U nhầy ruột thừa là gì? Nguyên nhân, triệu chứng và điều trị

Mặc dù không phải là một bệnh lý phổ biến, việc trang bị kiến thức về các khối u hiếm gặp giúp chúng ta nhận diện sớm các dấu hiệu và có hướng xử trí phù hợp, tránh những biến chứng đáng tiếc có thể xảy ra.

U nhầy ruột thừa là gì?

U nhầy ruột thừa là một nhóm các khối u hiếm gặp phát sinh từ lớp tế bào biểu mô của ruột thừa. Đặc điểm chính của các khối u này là sự sản xuất quá mức chất nhầy, một chất dạng gel. Sự tích tụ chất nhầy này làm cho ruột thừa sưng to và có nguy cơ bị vỡ.

Trong nhóm u biểu mô nhầy, thể lành tính (u tuyến nhầy - Adenoma) chiếm tới 73%, thể ung thư (Adenocarcinoma) chỉ chiếm 27%. Phân loại cụ thể sẽ dựa trên kết quả giải phẫu bệnh sau khi khối u được phẫu thuật cắt bỏ. Việc xác định chính xác loại khối u và tình trạng ruột thừa còn nguyên vẹn hay đã vỡ là những yếu tố then chốt quyết định phương pháp điều trị và tiên lượng cho người bệnh.

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ gây u nhầy ruột thừa

Hiện nay, nguyên nhân chính xác gây ra u nhầy ruột thừa vẫn chưa được xác định rõ ràng. Hầu hết các trường hợp được xem là phát sinh một cách tự phát mà không có nguyên nhân cụ thể. Tuy nhiên, bệnh thường được chẩn đoán ở những người trung niên hoặc lớn tuổi.

Triệu chứng u nhầy ruột thừa

Một trong những thách thức lớn nhất của bệnh lý này là các triệu chứng thường rất mơ hồ, không đặc hiệu hoặc thậm chí không xuất hiện ở giai đoạn đầu. Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện tình cờ khi phẫu thuật hoặc chẩn đoán hình ảnh vì một lý do khác. Khi các triệu chứng xuất hiện, chúng có thể bao gồm:

• Đau bụng: Thường là đau âm ỉ, không liên tục ở vùng bụng dưới bên phải, tương tự như viêm ruột thừa mạn tính.
• Chướng bụng hoặc tăng kích thước vòng bụng: Do sự tích tụ chất nhầy trong ổ bụng nếu khối u bị vỡ.
• Rối loạn tiêu hóa: Người bệnh có thể cảm thấy buồn nôn, nôn, hoặc thay đổi thói quen đại tiện như táo bón hoặc tiêu chảy.
• Khối u ở vùng bụng: Trong một số trường hợp, người bệnh hoặc bác sĩ có thể sờ thấy một khối u ở vùng bụng dưới.
• Triệu chứng viêm ruột thừa cấp: Đôi khi, biểu hiện đầu tiên lại là các triệu chứng của một đợt viêm ruột thừa cấp tính do khối u gây tắc nghẽn.

U nhầy ruột thừa có nguy hiểm không?

Mức độ nguy hiểm của bệnh phụ thuộc rất nhiều vào bản chất của khối u (lành tính hay ác tính) và liệu nó có bị vỡ hay không. Biến chứng đáng lo ngại nhất là vỡ ruột thừa, khiến các tế bào sản xuất chất nhầy và dịch nhầy tràn vào khoang phúc mạc (ổ bụng).

Tình trạng này dẫn đến một bệnh cảnh nghiêm trọng gọi là u nhầy giả phúc mạc (Pseudomyxoma Peritonei - PMP). Chất nhầy sẽ tiếp tục được sản xuất và tích tụ dần trong ổ bụng, gây chèn ép các cơ quan nội tạng như ruột, gan, dạ dày. Nếu không được điều trị, PMP có thể dẫn đến suy dinh dưỡng, tắc ruột và cuối cùng là tử vong. Do đó, mặc dù khối u ban đầu có thể có độ ác tính thấp, biến chứng của nó lại vô cùng nguy hiểm.

Chẩn đoán u nhầy ruột thừa

Việc chẩn đoán thường bắt đầu từ các triệu chứng lâm sàng hoặc các phát hiện tình cờ. Để xác định sự hiện diện và đặc điểm của khối u, bác sĩ có thể chỉ định các phương pháp sau:

• Siêu âm bụng: Là phương pháp chẩn đoán hình ảnh ban đầu, có thể cho thấy hình ảnh ruột thừa bị giãn to, chứa đầy dịch bên trong.
• Chụp cắt lớp vi tính (CT scan): Đây là công cụ chẩn đoán hình ảnh quan trọng nhất. CT scan cung cấp hình ảnh chi tiết về kích thước, hình dạng của ruột thừa, sự hiện diện của dịch nhầy và đánh giá xem khối u đã lan ra các cơ quan xung quanh hay chưa.
• Chụp cộng hưởng từ (MRI): Có thể được sử dụng để phân biệt khối u với các bệnh lý khác, đặc biệt là các khối u ở buồng trứng đối với bệnh nhân nữ.
• Xét nghiệm máu: Các chất chỉ điểm khối u như CEA, CA 19-9 có thể tăng, nhưng chúng không đặc hiệu và không đủ để chẩn đoán xác định.
• Giải phẫu bệnh: Đây là tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán. Bác sĩ sẽ lấy mẫu mô từ khối u sau khi phẫu thuật để phân tích dưới kính hiển vi, từ đó xác định chính xác loại u và mức độ ác tính.

Điều trị u nhầy ruột thừa

Phẫu thuật là phương pháp điều trị đóng vai trò chủ đạo nhất hiện nay. Loại phẫu thuật được lựa chọn sẽ phụ thuộc vào kết quả chẩn đoán và tình trạng cụ thể của khối u.

Đối với các khối u nhỏ, lành tính và chưa bị vỡ, phẫu thuật cắt bỏ ruột thừa đơn thuần có thể là đủ. Tuy nhiên, nếu khối u lớn, có nguy cơ ác tính hoặc đã xâm lấn, bác sĩ có thể cần thực hiện phẫu thuật cắt nửa đại tràng phải để loại bỏ cả ruột thừa và các hạch bạch huyết lân cận nhằm ngăn ngừa tái phát.

Trong trường hợp khối u đã vỡ và gây ra bệnh u nhầy giả phúc mạc, phương pháp điều trị sẽ phức tạp hơn rất nhiều. Người bệnh cần được thực hiện một cuộc đại phẫu chuyên sâu gọi là phẫu thuật cắt bỏ khối u và nạo vét phúc mạc (CRS), kết hợp với hóa trị liệu trong phúc mạc có tăng thân nhiệt (HIPEC). Đây là một kỹ thuật phức tạp đòi hỏi đội ngũ phẫu thuật viên giàu kinh nghiệm và cần được thực hiện tại các trung tâm y tế lớn.

U nhầy ruột thừa là một bệnh lý tuy hiếm gặp nhưng có thể gây ra những biến chứng nghiêm trọng nếu không được chẩn đoán và xử trí kịp thời. Việc lắng nghe cơ thể và không chủ quan trước những triệu chứng bất thường ở vùng bụng là vô cùng quan trọng. Thăm khám sức khỏe định kỳ cũng là một cách hiệu quả để phát hiện sớm các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn, từ đó có kế hoạch điều trị tốt nhất.