Sán chó ở mắt là gì? Dấu hiệu, mức độ nguy hiểm và cách phòng ngừa

Nhiều người khi nhắc đến bệnh sán chó thường chỉ nghĩ đến tổn thương da hoặc rối loạn tiêu hóa. Tuy nhiên, trong một số trường hợp hiếm gặp, ấu trùng giun đũa chó có thể xâm nhập vào mắt và gây tổn thương thị giác. Bài viết giúp bạn hiểu rõ hơn về sán chó ở mắt dưới góc nhìn y khoa, từ dấu hiệu nhận biết đến mức độ nguy hiểm và cách phòng ngừa.

Sán chó ở mắt là gì? Vì sao ký sinh trùng có thể xâm nhập vào mắt

Trong y văn, sán chó ở mắt được gọi là ocular toxocariasis hoặc ocular larva migrans. Tác nhân gây bệnh là ấu trùng giun đũa chó hoặc mèo, thường gặp nhất là Toxocara canis và Toxocara cati. Con người không phải là vật chủ tự nhiên của loại ký sinh trùng này. Tuy nhiên, việc nhiễm bệnh vẫn có thể xảy ra khi vô tình nuốt phải trứng giun tồn tại trong đất, cát, thực phẩm hoặc môi trường bị ô nhiễm.

Sau khi xâm nhập vào cơ thể, trứng giun nở thành ấu trùng trong đường ruột. Do không thể phát triển hoàn chỉnh trong cơ thể người, ấu trùng có xu hướng di chuyển. Chúng có thể xuyên qua thành ruột, theo dòng máu đến nhiều cơ quan khác nhau như gan, phổi, hệ thần kinh và trong một số trường hợp hiếm gặp là mắt.

Khi ấu trùng đi lạc đến mắt, cơ thể sẽ phản ứng bằng quá trình viêm. Phản ứng này chính là nguyên nhân gây tổn thương các cấu trúc quan trọng như võng mạc. Một đặc điểm đáng chú ý của sán chó ở mắt là thường chỉ ảnh hưởng đến một bên mắt. Điều này khiến bệnh dễ bị bỏ sót trong giai đoạn đầu, đặc biệt khi triệu chứng còn nhẹ.

Tình trạng này có thể gây viêm mắt, tổn thương võng mạc và làm giảm thị lực nếu không được theo dõi kịp thời.

Dấu hiệu sán chó ở mắt

Các biểu hiện của sán chó ở mắt không phải lúc nào cũng xuất hiện rầm rộ. Ở nhiều người, triệu chứng tiến triển âm thầm và dễ bị nhầm lẫn với các bệnh lý mắt thông thường. Trước khi xem xét các dấu hiệu cụ thể, cần lưu ý rằng mỗi người có thể biểu hiện khác nhau và không phải trường hợp nào cũng xuất hiện đầy đủ các triệu chứng.

Những dấu hiệu thường được ghi nhận bao gồm:

• Nhìn mờ hoặc giảm thị lực ở một bên mắt.
• Cảm giác đau âm ỉ trong mắt hoặc cộm kéo dài.
• Xuất hiện các đốm trắng hoặc bóng mờ trôi nổi trong tầm nhìn.
• Đỏ mắt hoặc viêm mắt kéo dài mà không rõ nguyên nhân.
• Ở trẻ em, có thể quan sát thấy đồng tử có ánh trắng bất thường.

Một khó khăn lớn trong thực tế lâm sàng là sán chó ở mắt dễ bị chẩn đoán nhầm. Một số biểu hiện tương tự viêm võng mạc, viêm màng bồ đào hoặc các bệnh lý viêm mắt mạn tính khác. Ở trẻ nhỏ, tình trạng này thậm chí có thể bị nghi ngờ là u nguyên bào võng mạc, một bệnh lý nghiêm trọng cần được phân biệt cẩn thận.

Vì vậy, khi các triệu chứng ở mắt kéo dài, tái diễn hoặc tiến triển không rõ nguyên nhân, việc thăm khám mắt chuyên sâu đóng vai trò rất quan trọng trong việc phát hiện sớm và theo dõi kịp thời.

Sán chó ở mắt có nguy hiểm không? Những biến chứng cần cảnh giác

Mức độ nguy hiểm của sán chó ở mắt phụ thuộc vào nhiều yếu tố. Trong đó bao gồm vị trí ấu trùng trong mắt, mức độ phản ứng viêm của cơ thể và thời điểm phát hiện bệnh. Đây cũng là nội dung được nhiều người quan tâm khi tìm hiểu về tình trạng này.

Ở những trường hợp nhẹ, tổn thương có thể khu trú và được kiểm soát khi được theo dõi y tế phù hợp. Tuy nhiên, nếu bệnh không được phát hiện sớm, phản ứng viêm kéo dài có thể gây tổn thương không hồi phục cho các cấu trúc quan trọng của mắt.

Các biến chứng đã được ghi nhận trong y văn gồm:

• Viêm võng mạc và hình thành sẹo võng mạc.
• Bong võng mạc.
• Viêm nội nhãn.
• Giảm thị lực kéo dài hoặc mất thị lực ở một bên mắt.

Ocular toxocariasis có thể dẫn đến tổn thương vĩnh viễn cho mắt trong một số trường hợp nhất định.

Điều quan trọng cần nhấn mạnh là không phải tất cả người mắc sán chó ở mắt đều gặp biến chứng nặng. Tuy nhiên, việc tự chẩn đoán hoặc trì hoãn thăm khám có thể làm mất đi cơ hội can thiệp sớm, từ đó tăng nguy cơ ảnh hưởng lâu dài đến thị lực.

Chẩn đoán và điều trị sán chó ở mắt theo y học hiện nay

Việc chẩn đoán sán chó ở mắt cần được thực hiện tại cơ sở y tế có chuyên khoa mắt. Trước khi đưa ra hướng điều trị, bác sĩ sẽ đánh giá tổng thể tình trạng của người bệnh dựa trên triệu chứng, tiền sử tiếp xúc và kết quả xét nghiệm.

Chẩn đoán sán chó ở mắt

Chẩn đoán thường dựa trên sự kết hợp của nhiều yếu tố:

• Khám mắt chuyên sâu để quan sát tổn thương võng mạc.
• Xét nghiệm kháng thể kháng Toxocara trong máu.
• Một số trường hợp có thể cần thêm chẩn đoán hình ảnh để hỗ trợ đánh giá.

Điều trị sán chó ở mắt

Mục tiêu của điều trị là kiểm soát phản ứng viêm và hạn chế tổn thương thị giác. Trong thực hành lâm sàng, việc sử dụng thuốc điều trị ký sinh trùng có thể được cân nhắc ở các trường hợp bệnh đang hoạt động. Song song đó, thuốc kiểm soát viêm có thể được sử dụng khi cần thiết nhằm giảm phản ứng viêm trong mắt.

Mục tiêu chính của điều trị ocular toxocariasis là bảo tồn cấu trúc mắt và duy trì thị lực cho người bệnh.

Việc điều trị cần được cá nhân hóa cho từng trường hợp. Người bệnh không nên tự ý sử dụng thuốc hoặc áp dụng các phương pháp truyền miệng chưa được kiểm chứng khoa học.

Phòng ngừa sán chó ở mắt: Chủ động từ thói quen hằng ngày

Phòng bệnh đóng vai trò quan trọng trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Với sán chó ở mắt, các biện pháp phòng ngừa chủ yếu tập trung vào việc giảm nguy cơ tiếp xúc với nguồn lây và duy trì vệ sinh cá nhân cũng như môi trường sống.

Những khuyến cáo phòng ngừa thường được áp dụng gồm:

• Tẩy giun định kỳ cho chó và mèo theo hướng dẫn thú y.
• Rửa tay sạch sau khi tiếp xúc với thú nuôi hoặc đất cát.
• Không để trẻ em chơi ở khu vực đất cát có nguy cơ ô nhiễm.
• Ăn chín uống sôi.
• Giữ vệ sinh không gian sinh hoạt và khu vực nuôi thú cưng.

Theo khuyến cáo y tế, việc điều trị giun đũa cho thú nuôi và rửa tay sau khi xử lý phân động vật giúp giảm đáng kể nguy cơ nhiễm toxocariasis.

Sán chó ở mắt là một bệnh lý ký sinh trùng hiếm gặp nhưng có thể gây ảnh hưởng lâu dài đến thị lực nếu không được phát hiện và theo dõi đúng cách. Nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường ở mắt, thăm khám kịp thời và duy trì thói quen phòng ngừa là những yếu tố quan trọng giúp hạn chế nguy cơ biến chứng và bảo vệ sức khỏe thị giác.