Sinh non 7 tháng: Nguyên nhân, nguy cơ và hướng chăm sóc

Sinh non 7 tháng xảy ra trong giai đoạn tuần 28 - 32 của thai kỳ, khi trẻ còn rất non nớt và cần nhiều hỗ trợ y tế. Mặc dù tỷ lệ sống sót của nhóm sinh non này khá cao nhờ các tiến bộ y khoa, nhưng trẻ vẫn đối mặt với nhiều biến chứng nghiêm trọng như suy hô hấp, nhiễm trùng hay chậm phát triển. Nhận biết nguyên nhân và nắm rõ các phương pháp chăm sóc là điều cần thiết để gia đình đồng hành cùng trẻ một cách an toàn.

Tình trạng sinh non 7 tháng

Sinh non 7 tháng được định nghĩa là trẻ chào đời trong khoảng tuần 28 - 32 của thai kỳ, giai đoạn mà cơ thể bé vẫn còn rất non nớt. Trọng lượng của trẻ thường dưới 1,5kg, lớp mỡ dưới da mỏng, khả năng điều hòa thân nhiệt còn kém nên bé rất dễ bị hạ thân nhiệt. Các cơ quan quan trọng như phổi, hệ miễn dịch, hệ thần kinh trung ương… vẫn đang trong quá trình hoàn thiện, dẫn đến việc trẻ phải phụ thuộc vào hỗ trợ y tế liên tục. Ở giai đoạn này, chỉ một thay đổi nhỏ về môi trường cũng có thể ảnh hưởng đến sự ổn định sinh lý của trẻ.

Nhờ những tiến bộ trong chăm sóc sơ sinh, đặc biệt là công nghệ thở máy, hỗ trợ hô hấp không xâm lấn và ứng dụng surfactant, tỷ lệ sống sót của trẻ sinh non 7 tháng đã được cải thiện rõ rệt. Tuy nhiên, trẻ vẫn có nguy cơ gặp nhiều biến chứng ngắn hạn và dài hạn, vì vậy sự phối hợp theo dõi sát sao giữa bác sĩ và gia đình là vô cùng quan trọng nhằm đảm bảo trẻ đạt được sự phát triển tối ưu.

Nguyên nhân dẫn đến sinh non 7 tháng

Sinh non ở tháng thứ 7 thường xuất phát từ nhiều nguyên nhân liên quan đến sức khỏe mẹ bầu, thai nhi và yếu tố môi trường.

Bệnh lý của mẹ

• Cao huyết áp thai kỳ.
• Tiểu đường thai kỳ.
• Nhiễm trùng đường sinh dục hoặc nhiễm trùng toàn thân.
• Tử cung bất thường như tử cung đôi, hở eo tử cung.

Những yếu tố này làm tăng nguy cơ co tử cung sớm, vỡ ối hoặc suy thai, dẫn đến sinh non. Nhiều trường hợp cần can thiệp y khoa khẩn cấp để bảo vệ tính mạng mẹ và bé.

Bất thường thai - nhau - ối

• Đa thai hoặc thai dị dạng.
• Đa ối hoặc thiếu ối.
• Nhau tiền đạo, nhau bong non.
• Vỡ ối sớm hoặc nhiễm trùng ối.

Những bất thường này gây ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường sống của thai, khiến thai dễ bị kích thích chuyển dạ sớm.

Thói quen xấu của mẹ

• Hút thuốc lá, uống rượu bia.
• Lao động nặng hoặc vận động quá sức.
• Dinh dưỡng kém trong thai kỳ.

Các thói quen này làm giảm lưu lượng máu đến thai, ảnh hưởng sự phát triển và gây sinh non. Một số nghiên cứu còn cho thấy việc thức khuya kéo dài cũng làm tăng nguy cơ chuyển dạ sớm.

Yếu tố tâm lý và môi trường

• Căng thẳng, stress kéo dài.
• Làm việc trong môi trường ô nhiễm hóa chất.
• Khoảng cách mang thai quá ngắn ( dưới 18 tháng).

Những yếu tố này khiến cơ thể mẹ phản ứng bất lợi, tăng nguy cơ chuyển dạ sớm.

Nguy cơ và biến chứng khi sinh non 7 tháng

Trẻ sinh non 7 tháng đối mặt với nguy cơ biến chứng cao do hệ thống cơ quan chưa được biệt hóa hoàn toàn. Việc theo dõi và can thiệp sớm đóng vai trò then chốt để giảm tỷ lệ tử vong cũng như hạn chế hậu quả lâu dài.

Biến chứng hô hấp và tim mạch

Nguy cơ cao nhất là hội chứng suy hô hấp sơ sinh do phổi thiếu chất surfactant để giữ túi khí mở. Nếu cần hỗ trợ oxy kéo dài, trẻ có thể phát triển thành loạn sản phế quản phổi - một dạng tổn thương phổi mãn tính. Về tim mạch, ống động mạch còn mở thường xảy ra ở trẻ non tháng, ảnh hưởng trực tiếp đến chức năng tim và lưu lượng tuần hoàn.

Biến chứng thần kinh và tiêu hóa

Các mạch máu não non yếu dễ bị vỡ do thay đổi áp lực, dẫn đến xuất huyết não. Đây là nguyên nhân hàng đầu gây tổn thương não vĩnh viễn và bại não ở trẻ sinh non. Trong hệ tiêu hóa, viêm ruột hoại tử là một bệnh lý cấp tính nghiêm trọng, đe dọa tính mạng và cần phát hiện sớm để can thiệp kịp thời.

Biến chứng dài hạn

Trẻ non tháng cũng có nguy cơ mắc bệnh võng mạc ở trẻ sinh non do sự phát triển bất thường của mạch máu mắt, có thể gây mù lòa. Hệ miễn dịch kém làm tăng nguy cơ nhiễm trùng huyết. Về lâu dài, trẻ cần được theo dõi sát vì có nguy cơ chậm phát triển về thể chất và tâm thần kinh, đặc biệt trong giai đoạn từ 1 đến 3 tuổi.

Cách chăm sóc trẻ sinh non 7 tháng

Việc chăm sóc trẻ sinh non 7 tháng đòi hỏi quy trình nghiêm ngặt và sự phối hợp chặt chẽ giữa đội ngũ y tế chuyên môn và gia đình.

Chăm sóc tại bệnh viện (NICU)

Giai đoạn đầu tiên, trẻ được chăm sóc tích cực tại NICU (đơn vị chăm sóc tích cực sơ sinh), tập trung vào việc duy trì sự sống và ổn định thân nhiệt:

• Hỗ trợ hô hấp: Trẻ được hỗ trợ ngay lập tức bằng máy thở hoặc CPAP do phổi thiếu chất surfactant.
• Kiểm soát môi trường: Đặt trẻ trong lồng ấp để giữ ấm và kiểm soát nhiệt độ nghiêm ngặt, giúp trẻ tiết kiệm năng lượng.
• Nuôi dưỡng và theo dõi: Nuôi dưỡng ưu tiên bằng sữa mẹ qua ống thông dạ dày. Các chỉ số sinh tồn (nhịp tim, nhịp thở, oxy, nhiệt độ) được theo dõi sát sao liên tục.

Chăm sóc tại nhà sau khi xuất viện

Khi trẻ đủ tiêu chuẩn xuất viện, việc chăm sóc tại nhà tập trung vào phát triển và phòng ngừa bệnh tật:

• Nuôi dưỡng tối ưu: Tiếp tục ưu tiên sữa mẹ tuyệt đối, có thể bổ sung chất tăng cường dinh dưỡng theo chỉ định. Phương pháp Kangaroo (da kề da) giúp tăng cân tốt và ổn định nhịp thở cho trẻ.
• Phòng ngừa và tiêm phòng: Hạn chế tiếp xúc với người lạ, giữ môi trường sạch sẽ vì trẻ rất dễ nhiễm bệnh. Trẻ cần được tiêm phòng đầy đủ theo lịch riêng dành cho trẻ sinh non.
• Theo dõi phát triển: Thăm khám định kỳ để đánh giá theo tuổi điều chỉnh, giúp phát hiện sớm bất kỳ chậm phát triển nào và can thiệp kịp thời.

Sinh non 7 tháng là tình trạng tiềm ẩn nhiều rủi ro nhưng cơ hội sống của trẻ ngày càng cao nhờ chăm sóc y khoa hiện đại. Việc hiểu rõ nguyên nhân, nguy cơ và tuân thủ hướng chăm sóc đúng giúp bé mạnh khỏe hơn từng ngày. Mẹ bầu nên khám thai đều đặn và duy trì lối sống lành mạnh để giảm tối đa nguy cơ sinh non.