Tuyến giáp TIRADS 4 là gì? Mức độ nguy hiểm và hướng xử trí cần biết

Phân loại TIRADS được sử dụng rộng rãi nhằm đánh giá nguy cơ ung thư của nhân tuyến giáp dựa trên đặc điểm siêu âm. Theo American College of Radiology, hệ thống ACR TIRADS giúp chuẩn hóa đánh giá và đưa ra khuyến nghị theo dõi hoặc sinh thiết, giảm nguy cơ bỏ sót ung thư tuyến giáp. Vậy tuyến giáp TIRADS 4 là gì?

Tuyến giáp TIRADS 4 là gì? 

Tuyến giáp TIRADS 4 là nhân giáp được xếp vào nhóm nghi ngờ ác tính mức độ trung bình theo thang điểm ACR TIRADS (American College of Radiology Thyroid Imaging Reporting and Data System). Nhóm này được phân loại dựa trên tổng điểm từ các đặc điểm siêu âm nghi ngờ với tổng điểm thường từ 4 - 6 điểm.

Trong một số hệ thống cũ hơn (như French TIRADS hoặc các biến thể), TIRADS 4 được chia nhỏ thành:

• TIRADS 4A: Nguy cơ thấp - trung bình (khoảng 5 - 10% nguy cơ ác tính).
• TIRADS 4B: Nguy cơ trung bình - cao (khoảng 10 - 50% tùy nghiên cứu).
• TIRADS 4C: Nguy cơ cao hơn (có thể lên đến 50 - 80% ở một số phân loại).

Theo hệ thống ACR TIRADS chính thức (phiên bản phổ biến nhất hiện nay), TIRADS 4 có nguy cơ ác tính ước tính khoảng 5 - 20%, cụ thể trung bình khoảng 9 - 10% theo các nghiên cứu lớn và không chia nhỏ thành 4A/B/C mà dựa trên tổng điểm. Nhân TIRADS 4 thường rơi vào nhóm có tổng điểm từ 4 đến 6 điểm.

Tuyến giáp TIRADS 4 có nguy hiểm không?

TIRADS 4 không đồng nghĩa chắc chắn là ung thư nhưng có nguy cơ cao hơn so với TIRADS 2 hoặc 3 (nguy cơ <5%). Phần lớn nhân giáp TIRADS 4 vẫn là lành tính (khoảng 80 - 90%) nhưng khoảng 5 - 20% có thể là ung thư (thường là ung thư tuyến giáp thể biệt hóa có tiên lượng tốt nếu phát hiện sớm).

Theo American Thyroid Association, phần lớn nhân giáp là lành tính nhưng phân tầng nguy cơ bằng TIRADS giúp xác định trường hợp cần sinh thiết kim nhỏ (FNA) để tránh bỏ sót ung thư mà không sinh thiết thừa.

Theo IARC (International Agency for Research on Cancer - thuộc WHO) và dữ liệu GLOBOCAN gần đây (2022 - 2024), ung thư tuyến giáp là một trong những ung thư nội tiết phổ biến nhất, với khoảng 821.000 ca mới/năm toàn cầu (xếp hạng 7 về số ca mới) nhưng tỷ lệ tử vong thấp (khoảng 47.500 ca/năm, xếp hạng 24). Tiên lượng tốt nếu phát hiện sớm, với tỷ lệ sống 5 năm >95% ở giai đoạn sớm.

Chẩn đoán tuyến giáp TIRADS 4 như thế nào?

Khi một nhân giáp được xếp loại TIRADS 4 trên siêu âm, bác sĩ sẽ thực hiện một quy trình đánh giá toàn diện để đưa ra kết luận cuối cùng. Quy trình này thường bao gồm 3 bước chính:

Siêu âm tuyến giáp

Siêu âm tuyến giáp là bước khởi đầu và quan trọng nhất để định hướng chẩn đoán. Mục đích của phương pháp này nhằm đánh giá các đặc điểm hình thái (cấu trúc, độ hồi âm, hình dáng, đường bờ, vôi hóa) để tính điểm TIRADS từ đó giúp phân loại mức độ nghi ngờ và quyết định xem nhân đó đã đạt ngưỡng kích thước để cần làm sinh thiết hay chưa.

Xét nghiệm chức năng tuyến giáp (đánh giá nội tiết)

Trước khi can thiệp chuyên sâu, bác sĩ cần biết nhân giáp có đang ảnh hưởng đến chuyển hóa hay không. Để biết được điều đó, bác sĩ sẽ chỉ định bạn làm một số xét nghiệm để đánh giá chức năng tuyến giáp.

Các chỉ số cơ bản bao gồm TSH, FT3, FT4. Thông thường, nhân giáp không làm thay đổi chức năng tuyến giáp trừ khi là nhân độc hoặc đa nhân lớn. Trong trường hợp cần thiết, bác sĩ có thể chỉ định bạn làm thêm xét nghiệm bổ trợ nếu nghi ngờ ung thư biểu mô tuyến giáp thể tủy (một thể hiếm hơn nhưng cần cách tiếp cận khác).

Sinh thiết kim nhỏ

Sinh thiết kim nhỏ là bước quan trọng nhất để chẩn đoán xác định bản chất của nhân TIRADS 4. Ở phương pháp này, bác sĩ sử dụng một cây kim siêu nhỏ (dưới hướng dẫn của siêu âm) để lấy mẫu tế bào từ nhân giáp.

Mẫu tế bào sẽ được đọc theo hệ thống Bethesda (từ I đến VI):

• Bethesda II: Lành tính (chiếm đa số).
• Bethesda III, IV: Không điển hình hoặc nghi ngờ u nang dạng nang/tân sinh dạng nang (cần theo dõi thêm hoặc xét nghiệm gen).
• Bethesda V, VI: Nghi ngờ hoặc khẳng định ác tính (cần phẫu thuật).

Hướng xử trí khi được chẩn đoán tuyến giáp TIRADS 4

Việc xử trí phụ thuộc vào kích thước nhân, đặc điểm siêu âm chi tiết và kết quả sinh thiết (nếu có). Hướng xử trí tuyến giáp TIRADS 4 bao gồm:

Theo dõi định kỳ

Đối với những nhân giáp được đánh giá là nguy cơ thấp hoặc đã có kết quả sinh thiết (FNA) lành tính, việc theo dõi định kỳ là phương án tối ưu để tránh can thiệp phẫu thuật không cần thiết.

Thông thường, bệnh nhân sẽ được hẹn siêu âm lại sau 6 - 12 tháng trong năm đầu tiên. Nếu kích thước và đặc điểm nhân ổn định, khoảng cách giữa các lần siêu âm có thể kéo dài ra (18 - 24 tháng).

Sinh thiết kim nhỏ

Sinh thiết kim nhỏ là bước quan trọng nhất để xác định bản chất tế bào học của nhân giáp TIRADS 4, giúp bác sĩ đưa ra quyết định có cần phẫu thuật hay không.

Theo khuyến cáo của ACR TIRADS, ngưỡng kích thước để thực hiện FNA cho nhóm TIRADS 4 được quy định cụ thể:

• Nhân có kích thước > hoặc = 1.5 cm: Khuyến cáo thực hiện FNA ngay để loại trừ khả năng ác tính.
• Nhân có kích thước từ 1.0cm đến < 1.5 cm: Bác sĩ sẽ cân nhắc dựa trên từng cá nhân. 

FNA thường được ưu tiên nếu đi kèm các yếu tố nguy cơ cao:

• Tiền sử gia đình: Có người thân trực hệ (bố, mẹ, anh chị em) mắc ung thư tuyến giáp.
• Hạch cổ bất thường: Siêu âm phát hiện hạch vùng cổ có dấu hiệu nghi ngờ di căn.
• Tốc độ phát triển: Nhân tăng nhanh về kích thước trong thời gian ngắn (tăng >20% đường kính tối thiểu hai chiều).
• Vị trí nhân: Nhân nằm ở vị trí nhạy cảm như sát bao giáp hoặc gần khí quản.

Can thiệp ngoại khoa

Khi kết quả sinh thiết (FNA) rơi vào nhóm Bethesda V (nghi ngờ ác tính) hoặc Bethesda VI (ác tính), phác đồ điều trị ngoại khoa thường được chỉ định ngay để kiểm soát bệnh tốt nhất. Tùy vào kích thước nhân, vị trí và tình trạng hạch cổ, bác sĩ sẽ lựa chọn một trong hai phương án:

• Cắt thùy tuyến giáp: Chỉ loại bỏ phần thùy chứa nhân giáp nghi ngờ. Phương pháp này giúp bảo tồn một phần chức năng tuyến giáp tự nhiên.
• Cắt toàn bộ tuyến giáp: Loại bỏ toàn bộ tuyến giáp, đôi khi kết hợp nạo vét hạch cổ nếu có dấu hiệu di căn hạch.

Sau khi loại bỏ khối u, bệnh nhân cần tuân thủ lộ trình quản lý sau mổ để đảm bảo sức khỏe ổn định:

• Liệu pháp thay thế hormone (Levothyroxine): Nếu cắt toàn bộ tuyến giáp (hoặc một phần nhưng chức năng không đủ), bệnh nhân sẽ dùng thuốc bổ sung hormone hàng ngày để duy trì chuyển hóa và ức chế nguy cơ tái phát.
• Xét nghiệm Thyroglobulin (Tg): Chỉ số Tg thấp và ổn định cho thấy việc điều trị đã loại bỏ sạch các tế bào tuyến giáp.
• Siêu âm kiểm tra: Thực hiện định kỳ (3 - 6 tháng/lần trong năm đầu) để kiểm soát vùng cổ.

Tuyến giáp TIRADS 4 là nhóm nhân giáp có nguy cơ ác tính trung bình, cần được đánh giá thêm bằng sinh thiết hoặc theo dõi sát. Tuy không phải tất cả đều là ung thư, nhưng việc tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ giúp phát hiện sớm và điều trị hiệu quả nếu có bất thường. Chủ động kiểm tra định kỳ là chìa khóa bảo vệ sức khỏe tuyến giáp. Nếu bạn được chẩn đoán TIRADS 4, hãy trao đổi kỹ với bác sĩ nội tiết hoặc ngoại tuyến giáp để có kế hoạch phù hợp bạn nhé.