Vì sao trẻ em dễ mắc bệnh dại? Cách phòng ngừa hiệu quả

Trẻ em là đối tượng đặc biệt dễ bị tổn thương và chịu ảnh hưởng nặng nề nhất bởi bệnh dại. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), khoảng 40% số ca tử vong do bệnh dại trên toàn cầu xảy ra ở trẻ em dưới 15 tuổi, phổ biến nhất ở nhóm từ 5 đến 14 tuổi. Hiểu rõ những nguyên nhân khiến trẻ trở thành nạn nhân hàng đầu của virus dại là bước quan trọng để bảo vệ tính mạng cho trẻ.

3 yếu tố khiến bệnh dại trở thành mối đe dọa với trẻ

Trẻ em là nhóm dễ gặp nguy hiểm khi bị động vật nghi mắc bệnh dại cắn, cào. Nguy cơ này xuất phát từ ba yếu tố chính liên quan đến hành vi tiếp xúc, vị trí vết thương và sự chậm trễ trong xử trí sau phơi nhiễm.

Thói quen tiếp xúc và tâm lý tò mò với động vật

Chó nuôi là nguồn truyền bệnh dại chủ yếu, chiếm tới 99% số ca nhiễm ở người. Trẻ em thường có bản tính tò mò, thích chơi đùa, ôm ấp hoặc chọc phá chó, mèo. Do chưa nhận biết được các hành vi nguy hiểm hoặc dấu hiệu kích động ở động vật (như khi chó đang ăn, chăm con hoặc bị bệnh), trẻ dễ bất ngờ bị tấn công, cắn hoặc cào.

Vị trí vết cắn nguy hiểm và thời gian ủ bệnh ngắn

Do chiều cao hạn chế, khi bị động vật tấn công, vết thương ở trẻ em thường tập trung ở vùng đầu, mặt, cổ hoặc các đầu ngón tay, ngón chân. Đây là những khu vực tập trung mật độ dây thần kinh cao và rất gần hệ thần kinh trung ương.

Thời gian ủ bệnh dại thông thường từ 1 đến 3 tháng, nhưng phụ thuộc vào vị trí và mức độ nghiêm trọng của vết cắn. Vết thương càng sâu, nhiều vết hoặc càng gần não bộ thì virus dại di chuyển càng nhanh, khiến thời gian ủ bệnh rút ngắn đáng kể (có trường hợp dưới 9 ngày). Do đó, trẻ bị cắn ở vùng đầu, mặt có nguy cơ phát bệnh dại nhanh hơn nhiều so với người lớn.

Sợ hãi giấu bệnh và sự chậm trễ trong điều trị

Một yếu tố nguy hiểm khác là tâm lý hoảng sợ sau khi bị cắn. Nhiều trẻ nhỏ vì sợ bị cha mẹ mắng nên đã im lặng giấu vết thương. Đến khi gia đình phát hiện hoặc xuất hiện triệu chứng lâm sàng thì đã quá muộn.

Bệnh dại lây truyền qua nước bọt của động vật mắc bệnh xâm nhập qua vết cắn, cào hoặc niêm mạc tổn thương. Khi virus tấn công vào hệ thần kinh trung ương và các biểu hiện như sợ nước, sợ gió, co giật bộc phát, tỷ lệ tử vong là gần như 100%.

Cách phòng ngừa bệnh dại ở trẻ em

Bệnh dại có thể phòng ngừa nếu chủ động thực hiện các biện pháp bảo vệ phù hợp. Để giảm nguy cơ phơi nhiễm virus dại, cha mẹ cần lưu ý:

• Quản lý vật nuôi: Tiêm phòng dại định kỳ cho chó, mèo, không thả rông và sử dụng dây xích, rọ mõm cho chó khi ra nơi công cộng.
• Hướng dẫn trẻ tiếp xúc an toàn với động vật: Không trêu chọc, đuổi bắt hoặc tiếp cận chó, mèo lạ, đặc biệt khi chúng đang ăn, ngủ hoặc chăm con.
• Giám sát trẻ: Không để trẻ nhỏ chơi một mình với chó, mèo, kể cả vật nuôi trong gia đình.
• Sơ cứu vết thương khẩn cấp: Rửa ngay vết thương dưới vòi nước chảy với xà phòng trong 15 phút, sau đó sát khuẩn bằng cồn y tế 70° hoặc cồn i-ốt để làm giảm lượng virus. Tuyệt đối không khâu kín vết thương và không dùng thuốc nam điều trị.

Chủ động phòng bệnh dại bằng vắc xin

Tiêm vắc xin phòng dại là biện pháp quan trọng giúp bảo vệ trẻ trước căn bệnh nguy hiểm này. Vắc xin có thể được chỉ định trước phơi nhiễm cho người có nguy cơ cao hoặc sau khi bị động vật nghi mắc bệnh dại cắn, cào. Tùy trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định tiêm thêm huyết thanh kháng dại. Hiện nay, Trung tâm Tiêm chủng Long Châu cung cấp 3 loại vắc xin phòng dại, bao gồm:

• Vắc xin Verorab (Pháp);
• Vắc xin Abhayrab (Ấn Độ);
• Vắc xin Indirab (Ấn Độ).

Cha mẹ có thể đưa trẻ đến Trung tâm Tiêm chủng Long Châu để được bác sĩ tư vấn loại vắc xin, lịch tiêm phù hợp với độ tuổi và tình trạng phơi nhiễm. Đặc biệt, khi trẻ bị chó, mèo cắn hoặc cào, cần đến cơ sở y tế ngay, không chờ xuất hiện triệu chứng mới tiêm phòng.

Như vậy, trẻ em dễ bị bệnh dại tấn công do sự kết hợp giữa đặc điểm hành vi, chiều cao cơ thể và tâm lý lứa tuổi. Nâng cao nhận thức cho trẻ cùng việc xử trí sơ cứu vết thương và tiêm phòng kịp thời luôn là chìa khóa bảo vệ an toàn cho trẻ.