Tìm hiểu về đau cơ ức đòn chũm: Nguyên nhân, triệu chứng và cách điều trị

Vậy đau cơ ức đòn chũm có nguy hiểm không, dấu hiệu nào cần lưu ý và cách điều trị như thế nào? Hiểu rõ các nguyên nhân gây ra cơn đau cơ ức đòn chũm cùng các biện pháp can thiệp y tế giúp người bệnh giảm đau, phục hồi sự dẻo dai cho vùng cổ vai gáy. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp những thông tin hữu ích giúp bạn hiểu rõ hơn về tình trạng này và chủ động chăm sóc sức khỏe đúng cách.

Đau cơ ức đòn chũm là gì và biểu hiện như thế nào?

Hiện tượng đau cơ ức đòn chũm là tình trạng căng, co thắt hoặc tổn thương cơ tại dải cơ ức đòn chũm - khối cơ nông lớn chạy chéo từ mỏm chũm của xương thái dương xuống xương ức và xương đòn. Khi dải cơ này bị quá tải, người bệnh sẽ cảm nhận rõ các biểu hiện lâm sàng đặc trưng ở vùng cổ:

• Cơn đau nhức âm ỉ hoặc nhói buốt: Cảm giác đau khu trú dọc theo bờ cơ trước ngoài cổ, cơn đau tăng lên rõ rệt khi cử động cúi đầu, nghiêng cổ hoặc xoay mặt sang bên đối diện.
• Co cứng và có thể sờ thấy dải cơ căng hoặc điểm đau: Vùng cơ cổ bị co cứng, khi dùng tay nắn nhẹ dọc bờ cơ có thể sờ thấy các dải cơ bị co rút thành nút đau.
• Hạn chế biên độ vận động cổ: Khó khăn khi xoay đầu ra sau hoặc cúi gập cổ, có cảm giác cổ bị kéo rút lệch về một bên.
• Biểu hiện đau lan: Cơn đau không chỉ dừng lại ở vùng cổ mà còn lan lên vùng chẩm sau đầu, quanh hốc mắt, vùng thái dương hoặc lan xuống bờ xương đòn.

Các nguyên nhân phổ biến gây ra cơn đau cơ ức đòn chũm

Nguyên nhân của cơn đau cơ ức đòn chũm xuất phát từ sự kết hợp của nhiều yếu tố cơ học, thói quen sinh hoạt và chấn thương trong đời sống:

• Tư thế làm việc và sinh hoạt không phù hợp: Thói quen cúi gập cổ kéo dài khi nhìn điện thoại, ngồi máy tính sai tư thế gù lưng, kẹp điện thoại giữa tai và vai khi nghe hoặc nằm ngủ gối quá cao.
• Chấn thương đột ngột vùng cổ: Tai nạn giao thông gây ra hội chứng giật cổ, tai nạn thể thao hoặc các cú xoay giật đầu đột ngột làm giãn đứt hoặc xé rách vi mô các sợi cơ ức đòn chũm.
• Căng thẳng tâm lý mạn tính: Khi lo âu stress kéo dài, phản ứng của hệ thần kinh thực vật làm các cơ vùng cổ vai gáy (bao gồm cơ ức đòn chũm và cơ thang) bị gồng chặt vô thức, dẫn đến tình trạng thiếu máu nuôi cơ cục bộ và gây đau.
• Hội chứng đau cân cơ: Sự xuất hiện của các điểm đau kích hoạt trên dải cơ ức đòn chũm do cơ bị quá tải liên tục trong thời gian dài.
• Các bệnh lý cột sống cổ liên quan: Ảnh hưởng thứ phát từ hiện tượng thoái hóa cột sống cổ hoặc thoát vị đĩa đệm cột sống cổ gây chèn ép rễ thần kinh C2-C3.

Chẩn đoán đau cơ ức đòn chũm

Để đưa ra phác đồ can thiệp phù hợp và loại trừ các bệnh lý nguy hiểm vùng cổ, bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp hoặc phục hồi chức năng sẽ tiến hành quy trình khám chẩn đoán toàn diện:

• Thăm khám lâm sàng và tìm điểm đau: Bác sĩ dùng ngón tay kẹp nhẹ và di ấn dọc theo bờ cơ ức đòn chũm hai bên để tìm các dải cơ bị gồng cứng và xác định các điểm đau. Bác sĩ cũng kiểm tra biên độ xoay, gập và nghiêng cổ của người bệnh.
• Kiểm tra phản xạ thần kinh: Đánh giá sức cơ, phản xạ gân xương và cảm giác nông sâu ở hai cánh tay để phân biệt đau cơ thuần túy với tình trạng chèn ép rễ thần kinh cổ.
• Chụp X-quang hoặc Chụp cộng hưởng từ cột sống cổ: Được chỉ định khi nghi ngờ đau cơ ức đòn chũm thứ phát sau thoái hóa cột sống cổ, trật khớp vai đòn hoặc thoát vị đĩa đệm.
• Siêu âm phần mềm vùng cổ: Giúp đánh giá cấu trúc sợi cơ ức đòn chũm, phát hiện tổn thương vi rách, ổ tụ máu hoặc chẩn đoán phân biệt với các hạch viêm vùng cổ.

Điều trị đau cơ ức đòn chũm

Tùy thuộc vào mức độ đau và nguyên nhân gây bệnh, bác sĩ sẽ áp dụng các biện pháp điều trị bảo tồn kết hợp để phục hồi chức năng dải cơ ức đòn chũm:

Liệu pháp nhiệt và massage giải phóng cơ

• Chườm nóng: Dùng túi chườm nóng đặt lên vị trí đau 15 - 20 phút, 2 - 3 lần/ngày. Nhiệt ấm giúp giãn mạch máu, tăng cường lưu thông khí huyết và làm dịu cơn co thắt cơ.
• Massage di ấn điểm đau: Dùng ngón tay cái và ngón trỏ kẹp nhẹ dải cơ ức đòn chũm, di nhẹ nhàng từ mỏm chũm sau tai xuống xương đòn để giải phóng các nút cơ co thắt.

Thuốc

• Thuốc giảm đau chống viêm: Kê đơn thuốc ngắn hạn như Paracetamol, Ibuprofen hoặc Meloxicam để giảm nhanh phản ứng sưng viêm cơ.
• Thuốc giãn cơ: Sử dụng các thuốc làm mềm cơ khi cơ ức đòn chũm bị co thắt quá mức.

Vật lý trị liệu

• Sóng xung kích hoặc tia laser cường độ cao: Tác động sâu vào các điểm đau giúp làm tan các dải cơ bị xơ cứng.
• Kéo giãn cột sống cổ: Giúp giảm áp lực lên các đốt sống và giải phóng căng thẳng cho các cơ vùng cổ vai gáy.

Khi nào người bị đau cơ ức đòn chũm cần đi khám bác sĩ ngay?

Dù phần lớn các trường hợp đau cơ ức đòn chũm do sai tư thế sẽ thuyên giảm sau vài ngày chăm sóc đúng cách, người bệnh tuyệt đối không được chủ quan và cần đến gặp bác sĩ ngay khi gặp các biểu hiện cảnh báo đỏ:

• Tê bì hoặc yếu liệt cánh tay: Cơn đau gáy lan xuống vai, cẳng tay kèm cảm giác tê rần các ngón tay hoặc không thể nhấc tay lên được.
• Xuất hiện khối u sưng nề bất thường ở cổ: Sờ thấy khối u to dần, nóng đỏ hoặc sưng nổi hạch đau ở vùng bờ cơ ức đòn chũm.
• Cổ cứng ngắc kèm sốt cao: Không thể cúi cằm chạm ngực kèm sốt cao, đau đầu dữ dội (dấu hiệu nghi ngờ nhiễm trùng hoặc viêm màng não).
• Đau dữ dội sau chấn thương va đập: Đau nhức vùng cổ sau tai nạn giao thông, ngã hoặc chấn thương khi chơi thể thao.
• Cơn đau dai dẳng kéo dài trên 2 tuần: Đau không giảm dù đã nghỉ ngơi và áp dụng các biện pháp chườm nóng thư giãn.

Các bài tập kéo giãn và cách phòng ngừa đau cơ ức đòn chũm tái phát

Để tăng độ dẻo dai cho cơ ức đòn chũm và ngăn ngừa tái phát tình trạng đau vai gáy, bạn nên duy trì thói quen tập luyện và điều chỉnh sinh hoạt hằng ngày:

• Bài tập xoay nghiêng cổ kéo giãn cơ: Ngồi thẳng lưng, từ từ xoay mặt sang bên phải, sau đó nhẹ nhàng cúi cằm xuống phía vai phải đến khi thấy căng nhẹ ở dải cơ cổ bên trái. Giữ 15-20 giây, hít thở đều rồi đổi bên. Lặp lại 3 - 5 lần.
• Bài tập ngửa cổ căng dải cơ trước: Ngồi thẳng, từ từ ngửa đầu ra sau, hơi nghiêng đầu sang một bên để kéo giãn mặt trước ngoài cổ. Giữ 15 giây rồi thả lỏng.
• Điều chỉnh tư thế làm việc chuẩn: Đặt màn hình máy tính ngang tầm mắt, giữ lưng thẳng, hai vai thả lỏng. Sau mỗi 45 - 60 phút làm việc, nên đứng dậy xoay cổ nhẹ nhàng.
• Chọn gối ngủ phù hợp: Chọn gối có độ cao vừa phải (từ 8 - 10 cm), hỗ trợ nâng đỡ tự nhiên độ cong sinh lý của cột sống cổ, tránh nằm gối quá cứng hoặc quá cao.
• Bổ sung chất dinh dưỡng và chống chuột rút: Uống đủ 2 lít nước mỗi ngày, bổ sung đầy đủ magie, canxi và vitamin nhóm B giúp các sợi cơ vận động dẻo dai.

Đau cơ ức đòn chũm là tình trạng khá phổ biến, thường liên quan đến tư thế sinh hoạt không đúng, vận động quá mức hoặc căng thẳng kéo dài. Mặc dù phần lớn trường hợp có thể cải thiện bằng cách nghỉ ngơi, điều chỉnh tư thế và chăm sóc phù hợp, việc nhận biết sớm nguyên nhân và mức độ đau vẫn rất quan trọng để tránh tình trạng kéo dài hoặc tái phát. Vì vậy, mỗi người nên chủ động bảo vệ vùng cổ - vai, duy trì tư thế đúng và thăm khám khi cơn đau kéo dài, dữ dội hoặc kèm theo các triệu chứng bất thường. Chăm sóc đúng cách không chỉ giúp giảm đau mà còn góp phần duy trì sự linh hoạt và chất lượng cuộc sống.