Ung thư cổ tử cung có di truyền không? Yếu tố nguy cơ gây bệnh

Tâm lý lo lắng khi mẹ hoặc chị em trong gia đình từng mắc ung thư cổ tử cung là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, hiểu đúng bản chất bệnh sẽ giúp phụ nữ chủ động phòng ngừa thay vì hoang mang. Bài viết dưới đây sẽ trả lời trực tiếp câu hỏi ung thư cổ tử cung có di truyền hay không, phân tích các yếu tố nguy cơ quan trọng hơn di truyền và hướng dẫn cách phòng ngừa hiệu quả theo khuyến nghị của các tổ chức y tế.

Ung thư cổ tử cung có di truyền không?

Ung thư cổ tử cung không phải là bệnh di truyền điển hình như ung thư vú (liên quan đến gen BRCA1/BRCA2). Phần lớn các trường hợp bệnh xuất phát từ nhiễm virus HPV (Human Papillomavirus) dai dẳng, đặc biệt là các chủng nguy cơ cao như HPV-16 và HPV-18.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), hơn 99% ca ung thư cổ tử cung có liên quan đến nhiễm HPV kéo dài. Điều này cho thấy virus HPV mới là nguyên nhân chính, không phải gen di truyền từ cha mẹ. Các loại ung thư cổ tử cung phổ biến nhất (ung thư biểu mô tế bào vảy và ung thư tuyến) không phải do yếu tố di truyền trực tiếp.

Nhiều người thường nhầm lẫn đây là bệnh di truyền khi có sự xuất hiện của nhiều trường hợp mắc bệnh trong cùng một gia đình. Tuy nhiên, nhận định này thường bắt nguồn từ những hiểu lầm phổ biến sau:

• Khi có nhiều phụ nữ trong gia đình từng mắc bệnh, mọi người dễ suy đoán nguyên nhân liên quan đến gen, trong khi thực tế có thể do các yếu tố nguy cơ chung (môi trường sống, hành vi sức khỏe, nguy cơ nhiễm HPV tương tự nhau).
• Chưa hiểu rõ tác nhân virus HPV trong cơ chế hình thành ung thư cổ tử cung.
• Nhầm lẫn với các ung thư phụ khoa khác có yếu tố di truyền rõ ràng hơn, như ung thư buồng trứng hoặc ung thư nội mạc tử cung liên quan đến hội chứng Lynch.

Yếu tố nguy cơ quan trọng hơn di truyền

Phần lớn các trường hợp ung thư cổ tử cung có liên quan đến nhiễm virus HPV kéo dài. Tuy nhiên, ngoài tác nhân chính này, còn nhiều yếu tố nguy cơ khác làm tăng khả năng mắc bệnh,

• Nhiễm Human papillomavirus (HPV): Lây truyền chủ yếu qua đường tình dục; nhiễm dai dẳng các chủng nguy cơ cao, đặc biệt HPV-16 và HPV-18 (gây khoảng 70% trường hợp), là yếu tố quan trọng nhất dẫn đến ung thư cổ tử cung.
• Quan hệ tình dục sớm hoặc không an toàn: Quan hệ khi cổ tử cung chưa phát triển hoàn thiện, có nhiều bạn tình hoặc không sử dụng bao cao su làm tăng nguy cơ phơi nhiễm HPV.
• Hút thuốc lá: Các chất độc trong thuốc lá làm suy giảm miễn dịch tại cổ tử cung, khiến cơ thể khó đào thải HPV.
• Suy giảm miễn dịch: Phụ nữ nhiễm HIV hoặc dùng thuốc ức chế miễn dịch có nguy cơ cao hơn so với người có hệ miễn dịch bình thường.
• Sinh con sớm hoặc sinh nhiều lần: Mang thai sớm và nhiều lần có thể gây tổn thương cổ tử cung, tạo điều kiện cho HPV tồn tại kéo dài.

Nguyên nhân chính gây ung thư cổ tử cung là virus HPV, không phải do di truyền từ cha mẹ. Hiểu rõ điều này sẽ giúp bạn bớt lo lắng nếu trong gia đình có người mắc bệnh, đồng thời tập trung vào các biện pháp phòng ngừa hiệu quả như tiêm vắc-xin HPV và tầm soát định kỳ.

Phòng ngừa ung thư cổ tử cung hiệu quả

Ung thư cổ tử cung nằm trong nhóm ung thư có thể phòng ngừa nếu thực hiện đúng biện pháp.

Tiêm vắc xin HPV

Đây là biện pháp phòng ngừa chủ động và hiệu quả nhất. Độ tuổi được khuyến cáo tiêm vắc xin HPV gồm:

• Trẻ em gái từ 9 - 14 tuổi (trước khi quan hệ tình dục).
• Phụ nữ 15 - 45 tuổi vẫn nên tiêm nếu chưa tiêm.

Vắc xin HPV giúp bảo vệ cơ thể trước các chủng virus nguy cơ cao như 16 và 18 - nguyên nhân gây phần lớn các trường hợp ung thư cổ tử cung. Nếu bạn hoặc người thân đang trong độ tuổi phù hợp, hãy chủ động liên hệ Trung tâm Tiêm chủng Long Châu để được tư vấn lịch tiêm và phác đồ phù hợp, bảo vệ sức khỏe ngay từ hôm nay.

Tầm soát định kỳ (Pap smear và HPV test)

Tầm soát định kỳ bằng Pap smear và xét nghiệm HPV là cách quan trọng giúp phát hiện sớm các tổn thương tiền ung thư ở cổ tử cung, từ đó điều trị kịp thời trước khi bệnh tiến triển thành ung thư.

• Phụ nữ từ 21 - 30 tuổi: Bắt đầu tầm soát Pap smear.
• Từ 30 tuổi: Kết hợp HPV test, lặp lại 3 - 5 năm tùy phương pháp.

Quan hệ tình dục an toàn

Thực hiện quan hệ tình dục an toàn giúp giảm nguy cơ lây nhiễm HPV và các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác. Bạn cần lưu ý những vấn đề sau:

• Sử dụng bao cao su khi quan hệ: Bao cao su giúp giảm nguy cơ lây nhiễm HPV và các bệnh lây truyền qua đường tình dục khác. Dù không bảo vệ tuyệt đối 100%, đây vẫn là biện pháp đơn giản, dễ thực hiện và có hiệu quả trong việc hạn chế tiếp xúc trực tiếp với nguồn lây.
• Hạn chế số lượng bạn tình: Việc có nhiều bạn tình hoặc bạn tình có nhiều mối quan hệ tình dục làm tăng khả năng phơi nhiễm HPV. Duy trì mối quan hệ chung thủy một vợ một chồng giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh.
• Chủ động trao đổi về tình trạng sức khỏe sinh sản: Cởi mở chia sẻ với bạn tình về tiền sử bệnh, tình trạng nhiễm HPV hoặc các bệnh lây truyền qua đường tình dục giúp cả hai có ý thức bảo vệ nhau tốt hơn và đưa ra quyết định an toàn trước khi quan hệ.

Duy trì lối sống lành mạnh

Lối sống khoa học giúp tăng cường hệ miễn dịch, hỗ trợ cơ thể đào thải virus HPV hiệu quả hơn.

• Không hút thuốc;
• Ăn nhiều rau xanh, trái cây;
• Tập thể dục đều đặn;
• Ngủ đủ giấc.

Ung thư cổ tử cung có di truyền không? Câu trả lời là đây không phải là bệnh di truyền điển hình. Nguyên nhân chính gây bệnh là nhiễm virus HPV kéo dài, chiếm hơn 99% trường hợp chứ không phải do gen di truyền từ cha mẹ. Vì vậy, thay vì quá lo lắng nếu trong gia đình từng có người mắc bệnh, phụ nữ nên chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa để bảo vệ sức khỏe lâu dài. Chủ động phòng ngừa chính là chìa khóa giúp giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh và bảo vệ sức khỏe sinh sản lâu dài cho bản thân và gia đình.