Tiểu đêm bao nhiêu lần là bình thường? Một số nguyên nhân gây tiểu đêm

Tiểu đêm là tình trạng nhiều người gặp phải nhưng thường dễ bỏ qua vì cho rằng đó chỉ là thói quen sinh hoạt bình thường. Tuy nhiên, việc phải thức dậy đi tiểu nhiều lần trong đêm không chỉ ảnh hưởng đến giấc ngủ mà còn có thể là dấu hiệu cảnh báo những vấn đề sức khỏe tiềm ẩn.

Tiểu đêm bao nhiêu lần là bình thường?

Tiểu đêm từ 0 - 1 lần mỗi đêm được xem là bình thường ở người trưởng thành khỏe mạnh. Nếu thường xuyên phải thức dậy từ 2 lần trở lên để đi tiểu vào ban đêm và tình trạng này kéo dài, đó được coi là tiểu đêm bất thường và có thể liên quan đến bệnh lý.

Tiểu đêm (nocturia) được định nghĩa là tình trạng phải thức dậy hơn một lần trong đêm để đi tiểu và thường phản ánh các vấn đề về tiết niệu, tim mạch, nội tiết hoặc rối loạn giấc ngủ. Về mặt sinh lý, bàng quang người trưởng thành có thể chứa khoảng 300 - 400 ml nước tiểu. Khi ngủ, hệ thần kinh sẽ điều hòa hoạt động của bàng quang, hạn chế co bóp để duy trì giấc ngủ liên tục. Vì vậy, đa số người trưởng thành có thể ngủ suốt đêm và chỉ đi tiểu vào buổi sáng sau khi thức dậy.

Nếu bạn thường xuyên tiểu đêm ≥ 2 lần, đặc biệt kèm theo mất ngủ, mệt mỏi ban ngày, đây có thể là dấu hiệu sớm của rối loạn chức năng thận, bàng quang hoặc các vấn đề sức khỏe khác và nên được thăm khám để xác định nguyên nhân.

Nguyên nhân gây tiểu đêm là gì?

Tiểu đêm có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm các yếu tố sinh lý thông thường hoặc liên quan đến bệnh lý. Dù thuộc nhóm nào, việc nhận diện sớm nguyên nhân và can thiệp kịp thời vẫn rất quan trọng để hạn chế ảnh hưởng đến giấc ngủ và sức khỏe tổng thể.

Nguyên nhân không do bệnh lý

Những yếu tố sinh lý và thói quen sinh hoạt có thể làm tăng số lần đi tiểu vào ban đêm:

• Quá trình lão hóa: Khi tuổi cao, cơ thể giảm sản xuất hormone chống bài niệu (ADH), khiến lượng nước tiểu tạo ra vào ban đêm tăng lên. Đồng thời, cơ thắt bàng quang và khả năng kiểm soát tiểu tiện cũng suy giảm theo thời gian.
• Suy yếu cơ sàn chậu: Thường gặp ở phụ nữ mang thai hoặc sinh nở nhiều lần, làm giảm khả năng giữ nước tiểu, dễ gây tiểu đêm.
• Tác dụng phụ của thuốc: Một số thuốc, đặc biệt là thuốc lợi tiểu dùng trong điều trị tim mạch hoặc tăng huyết áp, có thể làm tăng lượng nước tiểu về đêm.
• Thói quen sinh hoạt: Uống nhiều nước vào buổi tối hoặc sử dụng các chất có tác dụng lợi tiểu như rượu, bia, trà, cà phê dễ kích thích bàng quang và dẫn đến tiểu đêm.

Nguyên nhân do bệnh lý

Tiểu đêm cũng có thể là biểu hiện của các bệnh lý tiềm ẩn, đặc biệt ở hệ tiết niệu và các cơ quan khác:

• Bàng quang tăng hoạt (OAB): Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất. Bàng quang co bóp quá mức ngay cả khi chưa đầy nước tiểu, gây cảm giác buồn tiểu liên tục cả ngày lẫn đêm.
• Phì đại lành tính tuyến tiền liệt: Gặp ở nam giới lớn tuổi, khi tuyến tiền liệt to chèn ép cổ bàng quang, gây tiểu đêm kèm tiểu khó, tiểu són hoặc cảm giác tiểu không hết.
• Các bệnh lý khác: Viêm bàng quang, viêm thận, suy thận, cũng như các bệnh toàn thân như đái tháo đường, suy tim, bệnh Parkinson đều có thể gây tiểu đêm như một triệu chứng đi kèm.

Cần làm gì để hạn chế tiểu đêm?

Để giảm số lần đi tiểu vào ban đêm và cải thiện chất lượng giấc ngủ, bạn có thể áp dụng các biện pháp sau đây, kết hợp giữa điều chỉnh chế độ ăn uống và thói quen sinh hoạt hằng ngày.

Điều chỉnh chế độ ăn uống:

• Giảm lượng nước uống vào buổi tối: Nên hạn chế uống nước, đặc biệt trong vòng 1- 2 giờ trước khi đi ngủ, trừ trường hợp có chỉ định y tế.
• Tránh đồ uống có tác dụng lợi tiểu: Không nên dùng rượu, bia, cà phê, trà hoặc các loại nước tăng lực vào buổi tối vì dễ kích thích bàng quang.
• Ăn nhạt hơn vào bữa tối: Chế độ ăn nhiều muối khiến cơ thể giữ nước và làm tăng lượng nước tiểu về đêm.
• Hạn chế thực phẩm nhiều nước: Các loại trái cây như dưa hấu, cam, bưởi, lê… nên được dùng vào ban ngày thay vì buổi tối.

Xây dựng thói quen sinh hoạt hợp lý:

• Tạo thói quen đi tiểu trước khi ngủ: Giúp làm trống bàng quang và giảm cảm giác buồn tiểu trong đêm.
• Giữ tinh thần thư giãn: Căng thẳng, lo âu kéo dài có thể làm rối loạn giấc ngủ và khiến tiểu đêm nặng hơn.
• Đảm bảo an toàn cho người lớn tuổi: Sắp xếp lối đi từ giường đến nhà vệ sinh thông thoáng, đủ ánh sáng để hạn chế nguy cơ té ngã khi thức dậy ban đêm.
• Tăng cường vận động: Duy trì tập thể dục đều đặn, đặc biệt với người thừa cân hoặc béo phì, giúp cải thiện chức năng bàng quang và sức khỏe tổng thể.
• Lưu ý khi dùng thuốc: Nếu đang điều trị tăng huyết áp hoặc bệnh tim mạch, nên trao đổi với bác sĩ về thời điểm dùng thuốc lợi tiểu. Các thuốc như furosemid hay hydrochlorothiazid thường được khuyến nghị dùng vào buổi sáng hoặc đầu giờ chiều để tránh tiểu đêm.

Qua những thông tin trên, có thể thấy việc xác định tiểu đêm bao nhiêu lần là bình thường đóng vai trò quan trọng trong việc theo dõi sức khỏe tiết niệu. Thông thường, tiểu đêm 0 - 1 lần là sinh lý bình thường, còn nếu đi tiểu từ 2 lần trở lên mỗi đêm và kéo dài có thể liên quan đến lối sống hoặc các bệnh lý tiềm ẩn. Chủ động điều chỉnh thói quen sinh hoạt và thăm khám y tế khi cần thiết sẽ giúp phát hiện sớm nguyên nhân, từ đó kiểm soát tiểu đêm hiệu quả và nâng cao chất lượng cuộc sống.