Bạch cầu ái kiềm: Vai trò, chỉ số bình thường và những vấn đề sức khỏe liên quan

Trong các xét nghiệm máu tổng quát, bạch cầu ái kiềm thường chiếm tỷ lệ rất nhỏ nên dễ bị bỏ qua. Tuy nhiên, sự thay đổi của bạch cầu ái kiềm có thể phản ánh nhiều vấn đề liên quan đến miễn dịch, dị ứng và một số bệnh lý tiềm ẩn cần được theo dõi. 

Bạch cầu ái kiềm là gì?

Bạch cầu ái kiềm (Basophils) là một loại bạch cầu hạt, thuộc hệ miễn dịch của cơ thể. Chúng chiếm tỷ lệ thấp nhất trong tổng số bạch cầu nhưng lại đóng vai trò quan trọng trong các phản ứng viêm, dị ứng và điều hòa miễn dịch.

Bạch cầu ái kiềm chứa nhiều hạt nhỏ giàu histamine, heparin và các chất trung gian hóa học khác. Khi cơ thể tiếp xúc với tác nhân gây dị ứng hoặc nhiễm trùng, bạch cầu ái kiềm sẽ được hoạt hóa, giải phóng các chất này để tham gia vào phản ứng bảo vệ.

Dù số lượng ít, bạch cầu ái kiềm vẫn là thành phần không thể thiếu của hệ miễn dịch và có giá trị chẩn đoán trong xét nghiệm máu.

Chức năng của bạch cầu ái kiềm trong cơ thể

Không giống các loại bạch cầu khác chủ yếu tham gia tiêu diệt vi khuẩn, bạch cầu ái kiềm đóng vai trò điều hòa và trung gian trong các phản ứng miễn dịch đặc hiệu.

• Tham gia vào phản ứng dị ứng thông qua giải phóng histamine.
• Góp phần chống lại ký sinh trùng và tác nhân xâm nhập.
• Điều hòa phản ứng viêm và tương tác với các tế bào miễn dịch khác.
• Liên quan đến cơ chế đông máu thông qua heparin.

Chức năng của bạch cầu ái kiềm cho thấy đây không chỉ là tế bào “phụ” mà là mắt xích quan trọng trong sự phối hợp của hệ miễn dịch.

Chỉ số bạch cầu ái kiềm bao nhiêu là bình thường?

Trong xét nghiệm công thức máu, chỉ số bạch cầu ái kiềm thường không được quan tâm nhiều do tỷ lệ thấp. Tuy nhiên, việc hiểu đúng giá trị bình thường giúp người bệnh nhận diện sớm các bất thường sức khỏe. Chỉ số bạch cầu ái kiềm thường được biểu thị dưới dạng tỷ lệ phần trăm hoặc số lượng tuyệt đối như sau: 

• Tỷ lệ bình thường: Khoảng 0 - 1% tổng số bạch cầu.
• Số lượng tuyệt đối: Khoảng 0 - 0,1 x 10⁹/L.

Giá trị bạch cầu ái kiềm có thể dao động nhẹ tùy vào độ tuổi, giới tính và tình trạng sức khỏe. Do đó, việc đọc kết quả xét nghiệm cần được thực hiện bởi nhân viên y tế. Bạch cầu ái kiềm nằm trong giới hạn bình thường cho thấy hệ miễn dịch đang hoạt động ổn định.

Nguyên nhân khiến bạch cầu ái kiềm thay đổi bất thường

Chỉ số bạch cầu ái kiềm trong xét nghiệm máu có thể tăng hoặc giảm so với mức bình thường tùy thuộc vào tình trạng sức khỏe và các yếu tố bệnh lý nền. Việc hiểu rõ nguyên nhân của từng tình trạng giúp người bệnh tránh lo lắng không cần thiết và chủ động theo dõi sức khỏe đúng cách.

Nguyên nhân khiến bạch cầu ái kiềm tăng cao

Bạch cầu ái kiềm tăng cao là tình trạng ít gặp nhưng có giá trị gợi ý quan trọng trong chẩn đoán. Sự gia tăng này thường phản ánh các rối loạn liên quan đến phản ứng viêm, dị ứng hoặc một số bệnh lý mạn tính trong cơ thể.

• Dị ứng, hen suyễn hoặc viêm mũi dị ứng.
• Nhiễm trùng mạn tính hoặc viêm kéo dài.
• Rối loạn nội tiết, đặc biệt là suy giáp.
• Một số bệnh lý huyết học như tăng sinh tủy xương.

Bạch cầu ái kiềm tăng không đồng nghĩa với bệnh nguy hiểm, nhưng nếu chỉ số này tăng kéo dài hoặc kèm triệu chứng bất thường, người bệnh cần được thăm khám để xác định nguyên nhân cụ thể.

Nguyên nhân khiến bạch cầu ái kiềm giảm thấp

So với tình trạng tăng, giảm bạch cầu ái kiềm thường ít được chú ý hơn do hiếm khi gây biểu hiện lâm sàng rõ rệt. Tuy nhiên, đây vẫn là dấu hiệu phản ánh sự thay đổi trong hoạt động của hệ miễn dịch hoặc đáp ứng sinh lý của cơ thể với một số nguyên nhân như: 

• Nhiễm trùng cấp tính.
• Căng thẳng kéo dài hoặc stress nặng.
• Sử dụng corticosteroid hoặc thuốc ức chế miễn dịch.
• Cường giáp.

Giảm bạch cầu ái kiềm thường không nguy hiểm nếu chỉ xảy ra thoáng qua, nhưng cần được đánh giá kết hợp với các chỉ số huyết học khác để có nhận định chính xác về tình trạng sức khỏe tổng thể.

Khi nào cần đi khám bác sĩ nếu bạch cầu ái kiềm bất thường?

Không phải mọi thay đổi của bạch cầu ái kiềm đều cần can thiệp y tế. Tuy nhiên, việc chủ động thăm khám là cần thiết trong một số trường hợp nhất định.

Bạn nên đi khám bác sĩ khi gặp các tình huống sau:

• Chỉ số bạch cầu ái kiềm tăng cao hoặc giảm thấp kéo dài qua nhiều lần xét nghiệm.
• Xuất hiện các triệu chứng dị ứng mãn tính như ngứa kéo dài, nổi mề đay, viêm mũi dị ứng tái phát.
• Có dấu hiệu mệt mỏi kéo dài, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc sốt dai dẳng.
• Kết quả xét nghiệm máu cho thấy nhiều chỉ số huyết học khác cũng bất thường.
• Đang điều trị bệnh nội tiết, bệnh viêm mạn hoặc sử dụng thuốc ảnh hưởng đến hệ miễn dịch.

Việc thăm khám sớm giúp bác sĩ đánh giá toàn diện nguyên nhân khiến bạch cầu ái kiềm thay đổi, từ đó chỉ định các xét nghiệm cần thiết và xây dựng hướng theo dõi hoặc điều trị phù hợp, góp phần bảo vệ sức khỏe lâu dài cho người bệnh.

Tiêm chủng Long Châu luôn đồng hành cùng cộng đồng trong việc cung cấp thông tin y khoa thông qua các bài viết về xét nghiệm máu và chỉ số bạch cầu ái kiềm, Long Châu giúp bạn chủ động theo dõi sức khỏe và xây dựng lối sống phòng bệnh khoa học, an toàn.