Xét nghiệm chức năng gan thận cho trẻ em gồm những gì?

Gan và thận đảm nhiệm nhiều chức năng quan trọng trong chuyển hóa, đào thải và duy trì cân bằng của cơ thể trẻ. Việc kiểm tra các chỉ số liên quan giúp bác sĩ phát hiện sớm bất thường, theo dõi tình trạng sức khỏe và lựa chọn hướng xử trí phù hợp khi cần thiết.

Xét nghiệm chức năng gan thận cho trẻ em gồm những gì?

Không có xét nghiệm đơn lẻ nào phản ánh toàn bộ hoạt động của gan và thận. Bác sĩ sẽ lựa chọn chỉ số phù hợp dựa trên độ tuổi, triệu chứng, tiền sử bệnh và tình trạng sức khỏe của trẻ.

Các chỉ số đánh giá gan:

Xét nghiệm	Ý nghĩa
ALT và AST	Hỗ trợ phát hiện tổn thương tế bào gan. ALT tập trung chủ yếu ở gan, trong khi AST còn hiện diện tại cơ, tim và các mô khác.
ALP và GGT	Hỗ trợ đánh giá bất thường ở gan và đường mật. ALP có thể tăng sinh lý trong giai đoạn trẻ phát triển xương.
Bilirubin	Đánh giá quá trình tạo thành, chuyển hóa và bài tiết bilirubin. Chỉ số tăng có thể liên quan đến tan máu, rối loạn xử lý tại gan hoặc tắc nghẽn dòng mật.
Albumin và protein toàn phần	Cung cấp thông tin về khả năng tổng hợp protein của gan. Albumin thấp còn có thể gặp khi suy dinh dưỡng, viêm hoặc mất protein.
PT và INR	Hỗ trợ đánh giá khả năng tổng hợp các yếu tố đông máu của gan. Kết quả còn chịu ảnh hưởng của vitamin K, thuốc và rối loạn đông máu.

Các chỉ số đánh giá thận:

Xét nghiệm	Ý nghĩa
Creatinine máu	Hỗ trợ đánh giá khả năng lọc của thận. Kết quả ở trẻ thay đổi theo tuổi, giới tính, chiều cao, khối lượng cơ và dinh dưỡng.
Mức lọc cầu thận ước tính (eGFR)	Ước tính khả năng lọc của cầu thận. Công thức dành cho trẻ có thể sử dụng creatinine kết hợp với chiều cao.
Ure hoặc BUN	Phản ánh quá trình chuyển hóa protein và khả năng đào thải của thận. Chỉ số còn chịu ảnh hưởng bởi mất nước và chế độ ăn.
Điện giải đồ	Đánh giá cân bằng điện giải và toan–kiềm, thường gồm natri, kali, clorid và bicarbonat.
Tổng phân tích nước tiểu	Phát hiện protein, máu, bạch cầu, glucose, nitrit và những bất thường khác trong nước tiểu.
Siêu âm thận	Đánh giá kích thước, hình dạng và cấu trúc của thận nhưng không thay thế xét nghiệm máu, nước tiểu.
CT, MRI hoặc sinh thiết thận	Được thực hiện khi có chỉ định cụ thể, không phải kiểm tra thường quy cho mọi trẻ.

*Bác sĩ chỉ định xét nghiệm chức năng gan thận cho trẻ em phù hợp với tình trạng bệnh*

Khi nào trẻ cần được kiểm tra gan và thận?

Không phải trẻ nào cũng cần thực hiện toàn bộ các xét nghiệm gan, thận định kỳ. Bác sĩ có thể chỉ định kiểm tra khi trẻ có triệu chứng, yếu tố nguy cơ hoặc cần theo dõi một bệnh lý đang điều trị.

Những dấu hiệu gợi ý bất thường ở gan gồm:

Vàng da hoặc vàng mắt;
Nước tiểu sẫm màu, phân nhạt hoặc bạc màu;
Đau bụng kéo dài, đặc biệt ở vùng hạ sườn phải;
Bụng chướng hoặc gan, lách to;
Buồn nôn, nôn, chán ăn hoặc mệt mỏi kéo dài;
Dễ bầm tím, chảy máu bất thường;
Ngứa, phù hoặc phát ban không rõ nguyên nhân.

Trẻ cũng có thể được kiểm tra gan khi thừa cân, béo phì, nghi ngờ gan nhiễm mỡ, mắc bệnh chuyển hóa, nhiễm virus hoặc đang sử dụng thuốc có nguy cơ ảnh hưởng đến gan. Cha mẹ không nên tự cho trẻ dùng thuốc bổ gan hoặc thảo dược khi chưa có hướng dẫn chuyên môn.

*Vàng da, nước tiểu sẫm có thể gợi ý tổn thương gan*

Các dấu hiệu có thể liên quan đến thận và đường tiết niệu gồm:

Phù quanh mắt, mặt, chân hoặc toàn thân;
Tiểu ít, tiểu nhiều bất thường hoặc không tiểu được;
Tiểu buốt, tiểu rắt hoặc nhiễm trùng đường tiết niệu tái diễn;
Nước tiểu có máu, màu bất thường hoặc nhiều bọt kéo dài;
Đau vùng hông, lưng hoặc bụng;
Tăng huyết áp;
Trẻ chậm tăng trưởng, mệt mỏi hoặc xanh xao không rõ nguyên nhân.

Bác sĩ cũng có thể chỉ định xét nghiệm ở trẻ có dị tật thận - tiết niệu bẩm sinh, bệnh tim, đái tháo đường, lupus, tiền sử tổn thương thận cấp, mất nước nặng hoặc đang dùng thuốc có khả năng ảnh hưởng đến thận.

*Trẻ bị phù chân kéo dài nên được đưa đi khám sớm*

Một số câu hỏi thường gặp

Dưới đây là một số câu hỏi thường gặp về xét nghiệm chức năng gan thận ở trẻ em:

Trẻ xét nghiệm chức năng gan thận có cần nhịn ăn không?

Không phải tất cả xét nghiệm chức năng gan thận đều yêu cầu trẻ nhịn ăn. Tuy nhiên, nếu trẻ được làm kèm các xét nghiệm khác như đường huyết hoặc mỡ máu, cơ sở y tế có thể yêu cầu nhịn ăn trước khi lấy máu. Cha mẹ nên hỏi trước để chuẩn bị đúng và không tự ý cho trẻ nhịn ăn kéo dài, đặc biệt với trẻ nhỏ.

Xét nghiệm chức năng gan thận có cần lấy cả máu và nước tiểu không?

Không phải trường hợp nào cũng cần lấy cả hai mẫu. Các chỉ số đánh giá gan chủ yếu được thực hiện qua xét nghiệm máu. Với thận, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm máu, nước tiểu hoặc kết hợp cả hai tùy mục đích kiểm tra và tình trạng của trẻ.

*Một số trường hợp cần kết hợp xét nghiệm máu và nước tiểu*

Bao lâu trẻ nhận được kết quả xét nghiệm?

Các xét nghiệm máu và nước tiểu thường quy thường có thể trả kết quả trong ngày tại nhiều cơ sở y tế. Một số xét nghiệm chuyên sâu hoặc cần kiểm tra thêm có thể mất nhiều thời gian hơn. Thời gian cụ thể phụ thuộc vào loại xét nghiệm và quy trình của từng cơ sở.

Xét nghiệm chức năng gan thận cho trẻ em giúp bác sĩ đánh giá hoạt động của gan, thận và phát hiện sớm những bất thường cần theo dõi. Tùy tình trạng của trẻ, bác sĩ sẽ lựa chọn các xét nghiệm phù hợp thay vì thực hiện toàn bộ chỉ số. Khi có dấu hiệu bất thường hoặc yếu tố nguy cơ, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để được đánh giá và tư vấn kịp thời.