Phỏng dạ và thủy đậu có phải là một bệnh không? Cách nhận biết và chăm sóc

Phỏng dạ và thủy đậu là những tên gọi thường được sử dụng để chỉ bệnh nhiễm trùng do virus Varicella-zoster (VZV) gây ra. Bệnh đặc trưng bởi phát ban dạng mụn nước, thường kèm theo ngứa và có khả năng lây truyền cao. Mặc dù phần lớn trường hợp có diễn tiến nhẹ và tự giới hạn, thủy đậu vẫn có nguy cơ gây ra các biến chứng, đặc biệt ở những nhóm đối tượng dễ tổn thương như trẻ sơ sinh, người lớn, phụ nữ mang thai và người suy giảm miễn dịch.

Phỏng dạ và thủy đậu có phải là một bệnh không?

Phỏng dạ và thủy đậu là cùng một bệnh. “Phỏng dạ” là tên gọi dân gian xuất phát từ đặc điểm trên da khi mắc bệnh. Các tổn thương có thể xuất hiện dưới dạng những nốt phỏng chứa dịch, sau đó khô và đóng vảy. Do đó, “phỏng dạ” không phải là một bệnh riêng biệt và không phải tên của một chủng virus khác.

Trong thực tế, người bệnh có thể bắt gặp nhiều cách gọi khác nhau như:

• Bệnh phỏng dạ;
• Bị phỏng dạ;
• Mụn phỏng dạ;
• Bệnh thủy đậu;
• Mụn thủy đậu.

Nhìn chung, các cách gọi trên thường được dùng để đề cập đến bệnh thủy đậu hoặc các tổn thương trên da do bệnh gây ra.

Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp nổi mụn nước hoặc bóng nước trên da đều là thủy đậu. Một số bệnh nhiễm trùng và bệnh lý da liễu khác cũng có thể gây tổn thương tương tự. Vì vậy, khi biểu hiện không điển hình, tổn thương lan rộng hoặc chưa xác định được nguyên nhân, người bệnh nên được nhân viên y tế thăm khám để chẩn đoán phù hợp.

Dấu hiệu phỏng dạ và thủy đậu

Dấu hiệu phỏng dạ và thủy đậu có thể khác nhau tùy theo độ tuổi và tình trạng miễn dịch của người bệnh. Biểu hiện thường gặp nhất là phát ban tiến triển thành các mụn nước gây ngứa, đôi khi đi kèm sốt, mệt mỏi và một số triệu chứng toàn thân khác.

Sốt và mệt mỏi

Trước hoặc trong thời gian xuất hiện phát ban, người bệnh có thể có các triệu chứng như sốt, mệt mỏi, đau đầu, chán ăn hoặc cảm giác khó chịu trong người.

Ở trẻ nhỏ, những biểu hiện ban đầu đôi khi không rõ ràng và phát ban có thể là một trong những dấu hiệu đầu tiên được nhận thấy.

Xuất hiện các nốt phỏng nước

Phát ban dạng mụn nước là biểu hiện đặc trưng của thủy đậu. Tổn thương da thường bắt đầu bằng các dát hoặc sẩn nhỏ, sau đó tiến triển thành mụn nước chứa dịch trong.

Các tổn thương có thể xuất hiện ở nhiều vị trí trên cơ thể, thường gặp ở:

• Mặt và da đầu;
• Thân mình;
• Tay và chân;
• Niêm mạc miệng;
• Một số vùng niêm mạc hoặc vị trí khác trên cơ thể.

Một đặc điểm gợi ý thủy đậu là các tổn thương ở nhiều giai đoạn phát triển có thể xuất hiện đồng thời. Trên cùng một vùng da có thể quan sát thấy tổn thương mới xuất hiện, mụn nước và tổn thương đang đóng vảy.

Ngứa

Các tổn thương thủy đậu thường gây ngứa với mức độ khác nhau. Việc cào gãi có thể làm tổn thương da và tạo điều kiện cho nhiễm khuẩn thứ phát, đặc biệt ở trẻ nhỏ khó kiểm soát hành vi gãi.

Nốt phỏng khô và đóng vảy

Theo diễn tiến của bệnh, dịch trong mụn nước có thể trở nên đục, sau đó tổn thương khô dần và đóng vảy. Các vảy sẽ bong khi da bên dưới hồi phục. Trong thời gian này, nên hạn chế cào gãi và giữ da sạch nhằm giảm nguy cơ tổn thương da và nhiễm khuẩn thứ phát.

Phỏng dạ và thủy đậu có lây không?

Phỏng dạ và thủy đậu là bệnh có khả năng lây truyền cao, đặc biệt khi tiếp xúc gần với người đang mắc bệnh. Virus Varicella-zoster (VZV) có thể lây từ người sang người qua đường hô hấp và qua tiếp xúc trực tiếp với dịch từ các mụn nước của người bệnh. Người mắc thủy đậu có thể lây bệnh từ khoảng 1 - 2 ngày trước khi xuất hiện phát ban và tiếp tục có khả năng lây cho đến khi tất cả các tổn thương đã khô và đóng vảy. Do bệnh dễ lây lan, người mắc thủy đậu nên hạn chế tiếp xúc gần với người chưa có miễn dịch, đặc biệt là những nhóm có nguy cơ gặp biến chứng cao như:

• Phụ nữ mang thai chưa có miễn dịch với thủy đậu;
• Trẻ sơ sinh;
• Người suy giảm miễn dịch;
• Người chưa có miễn dịch với thủy đậu.

Nếu trong gia đình có người mắc bệnh, cần chú ý hạn chế tiếp xúc gần và thực hiện các biện pháp phòng lây nhiễm phù hợp, nhất là khi trong nhà có người thuộc nhóm nguy cơ cao.

Phỏng dạ và thủy đậu có nguy hiểm không?

Phỏng dạ và thủy đậu thường diễn tiến nhẹ và tự hồi phục ở người khỏe mạnh. Tuy nhiên, bệnh vẫn có thể gây ra một số biến chứng, đặc biệt ở người lớn và những người thuộc nhóm nguy cơ cao.

Nhiễm khuẩn da

Nhiễm khuẩn thứ phát tại các tổn thương da là một biến chứng có thể gặp của thủy đậu. Nguy cơ có thể tăng khi người bệnh cào gãi làm tổn thương hoặc vỡ các mụn nước.

Các dấu hiệu gợi ý nhiễm khuẩn da bao gồm vùng da quanh tổn thương ngày càng đỏ, nóng, sưng, đau hoặc xuất hiện dịch mủ. Khi có những biểu hiện này, người bệnh nên được nhân viên y tế đánh giá.

Viêm phổi

Thủy đậu có thể gây biến chứng viêm phổi, trong đó người lớn và người suy giảm miễn dịch là những nhóm có nguy cơ mắc bệnh nặng hơn. Nếu xuất hiện khó thở, đau ngực, ho nhiều hoặc các triệu chứng hô hấp bất thường, người bệnh cần được thăm khám y tế để đánh giá nguyên nhân và mức độ nghiêm trọng.

Biến chứng thần kinh

Thủy đậu hiếm khi gây các biến chứng ảnh hưởng đến hệ thần kinh, trong đó có viêm não. Đây là tình trạng nghiêm trọng và cần được đánh giá y tế kịp thời. Người bệnh cần được đưa đi khám ngay nếu xuất hiện các biểu hiện bất thường như đau đầu dữ dội, nôn nhiều, lú lẫn, rối loạn ý thức, co giật hoặc các dấu hiệu thần kinh bất thường khác.

Biến chứng ở nhóm nguy cơ cao

Một số đối tượng có nguy cơ mắc thủy đậu nặng hoặc gặp biến chứng cao hơn, bao gồm:

• Trẻ sơ sinh;
• Người trưởng thành;
• Phụ nữ mang thai;
• Người suy giảm miễn dịch;
• Người đang sử dụng thuốc hoặc phương pháp điều trị làm suy giảm miễn dịch.

Vì vậy, những người thuộc nhóm nguy cơ cao nên liên hệ cơ sở y tế sớm khi nghi ngờ mắc thủy đậu để được đánh giá và hướng dẫn xử trí phù hợp.

Phỏng dạ và thủy đậu là hai cách gọi của cùng một bệnh, do virus Varicella-zoster gây ra. Bệnh thường biểu hiện bằng sốt, mệt mỏi và các nốt phát ban dạng phỏng nước gây ngứa. Phần lớn trường hợp diễn tiến nhẹ, nhưng thủy đậu vẫn có thể gây biến chứng, đặc biệt ở trẻ sơ sinh, người lớn, phụ nữ mang thai và người suy giảm miễn dịch.

Khi mắc bệnh, người bệnh cần giữ vệ sinh da, hạn chế gãi và không tự ý làm vỡ các nốt phỏng. Thuốc điều trị cần sử dụng theo hướng dẫn của nhân viên y tế. Tiêm vắc xin thủy đậu là biện pháp chủ động giúp phòng bệnh và giảm nguy cơ biến chứng.