Ung thư trực tràng giai đoạn 2​ là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Ung thư trực tràng giai đoạn 2 là giai đoạn bệnh trong đó khối u đã phát triển vượt qua lớp niêm mạc và lớp cơ của trực tràng, có thể xâm lấn mô xung quanh, nhưng chưa ghi nhận di căn hạch vùng và chưa có di căn xa. Theo phân loại TNM, giai đoạn này thường tương ứng với T3 - T4, N0, M0, được xác định dựa trên kết quả phẫu thuật, mô bệnh học và các phương tiện chẩn đoán hình ảnh.

Ở giai đoạn 2, mức độ xâm lấn của khối u có thể khác nhau, từ lan ra lớp mỡ quanh trực tràng đến xâm lấn các cơ quan lân cận, tuy nhiên tế bào ung thư chưa lan theo đường bạch huyết hoặc đường máu. Do đó, khả năng điều trị triệt căn vẫn còn, nhưng nguy cơ tái phát cao hơn so với giai đoạn sớm, đặc biệt trong các trường hợp khối u xâm lấn sâu hoặc có yếu tố nguy cơ đi kèm.

Về mặt lâm sàng, ung thư trực tràng giai đoạn 2 thường có triệu chứng không đặc hiệu hoặc biểu hiện mờ nhạt, dễ nhầm lẫn với các bệnh lý hậu môn - trực tràng lành tính. Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi người bệnh đi khám vì rối loạn tiêu hóa kéo dài hoặc qua nội soi tầm soát, nhấn mạnh vai trò quan trọng của phát hiện sớm và theo dõi định kỳ.

Những dấu hiệu và triệu chứng của ung thư trực tràng giai đoạn 2​

Ở giai đoạn 2, ung thư trực tràng thường tiến triển âm thầm, các triệu chứng có thể không điển hình và dễ bị bỏ qua hoặc nhầm lẫn với bệnh lý tiêu hóa thông thường. Những dấu hiệu và triệu chứng thường gặp gồm:

• Rối loạn thói quen đại tiện kéo dài (tiêu chảy, táo bón hoặc xen kẽ cả hai).
• Cảm giác mót rặn, đi tiêu không hết phân.
• Phân lẫn máu tươi, máu sẫm hoặc chất nhầy.
• Đau bụng âm ỉ vùng hạ vị, vùng chậu hoặc vùng hậu môn.
• Mệt mỏi, suy nhược, có thể kèm thiếu máu do mất máu mạn tính.

Biến chứng có thể gặp khi mắc bệnh ung thư trực tràng giai đoạn 2​

Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, ung thư trực tràng giai đoạn 2 có thể dẫn đến nhiều biến chứng ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người bệnh, bao gồm:

• Tắc ruột bán phần hoặc hoàn toàn do khối u phát triển.
• Xuất huyết tiêu hóa kéo dài gây thiếu máu.
• Thủng trực tràng, viêm phúc mạc (hiếm gặp nhưng nguy hiểm).
• Xâm lấn các cơ quan lân cận như bàng quang, cơ quan sinh dục.
• Tăng nguy cơ tái phát hoặc tiến triển sang giai đoạn muộn hơn.

Khi nào cần gặp bác sĩ?

Người bệnh cần đi khám bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa hoặc ung bướu khi xuất hiện các triệu chứng như rối loạn đại tiện kéo dài trên vài tuần, đi tiêu ra máu, đau vùng hậu môn trực tràng không rõ nguyên nhân, hoặc mệt mỏi kèm thiếu máu. Việc thăm khám sớm giúp chẩn đoán chính xác, xác định giai đoạn bệnh và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp, góp phần cải thiện tiên lượng lâu dài.

Hiện nay, chưa xác định được nguyên nhân trực tiếp gây ung thư trực tràng cũng như nguyên nhân khiến bệnh tiến triển đến giai đoạn 2. 

Các nghiên cứu cho thấy ung thư trực tràng hình thành do sự tích lũy dần các đột biến gen trong tế bào niêm mạc trực tràng, làm tế bào tăng sinh mất kiểm soát và xâm lấn sâu hơn vào thành trực tràng. Quá trình này thường diễn tiến âm thầm trong nhiều năm và chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố khác nhau, tuy nhiên cơ chế cụ thể của từng trường hợp vẫn chưa được làm rõ hoàn toàn.

Những ai có nguy cơ mắc phải ung thư trực tràng giai đoạn 2​?

Ung thư trực tràng thường gặp ở người trung niên và cao tuổi, nguy cơ tăng rõ rệt sau 50 tuổi, tuy nhiên những năm gần đây ghi nhận xu hướng trẻ hóa nhưng nguyên nhân chưa được xác định rõ. Bệnh gặp ở cả hai giới, trong đó nam giới có tỷ lệ mắc cao hơn nữ giới ở nhiều quần thể nghiên cứu. 

Về dịch tễ, ung thư trực tràng phổ biến hơn tại các quốc gia có lối sống đô thị hóa, chế độ ăn nhiều thịt đỏ và ít chất xơ; sự khác biệt giữa các vùng địa lý được cho là liên quan đến yếu tố môi trường và lối sống hơn là do chủng tộc đơn thuần.

Yếu tố làm tăng nguy cơ mắc phải ung thư trực tràng giai đoạn 2​

Mặc dù không phải tất cả các trường hợp có yếu tố nguy cơ đều tiến triển thành ung thư, nhiều yếu tố sau đây được ghi nhận có liên quan đến nguy cơ mắc bệnh:

• Tuổi cao, đặc biệt trên 50 tuổi.
• Giới nam.
• Tiền sử polyp đại trực tràng, nhất là polyp tuyến.
• Tiền sử gia đình có người mắc ung thư đại trực tràng.
• Các bệnh viêm ruột mạn tính (viêm loét đại tràng, bệnh Crohn).
• Chế độ ăn nhiều thịt đỏ, thịt chế biến sẵn, ít rau xanh và chất xơ.
• Hút thuốc lá, sử dụng rượu bia kéo dài.
• Thừa cân, béo phì, ít vận động thể lực.

Một số bệnh lý mạn tính như đái tháo đường type 2 (mối liên quan đã được ghi nhận nhưng cơ chế chưa hoàn toàn rõ).

Phương pháp chẩn đoán và xét nghiệm ung thư trực tràng giai đoạn 2​

Việc chẩn đoán ung thư trực tràng giai đoạn 2 bắt đầu từ khai thác kỹ bệnh sử như rối loạn đại tiện kéo dài, đi tiêu ra máu, đau vùng hậu môn trực tràng, sụt cân hoặc mệt mỏi không rõ nguyên nhân. Khám lâm sàng bao gồm thăm trực tràng bằng tay, đánh giá khối u thấp, mức độ đau, chảy máu, kết hợp khám toàn thân nhằm phát hiện dấu hiệu thiếu máu hoặc biến chứng.

Để xác định chẩn đoán và phân giai đoạn ung thư trực tràng, người bệnh cần thực hiện các xét nghiệm và thăm dò cận lâm sàng sau:

• Nội soi trực tràng hoặc nội soi đại trực tràng toàn bộ kèm sinh thiết để xác định mô bệnh học.
• Chụp CT hoặc MRI vùng chậu để đánh giá mức độ xâm lấn tại chỗ và tình trạng hạch.
• Chụp CT ngực - bụng để loại trừ di căn xa.
• Xét nghiệm máu, bao gồm công thức máu và một số dấu ấn ung thư như CEA (giá trị hỗ trợ, không dùng đơn độc để chẩn đoán).

Điều trị ung thư trực tràng giai đoạn 2​

Nội khoa

Điều trị nội khoa trong ung thư trực tràng giai đoạn 2 chủ yếu mang tính bổ trợ, được chỉ định tùy theo đặc điểm khối u và nguy cơ tái phát, bao gồm:

• Hóa trị bổ trợ sau phẫu thuật trong một số trường hợp nguy cơ cao.
• Hóa xạ trị tiền phẫu nhằm làm giảm kích thước khối u và tăng khả năng phẫu thuật triệt căn (chỉ định cụ thể tùy từng trường hợp).
• Điều trị triệu chứng và hỗ trợ như giảm đau, điều chỉnh thiếu máu, cải thiện dinh dưỡng.

Ngoại khoa

Phẫu thuật là phương pháp điều trị chính và có vai trò quyết định trong ung thư trực tràng giai đoạn 2, với mục tiêu cắt bỏ hoàn toàn khối u và mô xung quanh kèm nạo vét hạch thích hợp. Phương pháp phẫu thuật được lựa chọn tùy theo vị trí khối u, mức độ xâm lấn và tình trạng toàn thân của người bệnh, đồng thời cần tuân thủ nguyên tắc ung thư học để giảm nguy cơ tái phát và cải thiện tiên lượng lâu dài.

Những thói quen sinh hoạt giúp hạn chế diễn tiến của ung thư trực tràng giai đoạn 2​

Chế độ sinh hoạt

Việc duy trì lối sống lành mạnh có vai trò hỗ trợ điều trị, cải thiện chất lượng sống và góp phần hạn chế nguy cơ tiến triển hoặc tái phát bệnh, bao gồm:

• Tuân thủ phác đồ điều trị và tái khám định kỳ theo chỉ định của bác sĩ.
• Duy trì vận động thể lực phù hợp với thể trạng, tránh lối sống ít vận động.
• Ngừng hút thuốc lá và hạn chế tối đa rượu bia.
• Giữ cân nặng hợp lý, tránh thừa cân - béo phì.
• Quản lý tốt các bệnh lý mạn tính đi kèm như đái tháo đường, tăng huyết áp.
• Giữ tinh thần thoải mái, hạn chế căng thẳng kéo dài.

Chế độ dinh dưỡng

Người mắc ung thư trực tràng giai đoạn 2 nên duy trì chế độ ăn cân đối, dễ tiêu, tăng cường rau xanh, trái cây và thực phẩm giàu chất xơ hòa tan, đồng thời hạn chế thịt đỏ, thịt chế biến sẵn và các thực phẩm nhiều chất béo bão hòa. Việc lựa chọn thực phẩm cần phù hợp với tình trạng tiêu hóa và giai đoạn điều trị. Chưa có chế độ ăn nào được chứng minh có thể thay thế điều trị y khoa hoặc ngăn chặn hoàn toàn tiến triển bệnh.

Phòng ngừa ung thư trực tràng giai đoạn 2​

Đặc hiệu

Hiện nay chưa có biện pháp phòng ngừa đặc hiệu có thể ngăn chặn hoàn toàn ung thư trực tràng tiến triển đến giai đoạn 2. Các can thiệp y học chủ yếu tập trung vào phát hiện sớm và điều trị kịp thời các tổn thương tiền ung thư như polyp đại trực tràng thông qua nội soi và theo dõi định kỳ ở nhóm nguy cơ cao.

Không đặc hiệu

Các phương pháp giúp giảm nguy cơ mắc và tiến triển bệnh bao gồm:

• Tầm soát ung thư đại - trực tràng định kỳ theo khuyến cáo.
• Duy trì chế độ ăn lành mạnh, giàu chất xơ.
• Tăng cường hoạt động thể lực thường xuyên.
• Tránh hút thuốc lá và hạn chế rượu bia.
• Kiểm soát tốt cân nặng và các bệnh lý mạn tính liên quan.

Ung thư trực tràng giai đoạn 2 vẫn còn khả năng điều trị triệt căn nếu được chẩn đoán và can thiệp kịp thời, tuy nhiên bệnh thường tiến triển âm thầm và dễ bị phát hiện muộn. Việc phối hợp điều trị đúng phác đồ, theo dõi định kỳ cùng với duy trì lối sống lành mạnh có vai trò quan trọng trong cải thiện tiên lượng và chất lượng sống cho người bệnh. Chủ động tầm soát và đi khám sớm khi có triệu chứng nghi ngờ vẫn là yếu tố then chốt giúp giảm gánh nặng của bệnh.