Thực phẩm cần tránh cho trẻ thiếu G6PD là gì? Nên cho trẻ ăn gì?

Thiếu men G6PD là một rối loạn di truyền khiến hồng cầu của trẻ dễ bị phá hủy khi tiếp xúc với một số chất oxy hóa. Một trong những yếu tố quan trọng giúp kiểm soát tình trạng này chính là chế độ dinh dưỡng. Việc lựa chọn thực phẩm phù hợp và tránh những món ăn có nguy cơ gây tán huyết sẽ giúp trẻ phát triển khỏe mạnh và hạn chế các biến chứng nguy hiểm.

Thực phẩm cần tránh cho trẻ thiếu G6PD là gì?

Tùy vào mức độ thiếu men G6PD và tình trạng sức khỏe của từng trẻ, chế độ ăn uống cần được điều chỉnh một cách thận trọng và cá thể hóa. Không phải tất cả các thực phẩm đều phải kiêng tuyệt đối, tuy nhiên việc hạn chế những yếu tố có nguy cơ gây oxy hóa mạnh sẽ giúp giảm nguy cơ tan máu và đảm bảo sự phát triển ổn định cho trẻ. Dưới đây là các nhóm thực phẩm cần lưu ý:

Đậu dâu tằm

Trẻ bị thiếu men G6PD cần tránh tuyệt đối đậu dâu tằm, còn được gọi là đậu tằm hoặc đậu răng ngựa (Vicia faba). Đây là thực phẩm đã được chứng minh rõ ràng có thể gây tan máu ở người thiếu men G6PD do chứa các chất oxy hóa mạnh.

Khi tiêu thụ đậu dâu tằm, các chất này có thể làm phá hủy màng hồng cầu, dẫn đến hiện tượng tán huyết, gây thiếu máu, vàng da, mệt mỏi, khó thở và có thể xuất hiện biến chứng nghiêm trọng nếu không được xử trí kịp thời.

Các loại đậu khác

Ngoài đậu dâu tằm, một số trẻ thiếu men G6PD có thể nhạy cảm với các loại đậu khác như đậu nành, đậu Hà Lan, đậu lăng, đậu phộng… Tuy nhiên, hiện chưa có bằng chứng khoa học khẳng định cần tránh tuyệt đối các loại đậu này ở tất cả trẻ thiếu G6PD.

Vì vậy, các loại đậu này nên được hạn chế sử dụng, cho trẻ ăn với lượng nhỏ và theo dõi phản ứng của cơ thể. Nếu trẻ không xuất hiện các dấu hiệu bất thường như xanh xao, vàng da, mệt mỏi hoặc nước tiểu sẫm màu, có thể tiếp tục sử dụng với mức độ phù hợp.

Lưu ý: Tham khảo ý kiến bác sĩ dinh dưỡng để có hướng dẫn phù hợp.

Một số thực phẩm và chất cần tránh khác

Bên cạnh các loại đậu, trẻ thiếu men G6PD nên hạn chế hoặc thận trọng khi sử dụng các thực phẩm và chất sau:

• Thực phẩm chế biến sẵn, đóng hộp hoặc chứa nhiều chất bảo quản, phẩm màu tổng hợp.
• Nước ngọt có gas và các loại đồ uống nhiều đường.
• Các loại thuốc nam, thuốc đông y không rõ thành phần, do có thể chứa chất oxy hóa.
• Các chế phẩm bổ sung vi chất (như sắt, vitamin) khi chưa có chỉ định của nhân viên y tế.

Lưu ý, trẻ thiếu men G6PD vẫn có thể sử dụng đa số các loại trái cây thông thường như cam, táo, nho, cà chua… vì chứa chất chống oxy hóa tự nhiên và an toàn. Riêng các trường hợp sử dụng vitamin liều cao hoặc đường truyền tĩnh mạch cần được theo dõi và chỉ định bởi bác sĩ.

Trẻ thiếu G6PD nên ăn gì?

Ngoài việc thắc mắc trẻ thiếu men G6PD không nên ăn gì, nhiều phụ huynh cũng quan tâm đến việc trẻ bị thiếu men G6PD nên bổ sung thực phẩm nào. Chế độ ăn hợp lý sẽ giúp hạn chế tình trạng tan máu và hỗ trợ sự phát triển toàn diện của trẻ. Một số thực phẩm được khuyến nghị cho trẻ thiếu men G6PD gồm:

• Với trẻ từ 0 - 6 tháng tuổi, sữa mẹ vẫn là nguồn dinh dưỡng chính. Mẹ cần duy trì việc cho bú đều đặn và hạn chế tiêu thụ các thực phẩm chứa chất oxy hóa mạnh để đảm bảo sức khỏe cho con.
• Các loại sữa làm từ hạt như hạt điều, óc chó, hạnh nhân…
• Thực phẩm tươi, chưa qua chế biến hoặc không đóng hộp để giảm lượng chất bảo quản.
• Thực phẩm giàu chất chống oxy hóa như cà chua, rau bina, nho, cam, quýt…
• Lựu là loại trái cây có tác dụng hỗ trợ phòng ngừa thiếu máu hiệu quả.
• Các thực phẩm chứa vitamin nhóm B như B5, B8, B12 giúp tăng cường trao đổi chất và hỗ trợ hoạt động hiệu quả của tế bào.

Trẻ thiếu men G6PD có thể bú sữa mẹ không?

Câu trả lời là có. Trẻ bị thiếu men G6PD hoàn toàn có thể bú sữa mẹ, vì sữa mẹ dễ tiêu hóa, hấp thu tốt và hàm lượng sắt không cao như trong sữa công thức. Đối với trẻ dưới 6 tháng tuổi, sữa mẹ là nguồn dưỡng chất quan trọng, hỗ trợ sự phát triển toàn diện.

Tuy nhiên, trong thời gian cho con bú, mẹ cần tránh sử dụng các thực phẩm hoặc thuốc không phù hợp với người thiếu men G6PD, vì những chất này có thể truyền sang trẻ qua sữa mẹ. Mẹ nên áp dụng chế độ dinh dưỡng an toàn cho người thiếu men G6PD để bảo vệ sức khỏe trẻ. Bên cạnh các loại sữa hạt như sữa điều, sữa hạnh nhân, mẹ cũng có thể tìm hiểu thêm một số loại sữa phù hợp dành cho trẻ thiếu men G6PD để bổ sung đầy đủ dưỡng chất cho con.

Cách chọn sữa công thức cho trẻ thiếu men G6PD

Khi trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên, sữa mẹ đôi khi không đủ đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng hàng ngày. Lúc này, sữa công thức là nguồn bổ sung cần thiết để hỗ trợ sự phát triển của trẻ. Khi lựa chọn sữa, phụ huynh cần lưu ý một số tiêu chí sau:

• Hàm lượng sắt: Nên chọn sữa công thức cung cấp khoảng 4 mg sắt, đây là mức an toàn và đã được tính toán kỹ. Tránh các loại sữa bổ sung sắt chuyên dụng để không gây dư thừa, vì sắt dư thừa có thể là tác nhân oxy hóa, gây tán huyết ở trẻ.
• Hàm lượng vitamin C: Cần hạn chế, nhưng lượng vitamin C trong sữa thường khoảng 5-10 mg/100 ml và không gây ảnh hưởng nếu trẻ uống khoảng 120 ml mỗi ngày.
• Hàm lượng vitamin K: Trẻ có thể uống sữa chứa vitamin K tự nhiên (K1, K2). Tuy nhiên, cần tránh các sản phẩm có vitamin K3 trong thành phần.
• Đậu nành: Chưa có báo cáo nào về phản ứng tán huyết khi trẻ thiếu G6PD uống sữa chứa đậu nành. Nếu trẻ ổn định sau khi uống, có thể tiếp tục sử dụng. Ngược lại, nếu trẻ xuất hiện các dấu hiệu như xanh xao, mệt mỏi, vàng da, nước tiểu sẫm màu, cần ngừng sử dụng và đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay lập tức.

Tóm lại, thiếu hụt men G6PD là một rối loạn di truyền có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời. Bệnh thường gặp ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, vì vậy việc xác định thực phẩm cần tránh cho trẻ thiếu G6PD luôn là mối quan tâm lớn của các bậc phụ huynh. Nếu trẻ xuất hiện các dấu hiệu tan máu do thực phẩm, cha mẹ cần nhanh chóng đưa con đến cơ sở y tế để thăm khám và can thiệp kịp thời.