Trái tim nằm bên phải có sao không? Nguyên nhân cần biết

Tim là cơ quan quan trọng giữ vai trò bơm máu nuôi toàn bộ cơ thể. Ở đa số mọi người, tim nằm lệch về bên trái lồng ngực. Tuy nhiên, vẫn có những trường hợp tim lại nằm ở phía bên phải do bất thường bẩm sinh hiếm gặp.

Trái tim nằm bên phải hay bên trái?

Ở người bình thường, tim nằm hơi lệch về bên trái lồng ngực. Phần đỉnh tim thường hướng sang trái và đảm nhận vai trò bơm máu đi khắp cơ thể. Đây là vị trí giải phẫu tự nhiên của tim ngay từ khi còn trong bào thai.

Tuy nhiên, trong một số trường hợp hiếm gặp, tim lại nằm ở bên phải ngực thay vì bên trái. Tình trạng này được gọi là chứng tim lệch phải (dextrocardia). Theo thống kê, dị tật này chỉ gặp ở khoảng 1/12.000 người. Nhiều người chỉ tình cờ phát hiện mình có tim nằm bên phải khi khám sức khỏe, chụp X-quang hoặc kiểm tra tim mạch định kỳ vì đa số trường hợp không có triệu chứng rõ ràng.

Trái tim nằm bên phải có sao không?

Trái tim nằm bên phải là một dị tật tim bẩm sinh hiếm gặp, trong đó tim nằm ở phía bên phải lồng ngực thay vì bên trái. Sự thay đổi về cấu trúc giải phẫu này có thể hoàn toàn không gây nguy hiểm nếu tim vẫn hoạt động bình thường và không đi kèm bất thường khác.

Tuy nhiên, ở một số người, chứng tim lệch phải có thể xuất hiện cùng dị tật tim bẩm sinh hoặc rối loạn di truyền liên quan đến vị trí các cơ quan trong cơ thể. Khi đó, người bệnh có thể cần được theo dõi và điều trị y khoa. Tình trạng này thường được chia thành nhiều dạng khác nhau tùy theo mức độ ảnh hưởng đến tim và các cơ quan khác.

Chứng tim lệch phải đơn độc

Đây là dạng nhẹ nhất. Tim nằm bên phải nhưng các cơ quan khác trong cơ thể vẫn ở vị trí bình thường. Người bệnh không có dị tật tim kèm theo và chức năng tim hoạt động ổn định.

Phần lớn trường hợp không xuất hiện triệu chứng và vẫn có thể sinh hoạt, học tập, làm việc như bình thường. Nhiều người chỉ phát hiện tình trạng này khi kiểm tra sức khỏe định kỳ.

Chứng tim lệch phải kèm đảo ngược phủ tạng

Ở dạng này, tim nằm bên phải và các cơ quan khác như gan, dạ dày, lá lách cũng nằm ở vị trí “đảo ngược” so với thông thường. Ví dụ, gan có thể nằm bên trái còn dạ dày nằm bên phải.

Một số người vẫn khỏe mạnh bình thường. Tuy nhiên, tình trạng này đôi khi liên quan đến rối loạn vận động lông mao nguyên phát, một bệnh di truyền ảnh hưởng đến đường hô hấp, xoang và khả năng sinh sản.

Người mắc tình trạng này có thể thường xuyên bị viêm xoang tái phát, ho kéo dài hoặc viêm phổi nhiều lần do chức năng làm sạch đường hô hấp bị ảnh hưởng. Một số trường hợp còn xuất hiện tình trạng khó thở, dễ nhiễm trùng hô hấp mạn tính và tái đi tái lại nhiều lần từ nhỏ.

Chứng tim lệch phải kèm dị tật tim bẩm sinh khác

Không ít trường hợp tim nằm bên phải đi kèm các bất thường trong cấu trúc tim, làm ảnh hưởng đến khả năng bơm máu và hoạt động bình thường của tim. Người bệnh có thể mắc các dị tật tim bẩm sinh như thông liên thất, hẹp động mạch phổi, chuyển vị đại động mạch, bất thường van tim hoặc dị tật ở vách tim.

Khi đó, cơ thể thường xuất hiện nhiều dấu hiệu bất thường như khó thở, da tím tái, mệt mỏi kéo dài hoặc rối loạn nhịp tim. Ở trẻ nhỏ, tình trạng này còn có thể gây chậm tăng trưởng và ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất. Mức độ nguy hiểm sẽ phụ thuộc vào loại dị tật đi kèm cũng như khả năng hoạt động của tim.

Chứng tim lệch phải kèm hội chứng dị tật nội tạng

Đây là dạng phức tạp hơn của chứng tim lệch phải, còn được gọi là dextrocardia kèm hội chứng dị tật nội tạng (heterotaxy syndrome). Không chỉ tim nằm sai vị trí, nhiều cơ quan khác như gan, lá lách, ruột và phổi cũng có thể phát triển bất thường hoặc sắp xếp không đúng cấu trúc giải phẫu thông thường.

Những rối loạn này có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng của các cơ quan và làm tăng nguy cơ biến chứng nguy hiểm. Trong nhiều trường hợp, trẻ mắc hội chứng dị tật nội tạng cần được phẫu thuật từ sớm để duy trì chức năng sống và cải thiện sức khỏe lâu dài.

Nguyên nhân gây ra chứng tim lệch phải

Chứng tim lệch phải hình thành rất sớm trong giai đoạn thai nhi phát triển. Nguyên nhân chủ yếu liên quan đến sự thay đổi gen kiểm soát vị trí sắp xếp các cơ quan trong cơ thể. Hiện nay, các nhà nghiên cứu đã xác định hơn 60 gen có liên quan đến quá trình định hình vị trí tim và nội tạng. Tuy nhiên, cơ chế chính xác gây ra tình trạng này vẫn đang tiếp tục được nghiên cứu.

Một số trường hợp tim lệch phải có liên quan đến rối loạn vận động lông mao nguyên phát, bệnh di truyền ảnh hưởng đến hoạt động của các lông mao trong đường hô hấp. Các thay đổi ở gen như DNAI1 hoặc DNAH5 có thể làm tăng nguy cơ mắc bệnh.

Khoảng 1/4 người mắc chứng tim lệch phải cũng gặp rối loạn vận động lông mao nguyên phát. Ngoài yếu tố di truyền, hiện chưa có bằng chứng rõ ràng cho thấy chế độ ăn uống hay sinh hoạt của mẹ trong thai kỳ là nguyên nhân trực tiếp gây ra tình trạng này.

Chứng tim lệch phải được điều trị như thế nào?

Việc điều trị sẽ phụ thuộc vào dạng tim lệch phải và mức độ ảnh hưởng đến chức năng tim cũng như các cơ quan khác.

Nếu là chứng tim lệch phải đơn độc, người bệnh thường không cần điều trị. Tim vẫn hoạt động bình thường nên có thể duy trì cuộc sống khỏe mạnh như người bình thường. Tuy vậy, người bệnh nên thông báo với bác sĩ về tình trạng giải phẫu đặc biệt này khi thực hiện:

• Phẫu thuật.
• Điện tâm đồ.
• Siêu âm tim.
• Các thủ thuật can thiệp y khoa.

Điều này giúp tránh nhầm lẫn trong chẩn đoán hoặc thao tác điều trị. Trong trường hợp tim lệch phải đi kèm dị tật tim bẩm sinh hoặc rối loạn di truyền, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ điều trị phù hợp với từng người bệnh. Các phương pháp điều trị có thể bao gồm:

• Dùng thuốc hỗ trợ tim mạch.
• Theo dõi tim định kỳ.
• Can thiệp tim mạch.
• Phẫu thuật sửa chữa dị tật tim.
• Điều trị các bệnh lý hô hấp liên quan.

Nhiều trẻ mắc dị tật tim nặng cần được phẫu thuật từ sớm trong thời thơ ấu để cải thiện chức năng tim và tăng khả năng phát triển bình thường.

Quá trình điều trị lâu dài có thể khiến gia đình căng thẳng và lo lắng. Tuy nhiên, với sự hỗ trợ của bác sĩ chuyên khoa tim mạch và nhi khoa, phần lớn trẻ vẫn có cơ hội phát triển tốt nếu được theo dõi đúng cách.

Trái tim nằm bên phải là một dị tật bẩm sinh hiếm gặp và không phải lúc nào cũng nguy hiểm. Nhiều người vẫn sống khỏe mạnh mà không cần điều trị nếu tim hoạt động bình thường. Tuy nhiên, vì tình trạng này có thể đi kèm dị tật tim hoặc rối loạn di truyền, người bệnh nên được thăm khám chuyên khoa để theo dõi và xử trí kịp thời khi cần thiết.