Bà bầu bị tụt huyết áp 3 tháng cuối: Dấu hiệu và cách xử trí an toàn

Mặc dù phần lớn các trường hợp bà bầu bị tụt huyết áp 3 tháng cuối không quá nguy hiểm, nhưng tụt huyết áp kéo dài hoặc xảy ra kèm các triệu chứng bất thường có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của cả mẹ và thai nhi. Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết, cách xử trí an toàn khi gặp tình trạng này.

Bà bầu bị tụt huyết áp 3 tháng cuối có phải là hiện tượng bình thường không?

Trong thai kỳ, huyết áp có xu hướng giảm so với trước khi mang thai, đặc biệt trong tam cá nguyệt thứ nhất và thứ hai, sau đó thường tăng dần về mức trước thai kỳ khi gần sinh. Mức giảm có thể khác nhau giữa từng thai phụ. Huyết áp dưới 90/60 mmHg thường được xem là mức huyết áp thấp. Tuy nhiên, chỉ số này không phải lúc nào cũng biểu hiện bệnh lý, nhất là khi thai phụ không có triệu chứng. Nếu huyết áp thấp kèm chóng mặt, choáng váng, ngất, mệt nhiều hoặc các biểu hiện bất thường khác, thai phụ nên được đánh giá để xác định nguyên nhân.

Mặc dù đây là hiện tượng sinh lý thường gặp và sẽ cải thiện sau sinh, nhưng thai phụ không nên chủ quan. Những đợt hạ áp đột ngột kèm các triệu chứng suy nhược nặng có thể cảnh báo các nguy cơ tiềm ẩn về sức khỏe. Việc theo dõi chỉ số huyết áp định kỳ trong mỗi lần khám thai là một phần quan trọng của quá trình khám thai định kỳ.

Nguyên nhân khiến bà bầu bị tụt huyết áp 3 tháng cuối

Tụt huyết áp trong 3 tháng cuối thai kỳ có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, từ những thay đổi sinh lý bình thường của cơ thể mẹ đến các yếu tố liên quan đến dinh dưỡng hoặc bệnh lý. Việc xác định đúng nguyên nhân là cơ sở quan trọng để theo dõi, xử trí phù hợp và hạn chế các ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ và thai nhi.

• Chèn ép tĩnh mạch chủ dưới: Khi thai nhi ở tam cá nguyệt thứ ba phát triển lớn, tử cung tăng kích thước đáng kể và gây áp lực cơ học lên tĩnh mạch chủ dưới - mạch máu lớn đưa máu từ nửa dưới cơ thể về tim. Điều này làm giảm lưu lượng máu tuần hoàn trở lại tim, gây ra tình trạng hạ áp tư thế nằm ngửa.
• Thiếu máu do nhu cầu dinh dưỡng tăng cao: Nhu cầu sắt và tạo máu của cơ thể mẹ tăng lên trong thai kỳ, khiến cơ thể mẹ dễ rơi vào tình trạng thiếu máu thiếu sắt nếu chế độ dinh dưỡng không bù đắp kịp thời.
• Hạ đường huyết đột ngột và mất nước: Khoảng thời gian giãn cách giữa các bữa ăn quá dài hoặc uống không đủ nước có thể làm giảm thể tích tuần hoàn, dẫn đến mệt mỏi và tụt huyết áp.

Dấu hiệu nhận biết bà bầu tụt huyết áp

Khi bị tụt huyết áp, thai phụ sẽ có những biểu hiện đặc trưng sau:

• Hoa mắt, chóng mặt, mắt mờ đột ngột, có cảm giác chông chênh, loạng choạng khi thay đổi tư thế từ nằm sang đứng lên.
• Đổ mồ hôi lạnh, da xanh xao, nhợt nhạt, chân tay bủn rủn, run lẩy bẩy và mệt mỏi rã rời.
• Cảm giác thở dốc, khó thở, tức ngực do tim phải đập nhanh hơn để cố gắng bù đắp lượng máu thiếu hụt đến các cơ quan.

Bà bầu bị tụt huyết áp 3 tháng cuối có nguy hiểm không?

Dù phần lớn các đợt tụt huyết áp nhẹ là sinh lý bình thường, tình trạng này ở 3 tháng cuối vẫn chứa đựng nhiều mối nguy cho cả mẹ và thai nhi:

• Rủi ro chấn thương do té ngã: Cơn chóng mặt đột ngột hoặc ngất xỉu đột ngột có thể khiến bà bầu té ngã. Đây là mối nguy hiểm rất lớn ở những tháng cuối, dễ gây ra các chấn thương nghiêm trọng cho vùng bụng, dẫn đến bong nhau thai hoặc sinh non.
• Giảm tưới máu bánh nhau: Tụt huyết áp đáng kể hoặc kéo dài có thể làm giảm tưới máu tử cung - nhau thai. Nếu tình trạng này kéo dài, thai nhi có thể bị thiếu hụt oxy và dưỡng chất cần thiết, dẫn đến nguy cơ chậm phát triển trong tử cung hoặc suy thai.

Do đó, bất kỳ triệu chứng tụt huyết áp nào đi kèm cơn đau bụng, ra huyết âm đạo hoặc giảm cử động thai đều là tình huống y khoa khẩn cấp cần được can thiệp ngay lập tức.

Hướng dẫn cách xử trí tụt huyết áp an toàn

Sơ cứu đúng cách khi có dấu hiệu hạ huyết áp đột ngột giúp tránh rủi ro ngất xỉu và ngã chấn thương cho thai phụ:

• Xử trí nhanh tại chỗ: Ngay khi cảm thấy choáng váng, thai phụ cần dừng mọi hoạt động, từ từ ngồi xuống hoặc nằm nghiêng trên một mặt phẳng an toàn. Tránh việc cố gắng đứng vững vì có thể gây ngất xỉu đột ngột.
• Điều chỉnh tư thế nằm nghiêng bên trái: Khi nghỉ ngơi hoặc ngủ, bà bầu 3 tháng cuối được khuyến cáo ưu tiên nằm nghiêng trái, đặc biệt khi có triệu chứng hạ huyết áp tư thế nằm ngửa. Tư thế này giúp giảm áp lực của tử cung đè lên tĩnh mạch chủ dưới, cải thiện tuần hoàn đưa máu về tim và tăng lưu lượng máu truyền qua bánh nhau nuôi dưỡng thai nhi.
• Chia nhỏ bữa ăn: Chia thực đơn hằng ngày thành 5 - 6 bữa nhỏ để duy trì lượng đường huyết ổn định, giúp hạn chế cảm giác mệt, choáng do để bụng quá đói ở một số người. Tránh để bụng đói quá lâu, đồng thời hạn chế thay đổi tư thế đột ngột từ nằm/ngồi sang đứng thẳng.

Việc theo dõi sát sao chỉ số huyết áp tại nhà bằng máy đo điện tử tự động để hỗ trợ theo dõi huyết áp nếu bác sĩ khuyến cáo. Mẹ bầu không tự ý bổ sung các loại thuốc nâng huyết áp khi chưa có chỉ định của bác sĩ sản khoa. Hãy đến cơ sở y tế ngay nếu tình trạng chóng mặt, tụt huyết áp xảy ra thường xuyên, hoặc đi kèm các dấu hiệu bất thường như nhức đầu dữ dội, mờ mắt, đau ngực hoặc khó thở.

Tóm lại, hiện tượng tụt huyết áp ở những tháng cuối thai kỳ tuy phổ biến nhưng cần được chăm sóc và theo dõi cẩn thận. Việc hiểu rõ cơ thể, duy trì lối sống lành mạnh, ăn uống đủ chất và thăm khám thai định kỳ sẽ giúp mẹ bầu vượt qua giai đoạn này một cách an toàn, sẵn sàng đón em bé khỏe mạnh chào đời.