Thiếu hồng cầu: Nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng ngừa hiệu quả

Trong cuộc sống hằng ngày, không ít người cảm thấy mệt mỏi, chóng mặt, đây có thể là dấu hiệu cảnh báo thiếu hồng cầu. Chính vì vậy, việc hiểu rõ thiếu hồng cầu là gì, nguyên nhân do đâu và cách cải thiện ra sao sẽ giúp bạn chủ động hơn trong việc chăm sóc sức khỏe bản thân và gia đình.

Thiếu hồng cầu là gì và vì sao tình trạng này ngày càng phổ biến?

Thiếu hồng cầu là tình trạng số lượng hồng cầu trong máu thấp hơn mức bình thường hoặc hồng cầu không đảm bảo chức năng vận chuyển oxy. Trong y học, thiếu hồng cầu thường được phát hiện thông qua các chỉ số xét nghiệm máu như hemoglobin, hematocrit hoặc số lượng hồng cầu.

Nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến thiếu hồng cầu là thiếu sắt. Sắt là thành phần chính để tạo hemoglobin, giúp hồng cầu gắn oxy. Khi cơ thể không được cung cấp đủ sắt từ chế độ ăn uống hoặc khả năng hấp thu sắt kém, quá trình tạo hồng cầu sẽ bị gián đoạn. Đây là lý do vì sao thiếu hồng cầu thường gặp ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, người ăn kiêng kéo dài hoặc người ăn chay không cân đối.

Ngoài ra, thiếu vitamin B12 và acid folic cũng là nguyên nhân quan trọng gây thiếu hồng cầu. Hai vi chất này cần thiết cho quá trình tạo máu trong tủy xương. Người lớn tuổi, người mắc bệnh dạ dày - ruột hoặc thường xuyên sử dụng rượu bia có nguy cơ cao bị thiếu các vitamin này.

Bên cạnh yếu tố dinh dưỡng, thiếu hồng cầu còn có thể xuất phát từ tình trạng mất máu kéo dài như rong kinh, trĩ, xuất huyết tiêu hóa hoặc loét dạ dày. Một số bệnh mạn tính như suy thận, viêm nhiễm kéo dài hoặc rối loạn tủy xương cũng khiến cơ thể giảm khả năng sản xuất hồng cầu.

Dấu hiệu nhận biết sớm khi cơ thể bị thiếu hồng cầu

Thiếu hồng cầu thường tiến triển âm thầm và khó nhận biết ở giai đoạn đầu. Nhiều người chỉ cảm thấy mệt mỏi nhẹ, giảm tập trung hoặc hay buồn ngủ và cho rằng đó là biểu hiện bình thường của cuộc sống bận rộn. Tuy nhiên, nếu để ý kỹ, cơ thể sẽ gửi đến bạn nhiều tín hiệu cảnh báo.

Dấu hiệu dễ nhận thấy nhất của thiếu hồng cầu là da xanh xao, niêm mạc nhợt nhạt, môi nhạt màu và móng tay dễ gãy. Người thiếu hồng cầu thường hay chóng mặt, hoa mắt, đặc biệt khi đứng lên đột ngột. Điều này xảy ra do não không được cung cấp đủ oxy trong thời gian ngắn.

Khi tình trạng thiếu hồng cầu trở nên nghiêm trọng hơn, tim phải hoạt động nhiều hơn để bù đắp lượng oxy thiếu hụt, gây ra cảm giác hồi hộp, tim đập nhanh hoặc khó thở. Người bệnh dễ mệt khi vận động nhẹ, leo cầu thang hoặc làm việc thường ngày. Ở phụ nữ, thiếu hồng cầu còn có thể gây rối loạn kinh nguyệt, da khô, tóc rụng nhiều, ảnh hưởng đến thẩm mỹ và tâm lý.

Việc nhận biết sớm các dấu hiệu thiếu hồng cầu sẽ giúp bạn kịp thời đi kiểm tra và điều chỉnh, tránh để tình trạng kéo dài gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe.

Thiếu hồng cầu ảnh hưởng thế nào đến sức khỏe nếu kéo dài?

Thiếu hồng cầu không chỉ gây mệt mỏi tạm thời mà còn ảnh hưởng lâu dài đến nhiều cơ quan trong cơ thể. Khi các mô và tế bào không được cung cấp đủ oxy, chức năng của chúng sẽ suy giảm dần theo thời gian. Người bị thiếu hồng cầu mạn tính thường xuyên cảm thấy kiệt sức, giảm hiệu suất làm việc và dễ rơi vào trạng thái căng thẳng, chán nản.

Ở trẻ em, thiếu hồng cầu có thể ảnh hưởng đến sự phát triển thể chất và trí tuệ. Trẻ dễ mệt, kém tập trung, học tập sa sút và có nguy cơ chậm phát triển chiều cao, cân nặng. Nếu không được can thiệp sớm, hậu quả có thể kéo dài đến khi trưởng thành.

Đối với phụ nữ mang thai, thiếu hồng cầu làm tăng nguy cơ sinh non, thai nhẹ cân và các biến chứng trong thai kỳ. Người mẹ dễ chóng mặt, mệt mỏi, trong khi thai nhi có thể bị thiếu oxy, ảnh hưởng đến sự phát triển của não bộ.

Người cao tuổi bị thiếu hồng cầu thường gặp nhiều biến chứng hơn do cơ thể đã suy yếu. Tình trạng này có thể làm tăng nguy cơ bệnh tim mạch, suy giảm trí nhớ và dễ té ngã, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống.

Cách phòng ngừa và cải thiện tình trạng thiếu hồng cầu hiệu quả

Phòng ngừa và cải thiện thiếu hồng cầu cần bắt đầu từ lối sống và chế độ ăn uống hằng ngày. Trước hết, bạn nên bổ sung đầy đủ các thực phẩm giàu sắt như thịt đỏ, gan động vật, hải sản, trứng và các loại đậu. Kết hợp ăn thêm rau xanh đậm và trái cây giàu vitamin C sẽ giúp cơ thể hấp thu sắt tốt hơn.

Ngoài sắt, việc cung cấp đủ vitamin B12 và acid folic cũng rất quan trọng trong việc ngăn ngừa thiếu hồng cầu. Các thực phẩm như sữa, cá, trứng, ngũ cốc nguyên hạt và rau lá xanh nên được đưa vào bữa ăn hằng ngày. Với những người có nguy cơ cao hoặc đã được chẩn đoán thiếu hồng cầu, việc sử dụng viên bổ sung cần tuân theo chỉ định của bác sĩ.

Bên cạnh chế độ ăn, bạn nên duy trì thói quen khám sức khỏe định kỳ để theo dõi các chỉ số máu. Ngủ đủ giấc, giảm căng thẳng, vận động nhẹ nhàng và giữ tinh thần thoải mái cũng góp phần hỗ trợ quá trình tạo máu. Khi cơ thể được chăm sóc đúng cách, tình trạng thiếu hồng cầu hoàn toàn có thể được kiểm soát và cải thiện rõ rệt.

Thiếu hồng cầu là vấn đề phổ biến nhưng không nên xem nhẹ. Hiểu đúng về thiếu hồng cầu, lắng nghe cơ thể và chủ động điều chỉnh lối sống sẽ giúp bạn duy trì sức khỏe bền vững, tràn đầy năng lượng và nâng cao chất lượng cuộc sống mỗi ngày.