Thiếu men G6PD có nguy hiểm không? Dấu hiệu và cách kiểm soát

Nếu bạn đang tìm kiếm thông tin liên quan đến thiếu men G6PD thì bài viết dưới đây sẽ cung cấp những kiến thức cần thiết, giúp bạn hiểu rõ hơn về tình trạng này cũng như cách theo dõi và chăm sóc sức khỏe phù hợp.

Thiếu men G6PD có nguy hiểm không?

Thiếu men G6PD không phải lúc nào cũng gây nguy hiểm. Nhiều người mang tình trạng này vẫn sinh hoạt bình thường trong thời gian dài nếu tránh được các yếu tố không phù hợp. Tuy nhiên, thiếu men G6PD có thể trở nên nguy hiểm trong những tình huống nhất định, khi hồng cầu bị phá hủy nhanh hơn khả năng bù đắp của cơ thể.

Cụ thể, tình trạng nguy hiểm có thể xảy ra trong các trường hợp sau:

• Tiếp xúc với một số loại thuốc không phù hợp: Một số thuốc có thể gây stress oxy hóa mạnh lên hồng cầu, làm khởi phát tình trạng tán huyết cấp ở người thiếu men G6PD nếu sử dụng không đúng chỉ định.
• Ăn phải thực phẩm có khả năng kích hoạt tán huyết: Một số loại thực phẩm nhất định có thể làm tăng nguy cơ phá hủy hồng cầu ở người thiếu men G6PD.
• Nhiễm trùng hoặc sốt cao: Khi cơ thể bị nhiễm trùng, phản ứng viêm và oxy hóa tăng lên, khiến hồng cầu dễ bị tổn thương hơn, làm xuất hiện các đợt thiếu máu tán huyết.
• Tán huyết cấp xảy ra đột ngột: Trong những trường hợp này, hồng cầu bị phá hủy nhanh, dẫn đến thiếu máu cấp, vàng da rõ, nước tiểu sẫm màu và mệt mỏi nhiều.
• Ở trẻ sơ sinh: Thiếu men G6PD có thể làm tăng nguy cơ vàng da nặng hoặc kéo dài. Nếu không được theo dõi sát, tình trạng này có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của trẻ.

Nhìn chung, thiếu men G6PD trở nên nguy hiểm khi xảy ra tán huyết cấp hoặc vàng da nặng, đặc biệt khi không được phát hiện, xử trí kịp thời. Việc phát hiện sớm, tránh các yếu tố kích hoạt và tuân thủ hướng dẫn y tế sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ biến chứng và bảo vệ sức khỏe lâu dài cho người thiếu men G6PD.

Biểu hiệu thường gặp của tình trạng thiếu men G6PD

Thiếu men G6PD là một tình trạng di truyền xảy ra khi cơ thể thiếu enzyme Glucose-6-Phosphate Dehydrogenase (G6PD). Đây là enzyme giữ vai trò quan trọng trong việc bảo vệ hồng cầu khỏi các tác nhân gây oxy hóa, giúp hồng cầu duy trì cấu trúc và chức năng ổn định. Khi hoạt động của enzyme G6PD bị suy giảm, hồng cầu trở nên nhạy cảm hơn với các yếu tố oxy hóa và có nguy cơ bị phá hủy sớm trong một số điều kiện nhất định. 

Biểu hiện của thiếu men G6PD có thể khác nhau giữa trẻ em và người trưởng thành, đồng thời mức độ biểu hiện cũng phụ thuộc vào việc người mắc có tiếp xúc với các yếu tố nguy cơ hay không.

Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ

Ở trẻ em, đặc biệt là trẻ sơ sinh, thiếu men G6PD thường được phát hiện sớm thông qua các dấu hiệu liên quan đến tình trạng tăng bilirubin trong máu. Một số biểu hiện thường gặp bao gồm:

• Vàng da xuất hiện sớm hoặc kéo dài sau sinh, mức độ vàng có thể tăng nhanh hơn bình thường.
• Da và củng mạc mắt có màu vàng rõ, nhất là ở mặt và thân mình.
• Trẻ bú kém, quấy khóc hoặc lừ đừ trong một số trường hợp.

Do trẻ nhỏ chưa thể biểu đạt triệu chứng rõ ràng, các dấu hiệu trên cần được theo dõi sát để có hướng xử trí phù hợp.

Ở người trưởng thành

Ở người lớn, thiếu men G6PD có thể không gây triệu chứng rõ ràng trong thời gian dài. Các biểu hiện thường chỉ xuất hiện khi cơ thể chịu tác động từ những yếu tố nguy cơ. Một số dấu hiệu thường gặp gồm:

• Mệt mỏi, da xanh xao.
• Vàng da, vàng mắt ở mức độ nhẹ đến rõ rệt.
• Nước tiểu sẫm màu hơn bình thường.
• Tim đập nhanh hoặc cảm giác hụt hơi.
• Cảm giác khó chịu toàn thân, đôi khi kèm sốt khi có tình trạng viêm nhiễm trong cơ thể.

Các dấu hiệu trên có thể xuất hiện thoáng qua hoặc rõ rệt tùy vào mức độ thiếu men và yếu tố tác động. Vì vậy, việc nhận biết sớm và theo dõi phù hợp đóng vai trò quan trọng trong quản lý tình trạng thiếu men G6PD.

Biện pháp phòng ngừa và kiểm soát thiếu men G6PD

Thiếu men G6PD là tình trạng di truyền nên không thể điều trị khỏi hoàn toàn. Tuy nhiên, việc phát hiện sớm và quản lý đúng cách có ý nghĩa quan trọng trong việc hạn chế các đợt tán huyết và phòng ngừa biến chứng, đặc biệt ở trẻ nhỏ.

Một số biện pháp phòng ngừa và kiểm soát tình trạng thiếu men G6PD thường được khuyến nghị gồm:

• Sàng lọc thiếu men G6PD từ sớm: Thiếu men G6PD hiện nay được đưa vào chương trình sàng lọc sơ sinh tại nhiều cơ sở y tế. Việc phát hiện sớm giúp xây dựng kế hoạch theo dõi và chăm sóc phù hợp, đặc biệt trong giai đoạn trẻ nhỏ.
• Tư vấn và khám sức khỏe tiền hôn nhân khi cần thiết: Đối với những gia đình có người thân mắc hoặc mang gen thiếu men G6PD, tư vấn y tế trước hôn nhân có thể giúp nâng cao nhận thức và chủ động trong việc chăm sóc sức khỏe thế hệ sau.
• Tiêm chủng đầy đủ để hạn chế nguy cơ nhiễm trùng: Nhiễm trùng có thể là yếu tố kích hoạt tán huyết ở người thiếu men G6PD. Do đó, tiêm chủng đầy đủ theo khuyến cáo giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và hỗ trợ bảo vệ sức khỏe lâu dài.
• Tránh các yếu tố có thể gây tán huyết: Người thiếu men G6PD cần thận trọng khi sử dụng thuốc, thực phẩm hoặc các sản phẩm không rõ nguồn gốc. Việc thông báo tình trạng thiếu men G6PD với nhân viên y tế trước khi dùng thuốc là rất quan trọng.
• Theo dõi sức khỏe định kỳ: Việc theo dõi thường xuyên giúp phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường để kịp thời xử trí và hạn chế biến chứng.

Nhìn chung, việc quản lý thiếu men G6PD hiệu quả dựa trên phát hiện sớm, tránh yếu tố kích hoạt và theo dõi sức khỏe đều đặn, từ đó giúp người mắc duy trì cuộc sống ổn định và an toàn hơn.

Bài viết đã cung cấp những thông tin xoay quanh câu hỏi “Thiếu men G6PD có nguy hiểm không?”. Nhìn chung, thiếu men G6PD không phải lúc nào cũng gây nguy hiểm, tuy nhiên việc phát hiện sớm, tránh những tác nhân có thể làm tăng nguy cơ tán huyết và theo dõi sức khỏe đúng cách đóng vai trò quan trọng trong việc hạn chế rủi ro và bảo vệ sức khỏe lâu dài, đặc biệt ở trẻ nhỏ.

Để chủ động phòng ngừa rủi ro và chăm sóc sức khỏe toàn diện cho trẻ, phụ huynh nên quan tâm đến sàng lọc sơ sinh, đồng thời tiêm chủng đầy đủ theo khuyến cáo, giúp giảm nguy cơ nhiễm trùng và các vấn đề sức khỏe liên quan. Nếu cần tư vấn thêm về tiêm chủng hoặc dịch vụ chăm sóc sức khỏe dự phòng, bạn có thể liên hệ Trung tâm Tiêm chủng Long Châu qua hotline 1800 6928 để được hỗ trợ và cung cấp thông tin phù hợp.