc sống.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường và đưa trẻ đi khám kịp thời có vai trò quan trọng trong chẩn đoán và kiểm soát hiệu quả viêm khớp tự phát thiếu niên. Phụ huynh nên đưa trẻ đến gặp bác sĩ khi có các biểu hiện sau:

• Đau khớp kéo dài không rõ nguyên nhân: Trẻ than đau khớp liên tục hoặc tái diễn, đặc biệt là vào buổi sáng hoặc sau khi nghỉ ngơi, dù mức độ đau không dữ dội.
• Sưng khớp kéo dài trên 6 tuần: Một hay nhiều khớp của trẻ có biểu hiện sưng, không đỏ nóng rõ, nhưng dai dẳng không khỏi sau điều trị thông thường.
• Cứng khớp buổi sáng: Trẻ gặp khó khăn trong vận động sau khi ngủ dậy hoặc phải “làm nóng” khớp một lúc mới cử động được bình thường.
• Hạn chế vận động hoặc thay đổi dáng đi: Trẻ đi khập khiễng, không muốn chạy nhảy, vận động kém hơn so với bình thường mà không rõ lý do.
• Sốt kéo dài không rõ nguyên nhân: Đặc biệt nếu sốt dao động trong ngày, kèm theo nổi ban thoáng qua hoặc gan lách to.
• Đỏ mắt, đau mắt, chảy nước mắt kéo dài: Các dấu hiệu có thể gợi ý viêm màng bồ đào - biến chứng âm thầm nhưng nguy hiểm của JIA.
• Các dấu hiệu ảnh hưởng toàn thân: Trẻ mệt mỏi, gầy sút, ăn uống kém, kèm theo bất kỳ biểu hiện viêm khớp nào.

Viêm khớp tự phát thiếu niên là một bệnh lý viêm khớp mạn tính có cơ chế bệnh sinh phức tạp, trong đó nguyên nhân cụ thể vẫn chưa được xác định rõ ràng. Tuy nhiên, các nghiên cứu cho thấy sự kết hợp giữa yếu tố di truyền và yếu tố môi trường đóng vai trò quan trọng trong sự khởi phát bệnh. Cụ thể:

Yếu tố di truyền: Dù không mang tính di truyền theo kiểu Mendel, một số gen liên quan đến hệ miễn dịch - đặc biệt là gen trong vùng kháng nguyên bạch cầu người (HLA) như HLA-DRB1, HLA-A2 - có liên quan đến nguy cơ mắc JIA. Trẻ có tiền sử gia đình mắc bệnh tự miễn (viêm khớp dạng thấp, lupus ban đỏ, viêm tuyến giáp Hashimoto…) có nguy cơ cao hơn.

Rối loạn miễn dịch: JIA là bệnh lý tự miễn, trong đó hệ thống miễn dịch hoạt động bất thường, nhận diện nhầm mô khớp của cơ thể là “kháng nguyên lạ” và tấn công vào đó, gây viêm. Sự mất cân bằng giữa các tế bào miễn dịch (T helper, T regulatory) và các cytokine viêm như TNF-α, IL-6, IL-1β… được cho là yếu tố trung tâm trong cơ chế bệnh sinh.

Yếu tố môi trường: Một số tác nhân môi trường có thể góp phần kích hoạt đáp ứng miễn dịch bất thường ở trẻ có yếu tố nguy cơ di truyền. Chúng bao gồm:

• Nhiễm trùng do virus hoặc vi khuẩn (Epstein-Barr virus, parvovirus B19…).
• Yếu tố thời tiết, thay đổi khí hậu.
• Stress tâm lý, chấn thương thể chất (mặc dù không trực tiếp gây bệnh nhưng có thể là yếu tố khởi phát).

Vai trò của hormone giới tính: Tỷ lệ mắc JIA ở trẻ gái cao hơn trẻ trai, đặc biệt ở các thể viêm ít khớp và viêm đa khớp. Điều này gợi ý vai trò điều hòa miễn dịch của hormone sinh dục, nhất là estrogen, trong cơ chế khởi phát và tiến triển bệnh.

Những ai có nguy cơ mắc bệnh viêm khớp tự phát thiếu niên?

Viêm khớp tự phát thiếu niên (JIA) có thể ảnh hưởng đến bất kỳ trẻ em nào dưới 16 tuổi, tuy nhiên nguy cơ mắc bệnh cao hơn ở các nhóm sau:

• Trẻ em gái: Đặc biệt dễ mắc các thể viêm ít khớp và viêm đa khớp RF âm tính.
• Trẻ nam: Thường gặp ở thể viêm liên quan điểm bám gân và thể không phân loại.
• Độ tuổi từ 1 đến 3 hoặc trẻ ở tuổi dậy thì: Là hai nhóm tuổi phổ biến khi bệnh khởi phát.
• Trẻ có tiền sử gia đình mắc bệnh tự miễn: Như viêm khớp dạng thấp, lupus ban đỏ, viêm tuyến giáp tự miễn...
• Trẻ mang gen HLA đặc hiệu: Như HLA-DRB1 (liên quan các thể đa khớp), HLA-B27 (thể viêm cột sống thiếu niên).

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc bệnh viêm khớp tự phát thiếu niên

Một số yếu tố môi trường và sinh học có thể kích hoạt hoặc thúc đẩy khởi phát bệnh ở những trẻ có cơ địa dễ mắc:

• Nhiễm trùng virus hoặc vi khuẩn: Như Epstein-Barr virus, parvovirus B19 có thể khởi động phản ứng miễn dịch bất thường.
• Yếu tố môi trường: Ô nhiễm, thay đổi khí hậu, hoặc tiếp xúc với kháng nguyên lạ có thể góp phần thúc đẩy cơ chế bệnh sinh.
• Căng thẳng tâm lý kéo dài: Stress có thể ảnh hưởng đến điều hòa miễn dịch, từ đó góp phần làm khởi phát bệnh.
• Thiếu vitamin D hoặc chế độ dinh dưỡng mất cân bằng: Ảnh hưởng đến chức năng miễn dịch toàn thân.
• Hệ miễn dịch chưa hoàn thiện ở trẻ nhỏ: Dễ gây rối loạn tự miễn khi gặp các tác nhân kích thích.

Phương pháp xét nghiệm và chẩn đoán viêm khớp tự phát thiếu niên

Việc chẩn đoán viêm khớp tự phát thiếu niên (JIA) không dựa vào một xét nghiệm đơn lẻ mà là sự kết hợp giữa đánh giá lâm sàng và các phương pháp cận lâm sàng nhằm loại trừ các bệnh lý khác và xác định thể bệnh cụ thể. Dưới đây là các phương pháp được sử dụng trong quá trình chẩn đoán JIA:

• Khai thác bệnh sử và khám lâm sàng kỹ lưỡng: Đây là bước đầu tiên và quan trọng trong chẩn đoán JIA. Bác sĩ sẽ khai thác các triệu chứng như sưng đau khớp kéo dài trên 6 tuần, cứng khớp buổi sáng, sốt không rõ nguyên nhân, phát ban, hay các dấu hiệu toàn thân. Khám lâm sàng tập trung vào đánh giá tình trạng khớp (sưng, nóng, hạn chế vận động), cũng như phát hiện các biểu hiện ngoài khớp như viêm màng bồ đào, gan lách to hoặc nổi hạch.
• Xét nghiệm máu: Các xét nghiệm máu giúp hỗ trợ chẩn đoán và phân loại thể bệnh. Các chỉ số viêm như CRP, ESR thường tăng cao trong giai đoạn hoạt động bệnh. Yếu tố dạng thấp (RF) và kháng thể kháng nhân (ANA) có thể dương tính ở một số thể bệnh, giúp định hướng phân loại. Xét nghiệm HLA-B27 có giá trị trong thể viêm liên quan điểm bám gân. Ngoài ra, công thức máu và các chỉ số sinh hóa được thực hiện để loại trừ các nguyên nhân khác như nhiễm trùng hay bệnh ác tính.
• Xét nghiệm loại trừ bệnh lý tương tự: Để đảm bảo chẩn đoán chính xác, cần thực hiện các xét nghiệm đặc hiệu nhằm loại trừ các bệnh tự miễn khác như lupus ban đỏ hệ thống (anti-dsDNA, anti-Sm), viêm khớp nhiễm khuẩn (cấy máu, cấy dịch khớp), hoặc bệnh lý ác tính (tủy đồ trong trường hợp nghi ngờ bạch cầu cấp).
• Chẩn đoán hình ảnh: Hình ảnh học giúp đánh giá tổn thương khớp và phát hiện sớm biến chứng. X-quang khớp có thể cho thấy hẹp khe khớp, loãng xương cạnh khớp hoặc tổn thương xương nếu bệnh kéo dài. Siêu âm khớp có ưu điểm trong việc phát hiện tràn dịch, viêm màng hoạt dịch hoặc viêm điểm bám gân. Trong trường hợp cần đánh giá sâu hơn, cộng hưởng từ (MRI) giúp phát hiện viêm sớm và tổn thương mô mềm quanh khớp.
• Khám mắt bằng đèn khe (slit lamp): Viêm màng bồ đào là một biến chứng âm thầm nhưng nguy hiểm của JIA, đặc biệt ở các thể viêm ít khớp có ANA dương tính. Khám mắt định kỳ bằng đèn khe, ngay cả khi không có triệu chứng lâm sàng, là cần thiết để phát hiện sớm và ngăn ngừa mất thị lực vĩnh viễn.

Phương pháp điều trị viêm khớp tự phát thiếu niên hiệu quả

Điều trị viêm khớp tự phát thiếu niên (JIA) nhằm mục tiêu kiểm soát viêm, giảm đau, duy trì chức năng khớp, ngăn ngừa biến chứng và cải thiện chất lượng sống lâu dài cho trẻ. Phác đồ điều trị cần cá thể hóa theo thể bệnh, mức độ hoạt động và đáp ứng của từng bệnh nhân. Dưới đây là các phương pháp điều trị hiệu quả thường được áp dụng:

• Thuốc kháng viêm không steroid (NSAIDs): NSAIDs như ibuprofen hoặc naproxen thường là lựa chọn đầu tiên trong điều trị triệu chứng. Chúng giúp giảm đau và giảm viêm hiệu quả ở thể nhẹ hoặc mới khởi phát. Tuy nhiên, NSAIDs không làm thay đổi tiến triển của bệnh nên thường chỉ dùng ngắn hạn hoặc kết hợp với các thuốc khác.
• Thuốc chống thấp khớp tác dụng chậm (DMARDs): Methotrexate là DMARD phổ biến nhất được sử dụng trong JIA, đặc biệt ở thể viêm đa khớp hoặc khi không đáp ứng tốt với NSAIDs. Thuốc giúp kiểm soát viêm mạn tính và ngăn ngừa tổn thương khớp lâu dài. Hydroxychloroquine hoặc sulfasalazine có thể được xem xét ở một số trường hợp đặc biệt.
• Sinh phẩm học (Biologic agents): Khi bệnh không kiểm soát được với DMARDs, các thuốc sinh học nhắm trúng đích như etanercept, adalimumab, tocilizumab hoặc anakinra được sử dụng. Nhóm thuốc này ức chế các cytokine gây viêm (TNF-α, IL-1, IL-6) giúp kiểm soát bệnh mạnh mẽ hơn, đặc biệt trong các thể bệnh nặng như thể toàn thân hoặc viêm đa khớp kháng trị.
• Corticosteroids: Corticosteroids toàn thân (prednisolone) được chỉ định trong giai đoạn cấp hoặc khi có biểu hiện toàn thân nghiêm trọng. Tuy nhiên, do tác dụng phụ nhiều, thuốc chỉ nên dùng ngắn hạn và giảm liều sớm nhất có thể. Corticosteroids tiêm nội khớp cũng là lựa chọn hiệu quả trong trường hợp tổn thương khu trú tại một hoặc vài khớp.
• Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng: Tập vận động có hướng dẫn giúp duy trì tầm vận động, sức cơ và ngăn ngừa co rút khớp. Vật lý trị liệu cần được thực hiện song song với điều trị thuốc để đạt hiệu quả toàn diện, đồng thời nâng cao chất lượng sống và khả năng tự lập cho trẻ.
• Hỗ trợ tâm lý và tư vấn gia đình: Trẻ mắc JIA dễ bị ảnh hưởng tâm lý, lo âu, trầm cảm hoặc mặc cảm vì hạn chế thể chất. Việc hỗ trợ tâm lý, tư vấn dinh dưỡng, định hướng học tập - xã hội và nâng cao nhận thức của gia đình giúp trẻ thích nghi tốt hơn với bệnh mạn tính.
• Theo dõi và điều chỉnh điều trị lâu dài: JIA là bệnh kéo dài, đòi hỏi theo dõi định kỳ để đánh giá hoạt động bệnh, hiệu quả điều trị và phát hiện sớm biến chứng. Việc điều chỉnh phác đồ nên được thực hiện bởi bác sĩ chuyên khoa dựa trên các thang điểm đánh giá chuẩn hóa (như JADAS - Juvenile Arthritis Disease Activity Score).

Những thói quen sinh hoạt có thể giúp bạn hạn chế diễn tiến của viêm khớp tự phát thiếu niên

Chế độ sinh hoạt:

• Duy trì vận động thường xuyên: Tập các bài tập nhẹ nhàng như bơi lội, đạp xe, yoga trẻ em hoặc vận động khớp theo hướng dẫn vật lý trị liệu giúp duy trì tầm vận động, tăng sức cơ và hạn chế cứng khớp. Tránh các môn thể thao va chạm mạnh có thể gây tổn thương khớp.
• Ngủ đủ và đúng giờ: Giấc ngủ đóng vai trò hồi phục thể chất và tinh thần. Trẻ nên ngủ đủ 8 - 10 tiếng mỗi ngày và có giấc ngủ sâu để tăng cường miễn dịch và giảm mệt mỏi.
• Thực hiện các hoạt động thường ngày vừa sức: Trẻ cần được khuyến khích tự lập nhưng tránh gắng sức quá mức, đặc biệt trong giai đoạn bệnh đang hoạt động. Việc điều chỉnh bài vở và hoạt động học tập phù hợp cũng rất cần thiết.
• Giữ tâm lý tích cực và ổn định: Trẻ nên được tạo môi trường sống thân thiện, hỗ trợ về mặt cảm xúc và được tư vấn tâm lý khi cần thiết để tránh lo âu, trầm cảm có thể làm nặng thêm bệnh.
• Tuân thủ tái khám định kỳ: Việc theo dõi hoạt động bệnh, phát hiện biến chứng và điều chỉnh điều trị kịp thời là yếu tố then chốt giúp bệnh được kiểm soát lâu dài.

Chế độ dinh dưỡng: 

• Tăng cường thực phẩm giàu kháng viêm tự nhiên: Bổ sung cá béo (cá hồi, cá thu), hạt lanh, dầu ô liu, rau xanh, trái cây nhiều màu giúp giảm viêm thông qua các chất chống oxy hóa và acid béo omega-3.
• Cung cấp đủ canxi và vitamin D: Đặc biệt quan trọng ở trẻ dùng corticosteroids kéo dài. Nên bổ sung từ sữa, sữa chua, trứng, cá mòi, ánh nắng mặt trời buổi sáng hoặc theo hướng dẫn bác sĩ.
• Hạn chế thực phẩm chế biến sẵn và đường tinh luyện: Các loại thức ăn nhanh, đồ ngọt, nước ngọt có gas có thể làm tăng phản ứng viêm trong cơ thể và nên được hạn chế tối đa.
• Đảm bảo khẩu phần giàu đạm, đủ năng lượng: Giúp duy trì phát triển thể chất, phục hồi sau đợt bệnh và hỗ trợ miễn dịch. Trẻ nên ăn đa dạng nhóm thực phẩm, chia nhỏ bữa để dễ hấp thu.
• Uống đủ nước mỗi ngày: Giữ cho cơ thể luôn đủ nước giúp hỗ trợ hoạt động khớp và các chức năng chuyển hóa cơ bản.

Phương pháp phòng ngừa viêm khớp tự phát thiếu niên hiệu quả

Mặc dù viêm khớp tự phát thiếu niên (JIA) là bệnh lý tự miễn chưa có biện pháp phòng ngừa tuyệt đối, nhưng một số chiến lược can thiệp sớm và điều chỉnh lối sống có thể góp phần giảm nguy cơ khởi phát bệnh ở trẻ có cơ địa nhạy cảm, đồng thời giúp kiểm soát tốt hơn diễn tiến nếu bệnh đã xuất hiện. Dưới đây là các phương pháp phòng ngừa hiệu quả được khuyến nghị:

• Tăng cường hệ miễn dịch tự nhiên cho trẻ: Việc xây dựng nền tảng miễn dịch khỏe mạnh từ sớm là yếu tố quan trọng để giảm nguy cơ rối loạn tự miễn. Cho trẻ bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời, duy trì chế độ sinh hoạt điều độ, ngủ đủ giấc và thường xuyên vận động thể chất giúp hệ miễn dịch phát triển cân bằng và hoạt động ổn định.
• Phát hiện và theo dõi trẻ có nguy cơ cao: Với những trẻ có tiền sử gia đình mắc bệnh tự miễn như viêm khớp dạng thấp, lupus ban đỏ hoặc bệnh tuyến giáp, cần theo dõi sát các biểu hiện viêm khớp kéo dài, sốt không rõ nguyên nhân hoặc bất thường ở mắt. Việc thăm khám định kỳ và phát hiện sớm các dấu hiệu nghi ngờ giúp can thiệp kịp thời, giảm nguy cơ tiến triển nặng.
• Giảm thiểu tiếp xúc với các yếu tố môi trường bất lợi: Một số yếu tố môi trường như khói bụi, ô nhiễm không khí, hóa chất độc hại hoặc thực phẩm chứa phụ gia có thể kích hoạt phản ứng miễn dịch bất thường ở trẻ có cơ địa nhạy cảm. Do đó, cần xây dựng môi trường sống trong lành, an toàn và kiểm soát tốt chất lượng không khí, nước uống cũng như vệ sinh thực phẩm.
• Thiết lập chế độ dinh dưỡng lành mạnh, giàu chất kháng viêm: Dinh dưỡng đóng vai trò hỗ trợ quan trọng trong ổn định miễn dịch. Trẻ nên được bổ sung thực phẩm giàu omega-3 (có trong cá hồi, hạt lanh), rau xanh, trái cây giàu chất chống oxy hóa. Đồng thời, cần hạn chế thực phẩm giàu đường tinh luyện, thức ăn nhanh và các món chiên xào nhiều dầu mỡ.
• Hướng dẫn trẻ kiểm soát căng thẳng tâm lý: Stress kéo dài được xem là một yếu tố thúc đẩy rối loạn miễn dịch. Trẻ nên được sống trong môi trường tâm lý tích cực, nhận được sự hỗ trợ từ gia đình và thầy cô. Việc hướng dẫn trẻ cách tự điều chỉnh cảm xúc, giải tỏa lo âu và tham gia các hoạt động xã hội có ý nghĩa sẽ giúp hạn chế ảnh hưởng tiêu cực lên sức khỏe miễn dịch.
• Khám sức khỏe định kỳ và theo dõi phát triển toàn diện: Khám định kỳ không chỉ giúp theo dõi sự phát triển thể chất của trẻ mà còn giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường liên quan đến viêm khớp hoặc các rối loạn tự miễn khác. Khi có biểu hiện sưng đau khớp kéo dài trên 6 tuần, sốt không rõ nguyên nhân hay mệt mỏi kéo dài, cần đưa trẻ đến cơ sở y tế chuyên khoa để được đánh giá và xử trí kịp thời.